Το Σύμβολο της Πίστεως (των μουσουλμάνων)

«Είμαστε χριστιανοδημοκράτες, απλά τυγχάνει να είμαστε μουσουλμάνοι», είπε ο Ερντογάν, νέος τότε στην εξουσία, στο συντηρητικό AEI στην Ουάσιγκτον. Εκείνη την εποχή -2003- οι πάντες στη Ουάσιγκτον ήξεραν πως οι χαζές συμβουλές που λάμβανε ο πρόεδρος της χώρας τους από «διανοούμενους» της Μέσης Ανατολής όπως τον Φουάντ Ατζαμί, θα οδηγούσαν τη χώρα σε μια νεοσυντηρητική περιπέτεια με την οποία θα προσπαθούσαν να «εκδημοκρατικοποιήσουν» τη Μέση Ανατολή.

Αξίζει να διαβάσεις...

Αξίζει να διαβάσεις…

Η Τουρκία, με τον Ισλαμιστή Ερντογάν φρέσκο-φρέσκο στο τιμόνι μιας φανατικά κοσμικής χώρας, αποτελούσε για πολλούς το πιο «καθαρό» μοντέλο για την προσπάθεια αυτή. Λίγο κατάλαβαν οι Αμερικανοί –και δη οι ρεπουμπλικάνοι- πως, αν υπάρχει μια χώρα που οι ισλαμιστές μισούν παραπάνω από τη Δύση, αυτή είναι η Τουρκία.

Παρά το γεγονός ότι οι Μουσουλμάνοι Αδελφοί έγιναν «της μόδας» το τελευταίο διάστημα λόγω των εξελίξεων στην Αίγυπτο, η όλη ύπαρξη τους είχε τις ρίζες της στον ίδιο τον Κεμάλ: Στόχος των Αδελφών ήταν από το 1928 η επανίδρυση του Χαλιφάτου που ο Ατατούρκ κατήργησε με τη νέα Τουρκική Δημοκρατία, όπου οι Τούρκοι είχαν «τη χαρά να λέγονται Τούρκοι», αντί να λέγονται Οθωμανοί και Μουσουλμάνοι.  Το σύμβολο της πίστης τους πρέπει να επανέλθει.

Η γενεαλογία της ισλαμικής σκέψης, μάλιστα, ξεκινά από τον αντικεμαλισμό των Αδελφών και καταλήγει στη Χαμάς και την Αλ Κάιντα. Η μοντερνιστική σκέψη του αξιοθαύμαστου Μοχάμεντ Αμπντού μετατράπηκε σε ριζοσπαστικό φονταμενταλισμό από τον Χασάν αλ Μπάννα. Με τη σειρά του αυτός «δίδαξε» τον Σαγίντ Κούτμπ, πνευματικό πατέρα του Αϊμάν  αλ Ζαγουάχιρι και της υπόλοιπης Αλ Κάιντα.

Η Τουρκική Δημοκρατία ποτέ δεν θα μπορούσε να αποτελέσει μοντέλο για τους ακραίους του ισλαμικού κόσμου, που οργανώθηκαν με σκοπό να καταργήσουν τον κοσμικό χαρακτήρα του Κεμάλ και τον δυτικό προσανατολισμό της Τουρκικής Δημοκρατίας για να επαναφέρουν το Χαλιφάτο.

Σήμερα, και άσχετα με την προσωπική πορεία του Ερντογάν ο οποίος δέχεται εκ των έσω αμφισβήτηση από το κόμμα του, άρχισαν να κυκλοφορούν φήμες για τη «μυστική διαθήκη» του Κεμάλ. Λέγεται πως αυτή είναι διαθέσιμη προς ανάγνωση μόνο για τους προέδρους και πρωθυπουργούς της Τουρκίας, και πως σε αυτήν ο Κεμάλ δεν αποκλείει την επαναφορά του Χαλιφάτου. Το γεγονός μάλιστα πως υπάρχει μια νομική γκρίζα ζώνη από το 1924, εντείνει τη φημολογία. «Αν ο Κεμάλ ήταν τόσο απόλυτος, δεν θα καταργούσε το Χαλιφάτο με νόμο, αλλά με συνταγματική ρύθμιση», επιμένουν πολλοί, έστω κι αν οι πλείστοι των Τούρκων νομικών διαφωνούν ακόμα και με τη βάση του επιχειρήματος.

Η φημολογία –που πλέον άρχισε να βρίσκει βάσεις- σχετίζεται και με τα εκατοντάχρονα της κατάργησης του Χαλιφάτου.  Το 2024 θα ήταν μια εξαιρετική ευκαιρία για επαναφορά του, είτε σε αντικατάσταση της Τουρκικής Δημοκρατίας, είτε ακόμα ως μια κίνηση συμβολική, κάτω από ένα νέο, ευφάνταστο καθεστώς που να δίνει μεν πολιτικό ηγεμονικό ρόλο στον Χαλίφη, αλλά ως «Άγγλος Μονάρχης», ενδεχομένως στο πρόσωπο του Προέδρου.

Μια τέτοια κίνηση θα ήταν εξαιρετικής σημασίας για την Τουρκία, αν μπορούσε να γίνει σε βάθος δεκαετίας. Θα μπορούσε να δώσει ένα τέλος στο στίγμα που έχουν οι Τούρκοι ως οι άνθρωποι που, για να μην είναι απλό μιλλιέτ, κατάργησαν ό,τι πιο ιερό είχαν οι μουσουλμάνοι. Θα μπορούσε να δώσει στην Τουρκία το δικαίωμα να παίξει ηγεμονικό ρόλο στη Μέση Ανατολή και τον μουσουλμανικό κόσμο.

Η πολιτική του κόμματος του Ερντογάν συνάδει με αυτή την προσέγγιση. Κι αυτό δεν σχετίζεται μόνο με τα εσωτερικά ζητήματα όπως τα χειρίζεται το ΑΚ, με πρώτο παράδειγμα τη νέα μεσαία τάξη των Τίγρεων της Ανατολίας.

Εδώ και χρόνια, προσπαθεί να βρει μια λύση στα διαχρονικά προβλήματα: Με τους Κούρδους, αναζητά ένα modus vivendi, το οποίο οδηγεί και σε έντονες συζητήσεις στην Τουρκία γύρω από τη φύση της Ομοσπονδίας. Η στάση των Τούρκων απέναντι στους Κούρδους της Συρίας λέει πολλά, ενώ ένα κουρδικό κράτος –κάτω από τη σφαίρα μιας ομόσπονδης Τουρκίας- το οποίο να καλύπτει Συρία, Ιράκ και Ιράν είναι μεν μακριά αλλά δεν βρίσκεται εκτός της σφαίρας του δυνατού σε βάθος χρόνου. Η σχέση με την ίδια τη Συρία και η εντυπωσιακή ανάπτυξη που γνώρισαν οι παραμεθόριες περιοχές τα τελευταία χρόνια, επίσης λέει πολλά, όπως πολλά λέει και η στάση στο Ιράκ. Το κτίσιμο των σχέσεων σε Λίβανο, Παλαιστίνη και τώρα Αίγυπτο, γωνιάζει επίσης με αυτή τη λογική.

Ένα προ-Χαλιφάτο άρχισε να δημιουργείται και τα θεμέλια μιας τουρκικής ηγεμονίας έχουν αρχίσει να κτίζονται. Αυτά, φυσικά, είναι ακόμα πολύ μακριά. Σημασία όμως έχει πως οι Τούρκοι τα σκέφτονται, τα αναλύουν και ακολουθούν μια μακρόπνοη στρατηγική. Ούτε αυτά σημαίνουν πως μια τέτοια Τουρκία θα ήταν απαραίτητα ανεπιθύμητη. Πιο βέβαιη για τον εαυτό της, πιο δημοκρατική από το κεμαλικό βαθύ κράτος, με νέα πνευματική πυξίδα, πολιτικά πιο σταθερή και οικονομικά πιο δυναμική, θα μπορούσε να ήταν ένας πόλος με τον οποίο να συνυπάρχει ευκολότερα η Κύπρος. Η πολιτική μηδενικών προβλημάτων του ΑΚ θα μπορούσε να βοηθήσει κι εμάς. Η Δύση σίγουρα θα προτιμούσε μια μετριοπαθή ηγεμονία που να αγκαλιάζει τον φανατισμένο ισλαμικό κόσμο.

Το κυριότερο ερώτημα, το θερμόμετρο ανεβαίνει στη Συρία, είναι πώς βλέπουμε εμείς τις προθέσεις, προοπτικές και στόχους του μεγαλύτερου γείτονά και κατακτητή μας. Πώς αντιδρούμε; Τι θέλουμε; Ποιες συμμαχίες, ποιοι συσχετισμοί και ποιες διπλωματικές σχέσεις θα μας πάρουν στην επόμενη δεκαετία και πιο πέρα; Το κυπριακό πώς λύνεται με δεδομένες τέτοιες τάσεις αλλά και την εσωτερική κατάσταση στη γείτονα χώρα; Ακόμα και σήμερα, θα πρέπει να μας βασανίζουν αυτά τα ερωτήματα.

Επίσης (και καθόλου άσχετο), πρέπει να προχωρήσει το ΓεΣΥ και να εκπονηθεί ΜΔΠ. Και τα λεφτά από το γκάζι, μακριά από τον προϋπολογισμό.

2 thoughts on “Το Σύμβολο της Πίστεως (των μουσουλμάνων)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s