«Πέτυχε» η λιτότητα για τα κρατικά ταμεία

Στην αύξηση των φόρων μπορεί να αποδοθεί, σε πολύ μεγάλο βαθμό, η αντοχή που δείχνουν τα δημόσια οικονομικά τους πρώτους έξι μήνες της κρίσης. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία –τα οποία φτάνουν μέχρι την 1η Οκτωβρίου– τα έσοδα του κράτους συγκρατούνται, κατά κύριο λόγο χάρη στην αύξηση των εσόδων από τους άμεσους φόρους.

Το Τμήμα Εσωτερικών Προσόδων καταγράφει συνολική μείωση εσόδων της τάξης του 6%, ένα ποσοστό αρκετά ικανοποιητικό κάτω από τις σημερινές οικονομικές συνθήκες. Αυτή η μείωση οφείλεται στην υποχώρηση των εσόδων από τον φόρο εισοδήματος, όπου συνολικά καταγράφεται το πρώτο εννιάμηνο μείωση 19% σε σχέση με πέρυσι από τους υπαλλήλους (στον δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα), με τους αυτοεργοδοτούμενους να έχουν καταβάλει 59% χαμηλότερους φόρους εισοδήματος. Συνολικά, οι άμεσοι φόροι στους οποίους δεν επιβλήθηκε αύξηση, έχουν καταγράψει έσοδα μειωμένα κατά 50% σε σχέση με πέρυσι.

Στον αντίποδα, όμως, άμεσοι φόροι που συλλέγει το ΤΕΠ σε κατηγορίες φόρων όπου έγινε αύξηση ή επιβλήθηκαν νέες φορολογίες, καταγράφουν σημαντική αύξηση της τάξης του 18%, γεγονός που μειώνει την τελική τρύπα στα έσοδα του ΤΕΠ.

TEPΜε βάση τα συγκεκριμένα αποτελέσματα, προκύπτει πως η πολιτική της ήπιας λιτότητας που έχει επιβληθεί από κυβέρνηση και Τρόικα, τελικά διασώζει τα δημοσιονομικά στοιχεία, με αποτέλεσμα η Κύπρος να βρίσκεται σε πορεία επίτευξης των δημοσιονομικών στόχων του 2013. Πάντως, σημειώνεται πως σε αντίθεση με τους έμμεσους φόρους, οι οποίοι δείχνουν να ασθμαίνουν κάτω από το βάρος της συνεχιζόμενης ύφεσης, οι άμεσοι φόροι αποτελούν το βασικό μέσο για την τόνωση των κρατικών ταμείων.

Όσον αφορά στους έμμεσους φόρους, οι οποίοι επηρεάζονται πιο άμεσα από τις διακυμάνσεις στην οικονομική δραστηριότητα, σημειώνεται με ενδιαφέρον η συνεχιζόμενη μείωση των εσόδων του ΦΠΑ. Το παλαιότερο συμπέρασμα πως, κάτω από συνθήκες κρίσης και ιδίως κάτω από συνθήκες μειωμένης εγχώριας ζήτησης, μία αύξηση του συντελεστή ΦΠΑ δεν μπορεί να αποδώσει αυξημένα έσοδα, επιβεβαιώνεται και από τα τελευταία στοιχεία. Σύμφωνα με το Υπουργείο Οικονομικών (η Υπηρεσία ΦΠΑ δεν διαθέτει επίσημα στοιχεία τα τελευταία έτη), τα έσοδα του ΦΠΑ για το πρώτο εννιάμηνο του 2013 σε σχέση με πέρσι, καταγράφουν υποχώρηση κατά 8,4%. Συνολικά, οι έμμεσοι φόροι καταγράφουν υποχώρηση κατά 8,5%.
Σε συνδυασμό και με τη μεγάλη μείωση των κρατικών δαπανών, τόσο μέσα στο 2013 όσο και στον προϋπολογισμό του 2014, φαίνεται πως οι αυξήσεις των άμεσων φόρων, έστω και με τις σημαντικές τους στρεβλώσεις και την αναποτελεσματικότητα με την οποία επιβάλλονται, έχουν συμβάλει στη διατήρηση των εσόδων σε υποφερτά επίπεδα. Ο στόχος που έχει τεθεί, σε πολιτικό επίπεδο, από το Υπουργείο Οικονομικών, για αποφυγή επιβολής νέων φορολογιών μέσα στο 2014, φαίνεται πως μπορεί να επιτευχθεί, παρά το γεγονός ότι κάποια φορολόγηση σε επιδόματα, συντάξεις ή άλλα ωφελήματα, δεν μπορεί σε καμία περίπτωση να αποκλειστεί.

Τι δείχνουν
Την ίδια στιγμή, τα επί μέρους στοιχεία δείχνουν κάποιες τάσεις που αξίζει να σημειωθούν. Τα έσοδα από τους αυτοεργοδοτούμενους συνεχίζουν να καταγράφουν δραματική μείωση σε σχέση με πέρυσι, παρά το γεγονός ότι η συγκριτική μείωση είναι μικρότερη στο εννιάμηνο από ό,τι στο εξάμηνο, γεγονός που καταδεικνύει αυξημένα έσοδα. Μέχρι τον Σεπτέμβριο, τα έσοδα φόρου εισοδήματος από τους αυτοεργοδοτούμενους καταγράφουν μείωση κατά 59% σε σχέση με πέρσι, γεγονός που δείχνει πως η ταχύτερη διόρθωση και τα περισσότερα λουκέτα μπήκαν στις πολύ μικρές επιχειρήσεις και στους αυτοεργοδοτούμενους. Σε μεγάλο βαθμό, αυτό κατά πάσα πιθανότητα οφείλεται στα μικρότερα περιθώρια κέρδους και τους μικρότερους συνολικούς τζίρους αυτών των «επιχειρήσεων», αλλά και στο γεγονός ότι αυτές οι κατηγορίες πλήττονται πιο άμεσα από την πιστωτική συρρίκνωση.

TEP2Την ίδια ώρα, οι άμεσοι φόροι που έχουν καταβάλει οι επιχειρήσεις («φόρος εισοδήματος από τις επιχειρήσεις» και φόρος κεφαλαιουχικών κερδών) είναι μειωμένοι κατά 8%, ένα ποσοστό που, χονδρικά θέτει περίπου το όριο της συνολικής ύφεσης. Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί πως, ενώ τα έσοδα από τον «φόρο εισοδήματος» των νομικών προσώπων συγκρατείται στο -7%, την ίδια ώρα τα έσοδα από τον φόρο κεφαλαιουχικών κερδών καταρρέει. Τα έσοδα στη συγκεκριμένη κατηγορία καταγράφουν μείωση κατά 60% σε σχέση με την ίδια περίοδο πέρσι, αντικατοπτρίζοντας έτσι τις μεγάλες πιέσεις που δέχονται οι επιχειρήσεις στην κερδοφορία τους.
Όσον αφορά στους έμμεσους φόρους, εκτός από την (αναμενόμενη) μείωση των εσόδων από τον ΦΠΑ, σημειώνεται η συνεχιζόμενη κατάρρευση των εσόδων από τους εισαγωγικούς δασμούς, η οποία κινείται στα επίπεδα του 51,2% σε σχέση με πέρυσι. Όλες οι ενδείξεις δείχνουν πως θα υπάρξει κάποια ανάκαμψη στους εισαγωγικούς δασμούς μέσα στο γ΄ τρίμηνο, όταν η αναπλήρωση των αποθεμάτων θα αρχίσει να καταγράφεται. Ωστόσο, την ίδια στιγμή η μείωση συνεχίζει να αντικατοπτρίζει τη δυσκολία με την οποία εισάγονται πόροι παραγωγής και τελικά προϊόντα.

Πέρα από τα επί μέρους στοιχεία, και τις ενδείξεις που μπορεί να κρύβουν πίσω τους για την πορεία που ακολουθεί η οικονομία, πάντως, αξίζει να σημειωθεί και η σημαντική ασυνέπεια μεταξύ των στοιχείων του Υπουργείου Οικονομικών από τη μία, και των στοιχείων του ΤΕΠ από την άλλη, όσον αφορά στους άμεσους φόρους. Για τους έμμεσους φόρους, δεν μπορεί κανείς να κρίνει, αφού η Υπηρεσία ΦΠΑ ανακοινώνει αποτελέσματα με τόσο βραδείς ρυθμούς, που για το 2013 δεν έχουμε κανένα στοιχείο. Ωστόσο, τα πιο πάνω στοιχεία, όπως καταγράφονται, θα πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ενδεικτικά αφού, από τη στιγμή που τα νούμερα του Υπουργείου Οικονομικών και του ΤΕΠ δεν συμφωνούν (!) δεν μπορεί να γίνει με βεβαιότητα κάποια εκτίμηση σχετικά με το ποιος αναθεωρεί τα στοιχεία του ταχύτερα και με μεγαλύτερη ακρίβεια. Επεξηγηματικές σημειώσεις στις ανακοινώσεις αποτελεσμάτων, δεν υπάρχουν.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s