«Η εξέλιξη του χρήματος» (The Ascent of Money)

Ενώ η σημερινή οικονομική συγκυρία συνεχίζει τη «φυσιολογική» της πορεία ως χρηματοπιστωτική κρίση, έχουν γραφτεί ήδη εκατοντάδες τίτλοι βιβλίων που παρουσιάζουν ή αναλύουν ό,τι συνέβη από το 2008 μέχρι σήμερα.

Αυτό που έλειπε, όμως, ήταν η δημιουργία ενός γενικότερου, ιστορικού –αν όχι θεωρητικού– πλαισίου μέσα από το οποίο να μπορεί να «διαβαστεί» η κρίση. Η Εξέλιξη του Χρήματος (The Ascent of Money) γεμίζει αυτό το κενό.

ascent_of_moneyΜε μία σειρά από επί μέρους παραδείγματα –άλλα καλά γνωστά και άλλα λιγότερο– ο Ferguson παρουσιάζει την εξελικτική πορεία που ακολούθησε το «χρήμα» ως εργαλείο της οικονομίας, αλλά και ως μέσο παραπλάνησης, εκμετάλλευσης, παρανομίας, ακόμα και καταστροφής.

Μέσα από το βιβλίο, η σημερινή κρίση συνδέεται με τα όσα έγιναν σε παλαιότερες εποχές –παραδείγματα που είναι κάθε άλλο παρά άσχετα με τη σημερινή κατάσταση ως προς τα βαθύτερα αίτια των κρίσεων, τα βαθύτερα κοινωνικά χαρακτηριστικά και την ανθρώπινη φύση, και ως προς τη σημασία που έχει το πολιτικό και θεσμικό περιβάλλον στη διαμόρφωση των κρίσεων.

Από τους Ίνκας στη Μεσοποταμία, και από τον Διαφωτισμό των banchieri ώς τα σημερινά παράγωγα και τα δαιδαλώδη προϊόντα των αγορών, ο Ferguson διαγράφει την πορεία που έλαβε το χρήμα, από μία απλή μονάδα μέτρησης ώς τη σημερινή άυλη και εξαιρετικά πολύπλοκη φύση της πίστης και των συναλλαγών.

Το βιβλίο δεν αποτελεί συμβολή στην οικονομική ή χρηματική ιστορία, ούτε επιχειρεί μία θεωρητική ανάλυση των αγορών. Σε αντίθεση, όμως, με άλλους συγγραφείς, όπως την Kindleberger, που αποτελούν αναγκαστικό ανάγνωσμα για όλους τους σοβαρούς φοιτητές, ο Ferguson διαβάζεται και «στον καναπέ», άνετα, γρήγορα και μάλλον ευχάριστα.

Από το βιβλίο βγαίνει μια λογική σειρά διαφορετικών ειδών οργάνωσης των αγορών και των προϊόντων τους, με την οποία διαφαίνεται πόσο εύκολα οι αγορές προσαρμόζονται στην κάθε εποχή στις ανάγκες που έχουν: Διαφορετικά προϊόντα εξυπηρετούν διαφορετικές ανάγκες και προσαρμόζονται, κάθε φορά, στο γενικότερο ιστορικό πλαίσιο (πολιτικό, τεχνολογικό, πολεμικό) της εποχής τους. Εξαιρετικά ενδιαφέρον είναι το γεγονός που αναδεικνύει ο Ferguson, πως το «χρήμα» (μετοχές, αξιόγραφα, χρεόγραφα, ρευστό, δάνεια, κοχύλια, λογιστικές πράξεις κοκ.) αποτελεί μία από τις κυριότερες δυνάμεις για την εξέλιξη της ανθρώπινης ιστορίας.

Χωρίς αυτά, πρώτα ο πόλεμος θα ήταν αδύνατος και μαζί του τα κράτη. Πέρα από αυτό, όμως, η τεχνολογία, η επιστήμη, η καινοτομία και το εμπόριο δεν θα ήταν δυνατόν να εξελιχθούν.

Το βιβλίο καταφέρνει να διαγράψει με ποιον τρόπο το χρήμα διαδραματίζει αυτό τον ρόλο. Ο Νάθαν Ρόθτσαϊλντ διαδραμάτισε εξίσου σημαντικό ρόλο στην τελική επικράτηση των Άγγλων κατά του Ναπολέοντα, όσο και ο Δούκας Ουέλινγκτον στο Βατήρα, για παράδειγμα. Το ίδιο ισχύει και με την ήττα των Συνομοσπονδιακών στον Αμερικανικό εμφύλιο όπου το χρήμα έκρινε την τελική έκβαση του πολέμου.

Απόλυτα σχετικό με τη σημερινή κρίση, το βιβλίο αποτελεί μια εξαιρετική επιλογή ως «χαλαρό» ανάγνωσμα, με πληθώρα ενδιαφερόντων στοιχείων και ιστοριών από την οικονομική ιστορία.

 

ΣΗΜ.: Το βιβλίο, σε ελληνική μετάφραση, θα διατίθεται με την Καθημερινή στις επόμενες δύο εκδόσεις. 

One thought on “«Η εξέλιξη του χρήματος» (The Ascent of Money)

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s