Προσοχή στο USD

Παρά τη σχεδόν πανηγυρική αντιμετώπιση με την οποία έγινε δεκτή η ανακοίνωση των στοιχείων της Κεντρικής Τράπεζας σχετικά με την εισροή κεφαλαίων, μία δεύτερη ανάγνωση των στοιχείων δείχνει πως η διακύμανση των καταθέσεων στην Κύπρο δεν μπορεί να ερμηνευτεί ως ένδειξη πως η εμπιστοσύνη αποκαθίσταται στο τραπεζικό σύστημα.

Οι εισροές χρημάτων από το εξωτερικό έχουν σημειώσει αύξηση, ενώ για πρώτη φορά μετά την έξοδο 1,9 δισ. ευρώ από την Κύπρο τον Μάρτιο (σε καθαρούς, απόλυτους αριθμούς), τον Οκτώβριο καταγράφηκε καθαρή εισροή χρημάτων από τρίτες χώρες προς την Κύπρο. Σε καθαρές εισροές, καταγράφηκε «άφιξη» 407 εκατ. ευρώ από χώρες εκτός της Ευρωζώνης. Από μόνο του, το στοιχείο αυτό αποτελεί θετική ένδειξη για την οικονομία, η οποία δεν θα πρέπει να υποβαθμίζεται.
Την ίδια ώρα, ωστόσο, πολλά από τα επιμέρους στοιχεία δείχνουν πως οι διακυμάνσεις αυτές μάλλον δεν μπορούν να ερμηνευτούν ως «αλλαγή κλίματος», ως «αποκατάσταση» της εμπιστοσύνης ή ως ένδειξη πως κάτι το πιο μακροπρόθεσμο έχει επισυμβεί στο τραπεζικό σύστημα.

δολλάριαΤο πρώτο σημαντικό στοιχείο είναι πως σχεδόν στο σύνολό τους οι εισροές αυτές αφορούν σε αυξημένες καταθέσεις που έγιναν από Χρηματοπιστωτικά Ιδρύματα (ΧΠΙ) στην Κύπρο. Συνολικά τα ΧΠΙ από τρίτες χώρες (εκτός Ευρωζώνης) έκαναν 523 εκατ ευρώ σε καθαρές καταθέσεις (καταθέσεις -πλην- αναλήψεις) στο κυπριακό τραπεζικό σύστημα. Έχουν δηλαδή φέρει στην Κύπρο περισσότερα από την συνολική εισροή, η οποία είναι χαμηλότερη, διότι άλλες κατηγορίες καταθετών «σήκωσαν» τα δικά τους λεφτά.

Όπως διαφαίνεται από τα διαχρονικά στοιχεία, οι διακυμάνσεις των καθαρών καταθέσεων των ΧΠΙ από άλλες χώρες –και ιδίως τις χώρες εκτός Ευρωζώνης– είναι αρκετά μεγάλες, τόσο πριν όσο και μετά από τις εξελίξεις του Μαρτίου. Οι καταθέσεις αυτές αφορούν σε χρήματα που δεν παραμένουν στην Κύπρο για μεγάλο χρονικό διάστημα και αφορούν κυρίως σε καταθέσεις σε ξένο νόμισμα, οι οποίες προορίζονται για την ολοκλήρωση υποχρεώσεων στην ευρύτερη περιοχή. Χαρακτηριστικό είναι το γεγονός ότι τον Ιούλιο καταγράφηκε εισροή περίπου 438 εκατ. ευρώ από ΧΠΙ τρίτων χωρών, με περίπου ισόποση έξοδο κεφαλαίων από την ίδια κατηγορία, τον Αύγουστο.

Με αυτή την έννοια, πρόκειται για καταθέσεις που δικαιολογούν σε κάποιο βαθμό το σχόλιο πως η Κύπρος αποτελεί κόμβο για χρηματοπιστωτικές επιχειρήσεις και το γεγονός ότι «επιστρέφουν» τέτοιες καταθέσεις θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη, αφού αποτελεί ένδειξη πως η εμπιστοσύνη στο σύνολο του συστήματος δεν έχει κλονιστεί σε βαθμό μη αναστρέψιμο.

Την ίδια ώρα, όμως, οι συγκεκριμένες καταθέσεις δεν μπορούν να θεωρηθούν και ως ενίσχυση της «ρευστότητας» στο τραπεζικό σύστημα. Το γεγονός ότι αφορούν σε καταθέσεις σε δολάρια αμερικής σημαίνει, μεταξύ άλλων, πως οι τράπεζες αντιμετωπίζουν υψηλό ποσοστό υποχρεωτικών αποθεματικών (required reserves) στο 70%, κάτι που επιβάλλεται από την Κεντρική Τράπεζα στο πλαίσιο της εποπτείας. Το μέτρο αυτό, το οποίο είναι πολύ «ορθόδοξο», αποτρέπει τη δημιουργία επικίνδυνων ανοιγμάτων από τις τράπεζες, αφού οι συγκεκριμένες καταθέσεις μπορούν εύκολα να φύγουν από την Κύπρο σε μικρό χρονικό διάστημα- κάτι που εξάλλου συμβαίνει τις περισσότερες φορές.

Οι καταθέσεις σε δολάρια τον Οκτώβριο έφτασαν σε καθαρές ροές τα σχεδόν 209 εκατ. ευρώ, μετά από έξοδο άνω των 7 δισ. ευρώ από τον Μάρτιο μέχρι σήμερα. Πριν από τον Μάρτιο, οι καταθέσεις σε δολάρια κατέγραφαν μεγάλες διακυμάνσεις, με καθαρές εκροές της τάξης του 1,5 δισ. ευρώ (και ανάλογες εκροές μετά από μερικούς μήνες) να μην είναι καθόλου σπάνιες μέσα στα τελευταία δύο χρόνια πριν από τον Μάρτιο. Ενδεχομένως με την αύξηση που καταγράφηκε να σηματοδοτείται η επιστροφή σε μια τέτοια εικόνα, έστω και δειλά-δειλά, χωρίς ωστόσο να μπορεί κάτι τέτοιο να θεωρηθεί βέβαιο στο παρόν στάδιο, μέχρι να διαφανεί τι άλλες ροές θα καταγραφούν τους επόμενους μήνες.

ΧΠΙΠονάει η εγχώρια
Την ίδια στιγμή, αξίζει να σημειωθεί πως οι καταθέσεις των νοικοκυριών συνεχίζουν να μειώνονται παρά την παροδική αύξηση που καταγράφηκε τον Σεπτέμβριο, η οποία δείχνει να οφείλεται σε προσωρινούς παράγοντες. Τον Οκτώβριο, τα νοικοκυριά έκαναν καθαρές αναλήψεις κοντά στα 190 εκατ. ευρώ. Έτσι, από τον Μάρτιο μέχρι τα πιο πρόσφατα στοιχεία, τα νοικοκυριά έκαναν αναλήψεις άνω των 2 δισ., μειώνοντας τις αποταμιεύσεις τους κατά 10% μέσα σε επτά μήνες. Θα πρέπει να αναμένεται πως αυτή η εξέλιξη, η οποία πλέον θέτει τα δάνεια των νοικοκυριών άνω του 100% των καταθέσεών τους για πρώτη φορά, θα φανεί και στην κατανάλωση.

Την ίδια στιγμή, οι κυπριακές επιχειρήσεις συνεχίζουν κι αυτές να μειώνουν δραματικά τις καταθέσεις τους. Εκτός από το κούρεμα που σαφώς επηρέασε τις επιχειρήσεις, η τάση συνεχίζει να είναι προς μείωση των καταθέσεων. Συνολικά, (συμπεριλαμβανομένου και του κουρέματος), οι καταθέσεις των κυπριακών επιχειρήσεων υποχώρησαν κατά 3 δισ. ευρώ, καταγράφοντας μείωση κατά σχεδόν 37%. Πάντως, η τάση αναλήψεων παραμένει σταθερή από τον Ιούνιο και μετά, χωρίς επιτάχυνση ή επιβράδυνση.

Σημαντικό στοιχείο για το οικονομικό κλίμα αποτελεί και η ζήτηση δανείων. Σύμφωνα με την Έρευνα Τραπεζικών Χορηγήσεων της Κεντρικής Τράπεζας, η ζήτηση πιστώσεων είναι πιο αυξημένη στα δάνεια που αφορούν στην αναδιάρθρωση χρέους, γεγονός που επιβεβαιώνει τις πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι επιχειρήσεις όσον αφορά στα χαμηλά περιθώρια κέρδους, στην ικανότητά τους να καταγράψουν κέρδη και στην εξυπηρετήση των υφιστάμενων δανείων τους.

Ταυτόχρονα, ενδιαφέρον προκαλεί το γεγονός ότι η ζήτηση δανείων σχετικά με τις πάγιες επενδύσεις συνεχίζει να υποχωρεί, ενώ ταυτόχρονα και η ζήτηση για κεφάλαια κίνησης και αποθέματα, μετά την αύξηση που καταγράφηκε κατά το β΄ τρίμηνο του έτους, έχει και πάλι υποχωρήσει. Αυτό το δεδομένο δημιουργεί αναλυτικά ερωτηματικά σχετικά με τη ρευστότητα των επιχειρήσεων, οι οποίες δείχνουν να «μαζεύονται» όσο μπορούν, αποφεύγοντας δαπανηρές εργασίες.

Πάντως, σημειώνεται πως οι προσδοκίες των επιχειρήσεων παραμένουν για τρίτο στη σειρά τρίμηνο αναλλοίωτες, ενώ και η ζήτηση υποχωρεί βραδύτερα από ό,τι στα προηγούμενα τρίμηνα. Έτσι, διαφαίνεται πως, ενώ η εικόνα συνεχίζει να χειροτερεύει, τουλάχιστον έχει αρχίσει να γίνεται πιο αργή η επιδείνωση.

Μειωμένη είναι και η ζήτηση πιστώσεων από τα νοικοκυριά. Στα στεγαστικά δάνεια η εικόνα αυτή ήταν μάλλον αναμενόμενη και δεν χρήζει πολλής ανάλυσης. Σημειώνεται, όμως, πως οι προσδοκίες των νοικοκυριών δείχνουν πλέον να σταθεροποιούνται (έστω και σε άσχημα επίπεδα) και η επιδείνωση ήταν κατά το τρίτο τρίμηνο, αρκετά μικρή σε σχέση με το β΄ τρίμηνο.

Στα καταναλωτικά δάνεια σημειώνεται πως σημαντικό ρόλο στη μείωση της ζήτησης διαδραματίζουν και οι αποταμιεύσεις των νοικοκυριών. Όπως σημειώνεται πιο πάνω, τα νοικοκυριά έχουν εδώ και μερικούς μήνες περισσότερα δάνεια από καταθέσεις, κάτι που κατά πάσα πιθανότητα θα επηρεάσει την κατανάλωση –και δη το λιανικό εμπόριο– εν όψει των γιορτών των Χριστουγέννων. Πάντως, λευκά αγαθά –διαρκή και ημιδιαρκή– συνεχίζουν να διατηρούνται σε αρνητικό έδαφος.

Οι προσδοκίες των νοικοκυριών έχουν επίσης επιδεινωθεί, αλλά βραδύτερα από προηγουμένως, ενδεχομένως, διότι το κλίμα ήταν ήδη αρκετά κακό.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s