Ισχυρές οι πιέσεις στη ρευστότητα

Αποσύρονται οι καταθέσεις ταχύτερα από ό,τι «μαζεύεται» ο δανεισμός, αλλά προσωρινές λύσεις υπάρχουν – Η επιβράδυνση των εκροών οφείλεται στο γεγονός ότι δεν υπάρχουν άλλα χρήματα προς ανάληψη, αλλά οι τράπεζες άρχισαν δειλά-δειλά να αναζητούν πελάτες για δάνεια

Ζωτικής σημασίας –όπως εξάλλου ήταν αναμενόμενο– θα είναι ο ρόλος της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας για τη διατήρηση παλμού στο σώμα του τραπεζικού συστήματος. Την ώρα που οι ανακεφαλαιοποιήσεις –Τράπεζας Κύπρου, Ελληνικής αλλά και Συνεργατισμού– καταγράφουν εξελίξεις, η ρευστότητα συνεχίζει να πιέζεται επικίνδυνα.

Παρά το γεγονός ότι η κατάσταση είναι εξαιρετικά δύσκολη, ο ρόλος πλέον της ΕΚΤ θεωρείται δεδομένος και η δική της συμβολή ως εγγύηση πως το σύστημα δεν θα «μείνει στον τόπο» από ρευστότητα, αποτελεί παράμετρο κεντρικής σημασίας για το χρηματοπιστωτικό σύστημα. Την ίδια ώρα, ωστόσο, το πρόβλημα φαίνεται πως είναι γενικευμένο και αφορά όλα τα Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα και όχι μόνο τη βασανισμένη Τράπεζα Κύπρου, την οποία πληροφορίες θέλουν να έχει παραμείνει με διαθέσιμα ρευστά που κινούνται κοντά στα 200-250 εκατ. ευρώ.

Εν τω μεταξύ, παρά τα «καλά νέα» για επιβράδυνση των αναλήψεων, πρέπει να σημειωθεί πως αυτές ακόμα συνεχίζονται. Καλά ενημερωμένες πηγές εκτιμούν πως περίπου 10 εκατ. ευρώ εγκαταλείπουν το σύστημα καθημερινά. Όπως έγραψε την περασμένη εβδομάδα η «Κ», αυτό εν μέρει οφείλεται στο γεγονός ότι δεν υπάρχουν πλέον καταθέσεις διαθέσιμες για ανάληψη, με τα χρήματα που απομένουν, είτε να είναι δεσμευμένα έναντι υποχρεώσεων, είτε να αποτελούν προθεσμιακές καταθέσεις που, ούτως ή άλλως, περιορίζονται από τα περιοριστικά μέτρα.

Οι εκτιμήσεις αυτές συνάδουν και με τα ευρήματα του Κέντρου Οικονομικών Ερευνών του Πανεπιστημίου Κύπρου, τα οποία δείχνουν πως οι καταθέσεις «χρησιμοποιούνται» από νοικοκυριά (αλλά και επιχειρήσεις) για κάλυψη αναγκών. Την ίδια ώρα, ο λόγος καταθέσεων προς δάνεια έχει σχεδόν φτάσει το 100% στα νοικοκυριά, ενώ για τις επιχειρήσεις ξεπερνά το 418%.

Υπάρχουν λύσεις (περίπου)

Παρά το γεγονός ότι το πρόβλημα ρευστότητας αποτελεί τον κυριότερο άμεσο κίνδυνο για απότομη «ανακοπή» στο τραπεζικό σύστημα, την ίδια ώρα πρέπει να σημειωθεί πως υπάρχει ήδη στα χαρτιά εκτενής σχεδιασμός για να διατηρηθεί το σύστημα (και δη η Τράπεζα Κύπρου, που έχει το πιο μεγάλο πρόβλημα) στη ζωή. Πέρα από το καθεστώς αντισυμβαλλόμενου, το οποίο επιτρέπει στην Τράπεζα Κύπρου να ανακυκλώνει ένα ποσοστό του ELA με άμεση, φθηνότερη, ρευστότητα από την ΕΚΤ, η Τρόικα έχει επίσης αποδεχθεί (σε βραχυπρόθεσμη βάση) και τη χρησιμοποίηση του χρεογράφου για τη διάσωση της Λαϊκής, έναντι ρευστότητας. Υπενθυμίζεται πως το χρεόγραφο είχε εκδοθεί τον Μάιο του 2012 για τη διάσωση, και έφτανε τότε στα 1,8 δισ. ευρώ. Πλέον, έχει ανανεωθεί με νέα ονομαστική αξία, 1,98 δισ. ευρώ.

Πέρα από την ΕΚΤ και το χρεόγραφο της Λαϊκής, πηγές της Τρόικας σχολιάζουν πως η Κύπρου θα μπορεί να εκδώσει αξιόγραφα που θα φέρουν κρατικές εγγυήσεις, τα οποία θα μπορούν να γίνουν αποδεκτά ως εξασφάλιση για ρευστότητα. Ήδη, το όριο των καλυμμένων ομολόγων του κράτους (στα 3 δισ. ευρώ) παραμένει «ελεύθερο» για μια τέτοια εγγύηση.

BankLiqSept13Ωστόσο, η Τρόικα σχολιάζει πως οι κρατικές εγγυήσεις θα πρέπει να αποτελούν το «τελευταίο χαρτί», αφού μεταφράζονται σε δυνητική υποχρέωση της Δημοκρατίας και αποτελούν επιπλέον ρίσκο για τα δημόσια οικονομικά.

Είναι σαφές πως, ενώ οι πιο πάνω λύσεις μπορεί να αποτελέσουν σημαντική ανάσα για την Τράπεζα Κύπρου (και ολόκληρο το σύστημα), την ίδια ώρα δεν αποτελούν μόνιμη λύση. Αυτή θα πρέπει να έρθει με την ανάκτηση της εμπιστοσύνης στο σύστημα, κάτι που ωστόσο δεν συμβαίνει, αφού πειστικές κινήσεις δεν έχουν ακόμα γίνει προς αυτή την κατεύθυνση. Σε κάθε περίπτωση, όσο βιβλία δεν υπάρχουν για την Κύπρου, δεν είναι δυνατόν να αρχίσει η όποια προσπάθεια ανάκτησης της εμπιστοσύνης.

 

Τα επιτόκια

Πίσω από το σημαντικότερο στοιχείο, που έχει να κάνει με την ανάκτηση εμπιστοσύνης στο σύστημα, και το οποίο θα πρέπει να απασχολήσει –έστω και καθυστερημένα– τους αρμόδιους, ένα σημαντικό ζήτημα που τίθεται είναι και η εικόνα των επιτοκίων. Ενώ τα καταθετικά επιτόκια έχουν μειωθεί σημαντικά, την ίδια ώρα τα δανειστικά επιτόκια παραμένουν αυξημένα. Το αποτέλεσμα είναι να ασκούνται σημαντικές πιέσεις, όχι μόνο στην πραγματική οικονομία, αλλά κατ’ επέκταση και στα επίπεδα των προβληματικών δανείων και την κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών.

Ενώ είναι προφανές πως οι τράπεζες θα πρέπει να κινηθούν για να αντλήσουν νέες καταθέσεις, κάτι τέτοιο δεν συμβαίνει. Τα μειωμένα καταθετικά επιτόκια σίγουρα δεν βοηθούν. Παρόλο που ο κυριότερος λόγος παραμένει το ζήτημα εμπιστοσύνης, εντούτοις δεν αποκλείεται και η μείωση των επιτοκίων, με το πραγματικό επιτόκιο να είναι κοντά στο 0% για μεσοπρόθεσμες καταθέσεις, να διαδραματίζει σημαντικό ρόλο. Την ώρα, μάλιστα, που το σύστημα παλεύει να σταματήσει την αιμορραγία, δεν είναι βέβαιο εάν η μείωση των δαπανών από τα καταθετικά επιτόκια, αποτελεί αρκετό όφελος για τις τράπεζες, οι οποίες ούτως ή άλλως θα χρειαστούν καταθέσεις για να επιβιώσουν.

Στον αντίποδα, τα δανειστικά επιτόκια παραμένουν υψηλά. Αυτό το δεδομένο ασκεί μεγάλες πιέσεις στην εξυπηρέτηση των υποχρεώσεων (δανείων) και ενδεχομένως έτσι να επηρεάζει και την κεφαλαιακή επάρκεια των τραπεζών.

Την ίδια ώρα, όμως, το σχόλιο των τραπεζικών κύκλων, πως το ρίσκο είναι αυξημένο και πως αυτό θα πρέπει να αντικατοπτρίζεται στα δανειστικά επιτόκια δεν είναι παράλογο. Παράλογη δεν είναι ούτε και η επιχειρηματολογία των τραπεζών πως κάτω από συνθήκες μειωμένης ρευστότητας, η αύξηση των επιτοκίων αποτελεί φυσιολογική εξέλιξη.

Πέρα από αυτό το δεδομένο, όμως, οι τράπεζες είναι σε θέση να «ενισχύσουν» τα βιβλία τους μέσα από την επίπλαστη κερδοφορία που μπορούν να καταγράψουν μέσα από τα αυξημένα προβλεπόμενα έσοδα από τόκους. Με αυτόν τον τρόπο, καλύπτουν μέρος των ζημιών που προκύπτουν από το γεγονός ότι υπάρχει μειωμένη ζήτηση για δανεισμό, τόσο από νοικοκυριά όσο και από επιχειρήσεις. Πάντως, το ύψος των επιτοκίων αποτελεί αντικίνητρο για επενδύσεις.

cridit crunch CyΤο μόνο βέβαιο είναι πως δεν είναι βιώσιμο το σύστημα κάτω από τις σημερινές συνθήκες και πως θα πρέπει να αλλάξει στην εικόνα των επιτοκίων.

 

Και η Βουλή

Αυτά τα δεδομένα γίνονται πλήρως αντιληπτά από αρκετούς βουλευτές. Σχεδόν ομόφωνα, οι πολιτικές δυνάμεις αποδέχονται το επιχείρημα πως τα υψηλά επιτόκια αποτελούν πρόβλημα για τον τόπο. Ταυτόχρονα, όμως, αντιλαμβάνονται πως η πρόταση για νομοθετική ρύθμιση κρύβει κινδύνους που μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτεροι από τη διόρθωση που θα προκύψει από ένα νομοθετικό περιορισμό των επιτοκίων.

Εάν τα επιτόκια καταστούν τόσο χαμηλά που δεν θα αποζημιώνεται η τράπεζα για το ρίσκο που αναλαμβάνει με την παραχώρηση δανείων, τότε το φυσιολογικό αποτέλεσμα θα είναι να οδηγηθούν οι τράπεζες σε ακόμα μεγαλύτερη στενότητα στην παραχώρηση δανείων, κάτι που δεν εξυπηρετεί την οικονομία. Ακόμα χειρότερα, με την απομόχλευση να συνεχίζεται ακόμα, και με τα υφιστάμενα δάνεια να «μαζεύονται» μαζικά, η πιστωτική συρρίκνωση θα επιδεινωθεί σε περίπτωση που τα επιτόκια μειωθούν με νομοθέτημα αντί μέσα από αλλαγές που να απευθύνονται στο πρόβλημα.

Εξάλλου, όπως σχολιάζουν πολλοί αναλυτές, το ύψος των επιτοκίων αποτελεί σύμπτωμα της ασθένειας, και όχι την ίδια την ασθένεια. Έτσι και η θεραπεία θα πρέπει να απευθύνεται στους λόγους που ασκούνται πιέσεις στα επιτόκια και όχι στο σύμπτωμα, δηλαδή στο ύψος των επιτοκίων.

Πάντως, οι πολιτικές δυνάμεις συμμερίζονται αυτές τις ανησυχίες, την ώρα που είναι όμως αποφασισμένες να αντιμετωπίσουν τα κοινωνικά (και άλλα) προβλήματα που προκύπτουν από το κόστος του δανεισμού. Στον ΔΗΣΥ, ο οποίος διατηρεί και την πρωτοβουλία στο θέμα, θα συζητηθεί το όλο θέμα μεθαύριο, σε μια προσπάθεια να εξασφαλιστούν λύσεις που να εξυπηρετούν τον διττό σκοπό: Πρώτο, να μειώνονται οι επιπτώσεις στην κοινωνία και την οικονομία από τα υψηλά δανειστικά επιτόκια, και δεύτερο να αποφευχθούν οι παρενέργειες μιας νομοθετικής παρέμβασης στο «φυσιολογικό» ύψος των επιτοκίων.

Αυτό θα είναι ένα πολύ δύσκολο παζλ, το οποίο ωστόσο μπορεί να λυθεί με κάποιες ευφάνταστες κινήσεις.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s