Εφαλτήριο στρατηγικής τα χημικά της Συρίας

Από καιρό είχε διαφανεί πως η Κύπρος ήταν σε θέση, όχι απλώς να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση, από πλευράς της διεθνούς κοινότητας, της κρίσης στη Συρία, αλλά και να αξιοποιήσει την «ευκαιρία» στο πλαίσιο μιας ευρύτερης στρατηγικής που λαμβάνει πλέον πιο ρητή διατύπωση και πιο σαφή προσανατολισμό.

Η ύπαρξη του παγίου Σχεδίου Εστία, το οποίο αφορά στην παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας από τη Δημοκρατία, αποτέλεσε τον πρώτο βατήρα για την Κύπρο. «Είχαμε αποδείξει με μεγάλη επιτυχία κατά την κρίση του Λιβάνου πως η Κύπρος μπορεί να αντιμετωπίσει μία εκτεταμένη ανθρωπιστική κρίση», σχολίασε ανώτερος διπλωμάτης. Η επιτυχία με την οποία έγινε η υποδοχή των προσφύγων από τον Λίβανο πριν από μερικά χρόνια, αποτέλεσε απόδειξη πως η Κύπρος ήταν σε θέση να αναλάβει μία παρόμοια «αποστολή» με ευκολία.

Αξιοποίηση της ευκαιρίας
OHE423_10Την ίδια ώρα, από τη στιγμή που διαφάνηκε πως στη Συρία υπήρχε χρήση χημικών όπλων, αλλά και ενδεχόμενο στρατιωτικής παρέμβασης από τρίτες χώρες, η Κύπρος ανέπτυξε πλήρως τις δυνάμεις αεράμυνας, «όχι τόσο διότι υπήρχε κάποιος κίνδυνος, αλλά επειδή θέλαμε να δείξουμε πως στον δικό μας χώρο, δεν χρειαζόμαστε κανέναν να μας προστατέψει από μία δυνητική αμυντική ανάγκη». Το θέμα, όμως, δεν έμεινε ώς εκεί. Η αεράμυνα προχώρησε ένα βήμα παραπάνω, με τη συνεργασία των κυπριακών ενόπλων δυνάμεων με τις αντίστοιχες άλλων γειτονικών κρατών, με σκοπό την από κοινού αντιμετώπιση των όποιων κινδύνων. Παρόλο που δεν υπήρξε ποτέ άμεσος κίνδυνος για την Κύπρο, θεωρήθηκε η ευκαιρία ως πολύ «γλυκιά» για να περάσει ανεκμετάλλευτη, με την Κύπρο να επιδεικνύει, τόσο την ακεραιότητα της όσο και τη διάθεση και ικανότητα να συνεργαστεί με γείτονες.

Πέρα από τα μηνύματα που έστειλε η Κύπρος στο συγκεκριμένο επίπεδο, άρχισε ταυτόχρονα και έντονη δράση με στόχο να επεκταθεί αυτός ο ρόλος της Δημοκρατίας. Παρόλο που η ανθρωπιστική στήριξη αποδεικνύεται στο προβλεπόμενο μέλλον ως αχρείαστη, στο ΥΠΕΞ σκέφτηκαν μία άλλη επιτυχία των τελευταίων ετών – την αξιοποίηση της Κύπρου ως βάσης για τις επιθεωρήσεις του πυρηνικού προγράμματος του Ιράκ, με την εγκατάσταση εδώ της ομάδας του Χανς Μπλιξ. Από τον Σεπτέμβριο, οι επαφές διπλωματών με τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και τη Ρωσία, στήριξαν και τις πιο «αναμενόμενες» επαφές με τον ίδιο τον Οργανισμό για την Απαγόρευση Χημικών Όπλων (ΟΑΧΟ) και την ίδια τη Γενική Γραμματεία του ΟΗΕ.

«Σε όλες τις επιλογές που είχε μπροστά της η διεθνής κοινότητα, η Κύπρος είχε ρόλο, πριν αυτές αποφασιστούν», σχολίασε διπλωμάτης στην «Κ». Πάντως, στην όλη προσπάθεια να αναλάβει η Κύπρος (αντί για την άλλη φυσιολογική επιλογή, εκείνη της Τουρκίας) το αρχηγείο της αποστολής του ΟΑΧΟ στην Τουρκία, σημαντικό ρόλο διαδραμάτισαν και οι ήδη καλές σχέσεις της Λευκωσίας με τον Οργανισμό. Η διεξαγωγή της 7ης συνάντησης των Ασιατικών Κρατών Μελών του ΟΑΧΟ στην Κύπρο την περασμένη άνοιξη, ήταν μόνο μία πλευρά αυτών των σχέσεων.

Ενώ το σχετικό ψήφισμα του ΟΗΕ (ΣΑ 2118) εγκρίθηκε από το Συμβούλιο Ασφαλείας στα τέλη Σεπτεμβρίου, από τις 3 Οκτωβρίου είχε ήδη γίνει ολοκληρωμένη ενημέρωση των διαφόρων κρατικών αρχών (Τμήμα Μετανάστευσης, Αστυνομία, Τελωνείο κοκ.) για τις διευθετήσεις που χρειάζονται για την εξυπηρέτηση των 100 περίπου μελών της αποστολής του ΟΑΧΟ στην Κύπρο. «Η γρήγορη αντίδραση από πλευράς της Δημοκρατίας, με την οποία αποκτήσαμε ρόλο σε όλα τα σενάρια για τη Συρία, αλλά και με την οποία επιδείξαμε πως είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε με επιτυχία τον όποιο ρόλο, ήταν κρίσιμης σημασίας για την αναβάθμιση της Κύπρου στην περιοχή», σύμφωνα με υψηλόβαθμο διπλωμάτη.

Βάσει στρατηγικού σχεδιασμού
Όλα αυτά καθόλου άσχετα δεν είναι και με τις γενικότερες εξελίξεις στην περιοχή. Πέρα από την κρίση στη Συρία, υπάρχει σωρεία ανοικτών πληγών στην περιοχή: Από το ζήτημα του Ιράν και τις εντάσεις με τη Σαουδική Αραβία, το κουρδικό σε Ιράκ, Συρία και Τουρκία, το ίδιο το Ιράκ, τη συνεχιζόμενη αστάθεια στον Λίβανο, αλλά και τα παραδοσιακά επί μέρους προβλήματα του Μεσανατολικού. Μοναδική εξαίρεση, προς το παρόν πάντα, αποτελεί η νέα κυβέρνηση στην Αίγυπτο, με την οποία, Ισραήλ και ΗΠΑ, αισθάνονται τώρα πως «μπορούν να συνεννοηθούν». Όλα αυτά τα ζητήματα είναι καταφανώς αλληλένδετα, ενώ την ίδια στιγμή πρέπει να σημειωθεί και η αμηχανία των Αμερικανών σχετικά με την κατάσταση στην Τουρκία, όπου η παντοκρατορία του Ερντογάν είναι πλέον υπό αμφισβήτηση και το πολιτικό μέλλον της χώρας δεν είναι ακόμα σαφές. Ήδη, οι ΗΠΑ συζητούν με αμηχανία, σε ακαδημαϊκό και πολιτικό επίπεδο, το ενδεχόμενο μιας νέας περιόδου πολιτικής ρευστότητας στην Τουρκία τα επόμενα χρόνια, γεγονός που προκαλεί ανησυχία σχετικά με το πόσο αξιόπιστος εταίρος θα είναι η γειτονική χώρα.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, και κεφαλαιοποιώντας παλαιότερες επιτυχίες (π.χ. κρίση του Λιβάνου, πυρηνικά του Ιράκ) αλλά και συνεχιζόμενες προσπάθειες (συνεννόηση με Αίγυπτο και διαβουλεύσεις με Λίβανο για την ΑΟΖ), στο ΥΠΕΞ αισθάνονται πως είναι σε θέση να στείλουν ένα σαφές μήνυμα προς τη διεθνή κοινότητα. Η Κύπρος είναι η μοναδική χώρα στην περιοχή, με εξαίρεση το Ισραήλ, της οποίας η εξωτερική πολιτική είναι προβλέψιμη και αξιόπιστη. Σε βάθος χρόνου, δεν αναμένονται ριζικές αλλαγές στον προσανατολισμό της Κύπρου ως προς τη στάση της απέναντι στα μεγάλα ζητήματα της περιοχής.

Την ίδια ώρα, η Κύπρος διατηρεί καλές σχέσεις με τη Ρωσία, κάτι που έχει μεγάλη αξία για τους δυτικούς διπλωμάτες. Οι δε σχέσεις με τον αραβικό κόσμο αποτελούν σημαντικό πλεονέκτημα, αφού η Κύπρος είναι ίσως ο μοναδικός παίκτης με «ανοικτή γραμμή» επικοινωνίας με τον αραβικό κόσμο, χωρίς όμως την παραμικρή υποψία για στήριξη της τρομοκρατίας. Ακόμα και η Ιορδανία, ο στενότερος συνεργάτης των Δυτικών στην περιοχή, δεν μπορεί να θεωρηθεί μία απόλυτα βέβαιη επιλογή σε βάθος χρόνου, αφού το καθεστώς είναι εκ φύσεως ασταθές.

Αυτή η θέση δεν είναι καινούργια, η κυπριακή διπλωματία έχει πολλές φορές προβάλει αρκούντως εμπεριστατωμένα αυτό το επιχείρημα. Ωστόσο, αναδεικνύεται πλέον σε βασική γραμμή της κυπριακής διπλωματίας, με πολλές επί μέρους κινήσεις που αποσκοπούν στην κεφαλαιοποίηση αυτού του ρόλου.

Όφελος και στο Κυπριακό
Το μήνυμα που λαμβάνει η διεθνής κοινότητα σχετικά με τη ρητή πλέον στρατηγική της Λευκωσίας, δεν είναι καθόλου άσχετο και με τις εξελίξεις στο Κυπριακό. Πίσω από τις επί μέρους συζητήσεις για τις πτυχές του Κυπριακού, το μήνυμα που δίνεται σε ξένους διπλωμάτες είναι πως από τη στιγμή που η μελλοντική στάση των άλλων γειτόνων της Κύπρου δεν μπορεί να κριθεί ως βέβαιη και σταθερή, το ασφαλέστερό τους «στοίχημα» είναι η Κύπρος. Νοουμένου, ωστόσο, πως θα υπάρχει μία Κύπρος πρακτικά και ουσιαστικά αυτόνομη, στην οποία δεν θα έχουν ισχυρές προσβάσεις και παρεμβάσεις άλλα κράτη. Προφανώς, το στοίχημα αυτό αφορά ιδιαίτερα και στον ρόλο της Τουρκίας στη μετά-τη-λύση Κυπριακή Δημοκρατία.

Το μήνυμα αυτό φαίνεται πως βρίσκει σημαντική ανταπόκριση σε ξένους διπλωμάτες, με πηγές της «Κ» να σχολιάζουν θετικά τον δυνητικό ρόλο της Κύπρου ως διαμεσολαβητή, αλλά και ως κράτος με προβλέψιμη στάση σε θέματα τρομοκρατίας και ειρήνευσης στην ανατολική Μεσόγειο και την ευρύτερη Μέση Ανατολή. Πίσω από αυτές τις διαπιστώσεις των ξένων διπλωματών, προκύπτουν, προφανώς, ζητήματα περί ομοσπονδίας που σχετίζονται με το τελικό ύφος που θα έχει η κυριαρχία της νέας ομοσπονδιακής κυβέρνησης, όπως αυτή θα προκύψει μετά τη λύση.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s