ΕΦ: Ξεχάστε τα Μεχμετζίκ

«Ο καθένας πολεμά γι’ αυτό που του λείπει περισσότερο». Αυτή ήταν η απάντηση του θρυλικού Γάλλου κουρσάρου, Συρκούφ, στο σχόλιο πως οι Γάλλοι πολεμούν για τα χρήματα, ενώ οι Άγγλοι για την τιμή. Με το όνομα του κουρσάρου υπέγραψαν πριν από πέντε χρόνια, μια σειρά από αξιωματικοί του γαλλικού στρατού, σε επιστολή τους προς τον τότε πρόεδρο της χώρας, Νικολά Σαρκοζί.

Σε ολόκληρη την Ευρώπη, το κύμα των στρατιωτικών μεταρρυθμίσεων είχε αρχίσει από καιρό. Ο λόγος δεν ήταν τόσο η οικονομική κρίση, όσο η κρίση ταυτότητας που προέκυψε πολλά χρόνια νωρίτερα – πρώτα με το τέλος του Ψυχρού Πολέμου, και μετά με την αποτυχία της Ευρώπης στη Γιουγκοσλαβία.

Με περισσότερα από δέκα χρόνια καθυστέρηση, όμως, οι Βρετανοί και οι Γάλλοι άρχισαν να κοιτάζουν πιο προσεκτικά το στρατιωτικό τους δόγμα – τις απαιτήσεις, τις ανάγκες, τις σχέσεις με το ΝΑΤΟ, τις ικανότητες που είχαν. Η διατλαντική κρίση με τον πόλεμο στο Ιράκ φούσκωσε τα πανιά των μεταρρυθμίσεων.
Σιγά-σιγά, οι μεγάλες στρατιωτικές δυνάμεις της Ευρώπης εγκαταλείπουν τη διάρθρωση των δυνάμεών τους που ήταν στημένη για ένα χερσαίο πόλεμο αρμάτων στην Ευρώπη. Αυτή είναι μια ικανότητα που δεν θα την χρειαστούν ποτέ, «σαν να προπονείσαι σκληρά για να μπορείς να φτύσεις πιο μακριά», όπως σχολίασε ένας αναλυτής: Πολύ ενδιαφέρουσα ικανότητα, αλλά θα μπορούσες να προπονείσαι για κάτι άλλο, πιο χρήσιμο.

Πλέον, ακολουθούν και οι Γερμανοί με μεγάλη θέρμη, ενώ Ιταλοί και Ισπανοί καθυστερούν λόγω της οικονομικής τους συγκυρίας, παρόλο που κι αυτή μάλλον θα τους βοηθήσει κάποια στιγμή να επιταχύνουν τις μεταρρυθμίσεις.

Η ανάπτυξη του δόγματος των αποστολών τύπου Πέτερσμπεργκ έχει τις ίδιες ρίζες με το Μάαστριχτ αλλά κι αυτή αναπτύχθηκε ταχύτερα ως ανταπάντηση την αμερικανική τάση (ιδίως επί Μπους) για άσκηση βίας μπροστά στα πιο δύσκολα γεωστρατηγικά διλήμματα.

Η Κοντολίζα Ράις είχε πει, κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας του Τζωρτζ Μπους το 2000, πως μια αποστολή «να συνοδεύουν παιδιά στο νηπιαγωγείο» δεν θα ήταν και η καλύτερη αξιοποίηση της θρυλικής 82ης αερομεταφερόμενης μεραρχίας. Οι Ευρωπαίοι απάντησαν πως οι δικοί μας στρατιωτικοί θα ήταν περήφανοι να εκτελούν μια τόσο έντιμη αποστολή. Σήμερα, ευρωπαϊκοί στρατοί διδάσκουν αστυνομικούς στην Παλαιστίνη, βοηθούν στη δημιουργία έννομης τάξης στο βασανισμένο Ιράκ, σταματούν πειρατές στη Σομαλία και στηρίζουν την ασφάλεια αερομεταφορών στο Σουδάν.

Ένδοξες προοπτικές για μια ανβαθμισμένη δύναμη

Ένδοξες προοπτικές για μια ανβαθμισμένη δύναμη

Οι Κύπριοι στρατιωτικοί θα ήταν περήφανοι να εκτελέσουν τέτοιες αποστολές. Και, παρά τα όσα μπορεί να λέγονται, η συμμετοχή είναι εντελώς εθελοντική για το κάθε κράτος-μέλος. Άσχετα από την αίτηση για ένταξη στο ΝΑΤΟ, η Κύπρος θα μπορούσε να μπει σε αυτό το παιχνίδι, αναβαθμίζοντας τον δικό της ρόλο εντός της Ε.Ε.

Ενώ η αναδιάρθρωση της ΕΦ σήμερα μπαίνει για τα καλά στην πολιτική ατζέντα, και άσχετα με τις διάφορες ενστάσεις που θα ακούσουμε από τα δύο άκρα του πολιτικού φάσματος, η αλήθεια για την ΕΦ είναι σαφής: Δεν αποτελεί δύναμη αποτροπής, και όσοι επιμένουν σε αυτή την αξιολόγηση του αξιόμαχου της δύναμης, μάλλον δεν πρέπει να τους παίρνουμε στα σοβαρά.

Οι προτάσεις Πενταρά (νυν ΚΥΠ) που τέθηκαν στο τραπέζι το 2008, αντιμετωπίστηκαν με βιασύνη, και κάτω από το βάρος των προεκλογικών αναγκών. Η πρόταση προέβλεπε ένα πιο σοβαρό στρατό, μικρότερο σε αριθμό και καλύτερο σε ποιότητα, που θα αντικαθιστούσε τα αρνιά προς σφαγή που επανδρώνουν τα φυλάκια –ήρωες σε ένα παράλογο θέατρο πως θα μπορούσαν να σταματήσουν μια επέλαση, αν ερχόταν.

Στρατιώτης, respect

Στρατιώτης, respect

Η ΕΦ, όμως, δεν είναι χωρίς αξία και επανδρώνεται στρατιωτικούς που πολλές φορές είναι και ικανότατοι. Η κοινωνική της προσφορά, θα μπορούσε όμως να ήταν μεγαλύτερη. Φανταστείτε ο κάθε κληρωτός να απολύεται με γνώσεις στο αντικείμενο των Πρώτων Βοηθειών και με (ουσιαστική) εκπαίδευση στην πυρασφάλεια – ένα ολόκληρο ανδρικό πληθυσμό με ικανότητες που έχουν μεγάλη κοινωνική αξία.

Στρατιωτικά, όμως, η ΕΦ δεν μπορεί να αντισταθεί στην ικανότητα αναπλήρωσης δυνάμεων της Τουρκίας, και ιδίως με τις σημερινές συνθήκες ανεπαρκούς συντήρησης, παρωχημένου εξοπλισμού και μηδαμινής εκπαίδευσης για κληρωτούς και εφέδρους. Η «αποτροπή» υπάρχει ως έννοια μόνο για να λέγεται στις παρελάσεις.

Αντί να παριστάνει μια αξιόμαχη δύναμη, η ΕΦ θα μπορούσε να κάνει (επιτέλους) το άλμα προς έναν ημιεπαγγελματικό στρατό. Αν αυτό μειώνει τη θητεία, καλώς. Αν όχι, τότε εντάξει. Σήμερα δεν είναι σε θέση να κάνει το παραμικρό για την κατοχή. Ούτε μπορεί να αντιμετωπίσει μια επίθεση. Σε μια τέτοια περίπτωση, η ΕΦ απλά θα διαχωρίσει τους στρατιώτες σε δύο κατηγορίες: Ήρωες και δειλούς.

Στο πλαίσιο της αναδιάρθρωσης, θα μπορούσε η ΕΦ να εξειδικευτεί σε ένα τομέα: ΚΙΧΝΕ και ιατρική φροντίδα εκστρατείας, φάλαγγες μεταφοράς ανθρωπιστικής βοήθειας, διοικητική στήριξη προσφύγων σε πολέμους ή σεισμούς, έλεγχο checkpoints… Δεν έχει σημασία ποια θα είναι αυτή η εξειδίκευση, την οποία ούτως ή άλλως θα πρέπει να υποδείξουν οι ειδικοί. Αλλά, μια δύναμη με πολύ εξειδικευμένες ικανότητες, διαθέσιμη για αποστολές Πέτερσμπεργκ, θα μπορούσε να έχει μεγάλη αξία για τον ρόλο της Κύπρου διεθνώς, και ιδιαίτερα εντός της Ε.Ε.

Πάνω από όλα, κάτι τέτοιο θα καθιστούσε πραγματική δύναμη αποτροπής την ΕΦ έναντι της Τουρκίας (κι αυτό είναι σημαντικό). Η Τουρκία δεν επιτίθεται, όχι επειδή θα τη σταματήσει η ΕΦ, αλλά για λόγους που δεν είναι καθόλου στρατιωτικοί. Οι αντιδράσεις που θα προκύψουν είναι καλά γνωστές και δεν είναι «κυπριακές». Γάλλοι, Βρετανοί και Γερμανοί ήδη αντιδρούν και στη δική τους περίπτωση μπροστά στα νέα δεδομένα και τους νέους «εχθρούς». Αλλά, με την αναδιάρθρωση στο τραπέζι, αυτή θα ήταν μια καλή στιγμή για να αρχίσει (επιτέλους) ένας νηφάλιος διάλογος.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει το ΓεΣΥ και να εκπονηθεί ΜΔΠ. Και τα λεφτά από το γκάζι να μείνουν εκτός προϋπολογισμού

3 thoughts on “ΕΦ: Ξεχάστε τα Μεχμετζίκ

  1. Πολύ καλογραμμένο το άρθρο σου και με ενδιαφέρουσες ιδέες. Εύχομαι κάποιος πολιτικός επιτέλους να … τολμήσει ώστε να την αναδιαρθρώσει και να την καταστήσει χρήσιμη. Εκτός από την ανικανότητά μας να προστατευτούμε πρέπει να επιτέλους να σκεφτούμε και την σπατάλη χρημάτων και ανθρώπινων πόρων αφού δε χρησιμοποιούνται παραγωγικά…

  2. Μιχάλη, ως ένας από τους συγγραφείς μιας σχετικής μελέτης βασισμένης σε πρόταση που είχε υποβάλει ο ΔΗΣΥ πριν από 8 χρόνια το μόνο που μπορώ να πω είναι πως σε γενικές γραμμές το κείμενό σου εκφράζει αντανακλά τα ευρήματα. Ένα ωστόσο από τα βασικότερα σημεία που θα πρέπει στη δημόσια συζήτηση να τονιστούν είναι πως δεν νοείται η δημιουργία οποιουδήποτε οργανισμού ανεξαρτήτως της φύσης της αποστολής του όταν η στελέχωσή του δια του εξαναγκασμού σε εργασία. Σε μια κοινωνία όπου η ελευθερία του ατόμου είναι ο θεμέλιος λίθος της βάσης της οικονομίας, η σύγχρονη αυτή μορφή δουλείας στερεί στο άτομο επιλογές σε μια καθοριστική φάση για τη μελλοντική επαγγελματική ζωή, γεγονός που μεταφράζεται όχι μόνο σε χαμηλή παραγωγικότητα στο μέλλον αλλά και σε μη αποδοτική αξιοποίηση πόρων. Ας φανταστούμε δηλαδή τι θα σήμαινε αν στελεχώνονταν τα νοσοκομεία με γιατρούς νοσηλευτές ή σχολεία με δασκάλους τους οποίους θα μαζεύαμε τυχαία από περαστικούς σε μια πολυσύχναστη πλατεία.
    Το θεμέλιο της οικονομικής ανάπτυξης είναι η κατανομή εργασίας με βάση την ελεύθερη επιλογή επαγγέλματος και την εξειδίκευση. Αν μια κοινωνία ανέχεται την καταπάτηση αυτής της αρχής σε κάποιον τομέα όπως αυτόν της άμυνας, η κοινωνία αυτή ζει σε ψευδαισθήσεις…

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s