Ελπίδες για συγκράτηση του ΑΕΠ

Εξάγουμε, τρώμε και πίνουμε αρκετά για να συγκρατηθεί η συρρίκνωση της οικονομίας μέχρι και τον Ιούνιο

Πιο ανθεκτική η οικονομία από ό,τι έδειχνε αρχικά, χωρίς όμως να έχει ξεπεραστεί ο κίνδυνος

Μικρότερη από την αναμενόμενη ήταν η συρρίκνωση της οικονομίας κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους, αφού μετά την υποχώρηση του ΑΕΠ κατά 4,4% το α΄ τρίμηνο, τα προκαταρτικά στοιχεία του β΄ τριμήνου δείχνουν μείωση του ΑΕΠ κατά 5,4%. Αν συγκρατηθεί αυτή η τάση, τότε ενδεχομένως η ύφεση να κλείσει σε επίπεδα καλύτερα από ό,τι αναμένεται από την Τρόικα. Σημειώνεται πως το Μνημόνιο βασίζεται στην εκτίμηση πως το ΑΕΠ θα συρρικνωθεί κατά 8,7% φέτος.

Πάντως, η «Κ» διατηρεί τη δική της εκτίμηση, πως το ΑΕΠ θα συρρικνωθεί περισσότερο από το 8,7% του Μνημονίου, με την ύφεση να κινείται κοντά στα όρια του 12% με 14%, παρά τα θετικά αποτελέσματα του πρώτου τριμήνου. Ωστόσο, πρέπει να σημειωθεί πως τα αποτελέσματα από μόνα τους δημιουργούν ένα σημαντικό μαξιλάρι για την ύφεση του β΄ εξαμήνου, γεγονός που ενδεχομένως να δικαιώσει, τελικά, την Τρόικα, η οποία μέχρι και τον Ιούλιο σχολίαζε πως οι εκτιμήσεις για το ΑΕΠ δεν αλλάζουν από το 8,7%. Στα μέσα του Σεπτέμβρη, ΔΝΤ και Κομισιόν αναμένεται να εκδώσουν νέες μακροοικονομικές εκτιμήσεις για την κυπριακή οικονομία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που είναι διαθέσιμα, το ΑΕΠ συγκρατείται σε πολύ μεγάλο βαθμό από δύο συγκεκριμένες κατηγορίες δαπανών: Πρώτο, οι εξαγωγές συνεχίζουν να αυξάνονται, παρά το γεγονός ότι μια σημαντική κατηγορία (φωτοβολταϊκά), η οποία κατέγραφε συνεχή αύξηση τα τελευταία τρίμηνα, δείχνει να καταρρέει. Δεύτερο, και παρά τη δραματική μείωση στην κατανάλωση στο λιανικό εμπόριο, η κατηγορία των «εδώδιμων ειδών, καπνού και ποτών» καταγράφουν εντυπωσιακή αύξηση.

Money_423_01Εξαγωγές

Οι εξαγωγές κρατούν αρκετά καλά τη συνολική οικονομική δραστηριότητα, έχοντας σημειώσει αύξηση κατά 72,5 εκατ. ευρώ μέχρι τον Ιούνιο. Η αύξηση αυτή μεταφράζεται σε 10% μεγαλύτερες εξαγωγές από ό,τι το πρώτο εξάμηνο του 2012. Σημαντικό ρόλο σε αυτή την αύξηση, συνεχίζει να διαδραματίζει η φαρμακευτική βιομηχανία της Κύπρου, η οποία δείχνει μια συνεχιζόμενη αυξητική τάση τα τελευταία χρόνια.

Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι μέχρι τον Απρίλιο, η φαρμακευτική βιομηχανία είχε καταγράψει αύξηση των εξαγωγών κατά το εντυπωσιακό 46% σε σχέση με πέρσι, φτάνοντας τα 69 εκατ. ευρώ. Αυτή η κατηγορία δείχνει και τη μεγαλύτερη δυναμική. Παρόλο που η ραγδαία αύξηση του 46% συνήθως δείχνει μη επαναλαμβανόμενες εξαγωγές (π.χ. μία μεγάλη παραγγελία), στην προκειμένη περίπτωση, η αύξηση των εξαγωγών στα φάρμακα δεν αποκλίνει από τη γενικότερη αυξητική τάση.

Μια δεύτερη σημαντική κατηγορία, είναι η γεωργία. Η Κύπρος έχει εξαγάγει 36% περισσότερα χαλλούμια από ό,τι πέρσι (αξίας 27 εκατ. ευρώ) μόνο ώς τον Απρίλιο. Ωστόσο, με δεδομένο και το γεγονός ότι δεν προχωρεί η προστασία του ονόματος προέλευσης, δεν πρέπει να αναμένεται πως οι μεγάλες εξαγωγές χαλλουμιών μπορούν να διατηρηθούν τα επόμενα χρόνια. Γενικότερα στη γεωργική παραγωγή (και δη τα μη μεταποιημένα προϊόντα όπως το χαλλούμι), η αύξηση των εξαγωγών από πατάτες και εσπεριδοειδή έφτασε το 12,2%, με εξαγωγές αξίας 74 εκατ. ευρώ μόνο ώς τον Απρίλη.

Οι συνολικές εξαγωγές συνέχισαν να αυξάνονται και μετά τον Απρίλιο, που είναι ο τελευταίος μήνας με επί μέρους στοιχεία και ως τον Μάη η συνολική αύξηση των εξαγωγών ήταν 11,1% σε σχέση με την ίδια περίοδο πέρσι.

Η άμεση επίδραση στο ΑΕΠ φαίνεται πως κινείται μεταξύ του 0,4% και 0,7% του ΑΕΠ, χωρίς φυσικά να υπολογίζονται οι πολλαπλασιαστικές επιπτώσεις των εξαγωγών. Σημαντικό ρόλο έχει διαδραματίσει σαφώς και η μείωση των τιμών των ενδιάμεσων αγαθών και των πρώτων υλών, κάτι που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και για την οποιανδήποτε συζήτηση για έξοδο από το ευρώ, αφού σε μια τέτοια περίπτωση, οι συγκεκριμένες εισαγωγές θα καταστούν πιο ακριβές.

Πλέον με μεγάλο ενδιαφέρον αναμένονται τα αποτελέσματα του τουρισμού για το γ΄ τρίμηνο. Παρόλο που ο όγκος αναμένεται να καταγράψει μείωση –με λιγότερες αφίξεις και μικρότερες πληρότητες– την ίδια ώρα, υπάρχουν σημαντικές ενδείξεις πως τα έσοδα θα διατηρηθούν στα περσινά επίπεδα, χωρίς να αποκλείεται μάλιστα και κάποια μικρή αύξηση. 

Στην αύξηση των εξαγωγών, πάντως, συνέβαλε και μια «μυστήρια» πώληση, αξίας 66,9 εκατ. ευρώ. Η πώληση, που έγινε προς το Ηνωμένο Βασίλειο, αφορά σε δύο αεροσκάφη, βάρους περίπου 42 τόνων το καθένα, η οποία έγινε τον Απρίλιο. Δεν είναι γνωστό ποιος πώλησε, τι αεροσκάφος πώλησε ή σε ποιον, αλλά η πώληση από μόνη της συνέβαλε κατά 0,44% στην ενίσχυση του ΑΕΠ. Μάλιστα, τα ιστορικά στοιχεία εξαγωγών ανά μήνα, δείχνουν πως ο Απρίλιος αποκλίνει σημαντικά από την διαχρονική τάση εξαγωγών, γεγονός που δημιουργεί εύλογες ανησυχίες: Αυτή η συγκεκριμένη εξαγωγή, που δεν δείχνει κάποια συγκεκριμένη τάση στην οικονομία και δεν μεταφράζεται σε αληθινή ενίσχυση της οικονομίας, δεν αντικατοπτρίζει βελτίωση του ΑΕΠ.

 

Κατανάλωση

Την ίδια στιγμή, η τεράστια πτώση στην κατανάλωση συγκρατείται από τις δαπάνες στα τρόφιμα («εδώδιμα είδη»), τα ποτά και τα είδη καπνού. Αυτές οι τρεις κατηγορίες δαπανών έχουν ήδη καταγράψει αύξηση (σε αξία) κατά 11% σε σχέση με πέρσι –μια αύξηση που δεν μπορεί παρά να κριθεί ως εντυπωσιακή. Τα τρόφιμα από μόνα τους, που είναι και η μεγαλύτερη κατηγορία, συνεχίζουν να καλπάζουν με 7,9%, με την αύξηση να φαίνεται πως μάλλον θα συγκρατηθεί μέσα στα επόμενα τρίμηνα. 

Η συγκεκριμένη κατηγορία είναι και η μοναδική που καταγράφει αύξηση στα στοιχεία του λιανικού εμπορίου. Παρά τη συνεχή οριζόντια μείωση σε όλες τις δαπάνες λιανικού εμπορίου, τα τρόφιμα, ποτά και καπνός διατηρούνται σε πορεία συνεχούς αύξησης, μάλλον λόγω της αντικατάστασης άλλων δαπανών με τις συγκεκριμένες αλλά και λόγω της επίδρασης από τη μείωση του συνολικού πλούτου στην οικονομία.

Πιέσεις

Την ίδια ώρα, όμως, και παρά τα θετικά αποτελέσματα του εξαμήνου, οι υπόλοιπες κατηγορίες δαπανών και οικονομικής δραστηριότητας δείχνουν πως δέχονται τις αναμενόμενες, ισχυρές, πιέσεις.

Η συνολική κατανάλωση το λιανικό εμπόριο, εξαιρούμενων των καυσίμων και των εδώδιμων ειδών, του καπνού και των ποτών, έφτασε στο τρομακτικό -23% ώς τον Ιούνιο και δεν είναι ορατό πώς μπορεί να ανατραπεί αυτή η τάση της συνεχιζόμενης πτώσης.

Την ίδια ώρα, η μείωση στα καύσιμα για αυτοκίνητα από πρατήρια βενζίνης, που έφτασε το 10,5% για το πρώτο τρίμηνο δείχνει μια σημαντική τάση μείωσης των δαπανών, αφού για τα νοικοκυριά δεν υπάρχουν εναλλακτικές επιλογές από τα καύσιμα, ενώ για τις επιχειρήσεις μεταφράζεται σε μειωμένες δραστηριότητες.

Η συνολική μείωση στο λιανικό εμπόριο, που περιλαμβάνει όλες τις κατηγορίες δαπανών, φτάνει για το πρώτο εξάμηνο, το 8,8%. Το ποσοστό αυτό, το οποίο συγκρατείται, όπως αναφέρεται πιο πάνω, από τα εδώδιμα είδη, το ποτό και το κάπνισμα, θα πρέπει να διατηρηθεί τους επόμενους μήνες αν θα συγκρατηθεί το ΑΕΠ.

euriaΕκτός από τις πιέσεις που εντοπίζονται στην κατανάλωση, υπάρχουν πολλά στοιχεία που δείχνουν πως η οικονομία θα υποχωρήσει δραματικά στο επόμενο διάστημα, παρόλο που οι μέχρι σήμερα αντοχές της ήταν μάλλον εντυπωσιακές.

Η ανεργία συνεχίζει να αυξάνεται και δεν φαίνεται πως θα αποφύγει η Κύπρος το όριο του 20%, με πολλαπλό αντίκτυπο στην ανάπτυξη και ιδίως στο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών. Την ίδια ώρα, οι εγγραφές νέων εταιρειών μειώθηκαν κατά 39%, ενώ οι πτωχεύσεις εταιρειών και εθελούσιες διαλύσεις κινούνται σε αυξημένα επίπεδα.

Επιπλέον, τα χαμηλά επίπεδα κατανάλωσης σε όλους τους κλάδους της οικονομίας –έπιπλα, βιβλία, οχήματα, καύσιμα, ηλεκτρικά είδη, ένδυση κ.λπ.– δείχνει πως δεν έχουν μειωθεί καθόλου οι πιέσεις από τον Μάρτιο μέχρι τον Ιούνιο.

Όπως έγραψε η «Κ» προ εβδομάδας, τα γεγονός ότι τα έσοδα από τον Φόρο Εισοδήματος καταγράφουν μείωση 74% από τους αυτοεργοδοτούμενους, από μόνο του δείχνει πως η οικονομία δύσκολα θα συγκρατηθεί, ενώ οι πιο τυχεροί υπάλληλοι έχουν καταβάλει 15% λιγότερους φόρους στο Τμήμα Εσωτερικών Προσόδων. Πάντως, μυστήριο αποτελεί η πληροφόρηση για αύξηση των εσόδων από τον ΦΠΑ, την ώρα που τα έσοδα από τους εισαγωγικούς δασμούς υποχωρούν κατά 66% ώς τον Μάρτιο και η κατανάλωση υποχωρεί κατά 8,8% ώς τον Ιούνιο.

Ανθεκτική προς το παρόν

Τα μέχρι σήμερα στοιχεία δεν διαμορφώνουν μια ξεκάθαρη εικόνα για την πορεία της οικονομίας. Παρόλο που υφίστανται οι λόγοι για την εκτίμηση πως η ύφεση θα ξεπεράσει «άνετα» το 8,7%, την ίδια ώρα η οικονομία δείχνει μια ανθεκτικότητα μεγαλύτερη από την αναμενόμενη. Μέρος της εικόνας, είναι πως υπήρχε αρκετό «λίπος» στις επιχειρήσεις, οι οποίες δείχνουν ικανές να αντέξουν σε πολλές περιπτώσεις, παρά τις μειώσεις τα περιθώρια κέρδους. Την ίδια ώρα, όμως, η γενικότερη εικόνα της μειωμένης ρευστότητας, των μειωμένων εισαγωγών και της πτώσης στους τζίρους αντικατοπτρίζουν ισχυρές πιέσεις οι οποίες μπορούν εύκολα να μεταφραστούν σε ραγδαία υποχώρηση του ΑΕΠ. Η ανεργία αποτελεί μια άλλη σημαντική ένδειξη για την πορεία των πραγμάτων.

Ενδιαφέρον έχει επίσης και το γεγονός ότι και το Υπουργείο Οικονομικών, στο Μηνιαίο Δελτίο Οικονομικής Ανασκόπησης της 30ής Ιουνίου, φαίνεται πως εκτιμά πως η ύφεση θα κινηθεί κοντά στο 11,5%. (Δεν γίνεται αναφορά, αλλά αυτή είναι η ύφεση στα γραφικά που συνοδεύουν την έκδοση). Εκτίμηση της «Κ» παραμένει ύφεση 12% με14%, παρά τη θετική εικόνα του εξαμήνου.

Τα στοιχεία, λοιπόν, που αποτελούν ένδειξη για την πορεία της οικονομίας είναι σχεδόν όλα αρνητικά, την ώρα που αυξάνονται οι δαπάνες των Κυπρίων στα υποδεέστερα αγαθά όπως τα τρόφιμα, τα ποτά και τις εγχώριες διακοπές. Φαίνεται από τα στοιχεία πως αυτές οι μετατοπίσεις θα λειτουργήσουν θετικά ως προς τη συγκράτηση του ΑΕΠ.

Σε κάθε περίπτωση, είναι ξεκάθαρο πως ακόμα δεν έχει ολοκληρωθεί ο κύκλος της ύφεσης, ενώ και τα δημόσια οικονομικά δέχονται ακόμα μεγάλες πιέσεις σε πείσμα των πληροφοριών για αυξημένα έσοδα ΦΠΑ.

Ένα σημείο που αξίζει να σημειωθεί είναι η υποχώρηση του εμπορικού ελλείμματος. Ενώ το ύψος του εμπορικού ελλείμματος ήταν τρομακτικό πριν από την κρίση, και πολλοί αναλυτές το θεωρούσαν ένδειξη πως θα υπάρξουν προβλήματα στην οικονομία, την ίδια ώρα αυτό ήταν απόδειξη πως ξένες επενδύσεις έρχονταν στην Κύπρο. Είναι μαθηματικά αυταπόδεικτο πως χαμηλότερο εμπορικό έλλειμμα μεταφράζεται σε λιγότερες ξένες επενδύσεις. Γι’ αυτό και το στοιχείο αυτό είναι μεν θετικό, αλλά κρύβει και μια σημαντική ανησυχία για την ανάπτυξη, την ώρα που οι εγχώριες επενδύσεις είναι πλέον παγωμένες.  

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s