TNSTAAFL

Το ερώτημα για τα κόμιστρα δεν είναι κατά πόσον είναι «δικαίωμα», αλλά για χάρη ποιου θα πληρώνουν οι άλλοι

«Κόλαση είναι να διαλέγεις», είπε ο μεγάλος Ησαΐας Μπερλίν. «Αν οι πρόγονοί μας κατάφερναν να μείνουν στην Εδέμ, η πολιτική θεωρία θα ήταν άχρηστη». Ο ρελατιβισμός που εισήγαγε για τα καλά ο Μπερλίν, βασίστηκε σε μία απλή διαπίστωση. Πολλές αρχές και πιστεύω της κοινωνίας δεν μπορούν, ούτε να μετρηθούν η μία έναντι της άλλης, ούτε να καταγραφούν σε μία ρητή ιεραρχία μεταξύ τους, ούτε να συνυπάρξουν πλήρως. Η ελευθερία και η ασφάλεια, η ελευθερία και η ισότητα, η δικαιοσύνη και η ευσπλαχνία δεν μπορούν να συνυπάρξουν πλήρως –κι αυτά είναι μόνο μερικά παραδείγματα.

Αυτά τα διλήμματα δεν υπάρχουν μόνο στο θεωρητικό επίπεδο. Από τον Χέγκελ στον Νίμπουρ, στον Ρολς, μέχρι και τα κόμιστρα των λεωφορείων, το βασικό ερώτημα παραμένει το ίδιο: Πώς μπορούμε, σε μία κοινωνία με αντικρουόμενες και ασυμβίβαστες αρχές, αλλά και με περιορισμένους πόρους να βρούμε λύσεις που να σέβονται την ελευθερία, να είναι δίκαιες, να είναι εφικτές, να σέβονται όλους τους πολίτες;

Ο (αν είναι δυνατόν!) πιο νεοφιλελεύθερος από τον γράφοντα συνάδελφος, Δημήτρης Γεωργιάδης, έγραψε την περασμένη εβδομάδα στον Πολίτη πως τα «δικαιώματα» που σε μεγάλο βαθμό θεωρούνται αυτονόητα, δεν είναι «δικαιώματα» καθόλου. Δεν είναι, για παράδειγμα, εκ γενετής αναφαίρετη αρχή πως όλοι παίρνουμε το πρωί λεωφορείο δωρεάν.

Υπάρχει όμως το TNSTAAFL (There’s no such thing as a free lunch), ένα αξίωμα των οικονομικών που ισχύει πάντα –είτε μας αρέσει, είτε όχι. Ένα «γεύμα» δεν είναι ποτέ δωρεάν– κάποιος πάντα το πληρώνει. Και, στην περίπτωση του κράτους που έχει περιορισμένους πόρους, το κάθε ευρώ που δίνουμε για να μορφώνονται τα παιδιά μας είναι ένα ευρώ που «κλέβουμε» από τους ασθενείς μας. Κάθε ευρώ που δίνουμε για τη δημόσια υγεία, είναι ένα ευρώ που «κλέβουμε» από τους άπορους. Κάθε επίδομα που δίνουμε στους άπορους, αντιπροσωπεύει λεφτά που δεν θα δώσουμε για να κάνουμε δρόμους. Κάθε δρόμος που κτίζουμε στερεί πόρους από την Εθνική Φρουρά…

Αρκετά απλοϊκή, σχηματική παρουσία της πραγματικότητας αφού δεν μετρούμε έτσι τον προϋπολογισμό, αλλά στην πραγματικότητα αυτή ισχύει: Πάντα κάποιος πληρώνει: Με αυξημένους φόρους, με επιπλέον δανεισμό του κράτους που αυξάνει τα επιτόκια, με μείωση των κονδυλίων του κράτους από τομείς που τον αφορούν. Στην περίπτωση των κομίστρων, το ερώτημα που τίθεται δεν είναι «ποιος δικαιούται να πηγαίνει δωρεάν», αλλά κάτι πολύ διαφορετικό: «Για χάρη ποιου θα πρέπει να πληρώνουν οι άλλοι;».

Άμπρα, κατάμπρα, μούχτιν φαΐ....

Άμπρα, κατάμπρα, μούχτιν φαΐ….

Γι’ αυτό και δεν είναι «δικαίωμα» η μη καταβολή των κομίστρων, που εδώ δεν είναι παρά ένα παράδειγμα. Πρόκειται για μία απόφαση της κοινωνίας με βάση τα πιστεύω της. Με την ίδια διαδικασία αποφασίσαμε να πληρώνουμε –για την άμυνα, για να προσέχουμε τους αρρώστους μας, για να στηρίζουμε τους άπορους μας, για να στέλνουμε σχολείο τα παιδιά μας, για να έχουμε αστυνομία. Και, αν για κάποιους θα πληρώνουμε το λεωφορείο, αυτή η απόφαση θα πρέπει να εμπίπτει στο πλαίσιο μιας γενικότερης αρχής –για παράδειγμα τη στήριξη των φτωχών– με την οποία το «δικαίωμα» παραχωρείται σε μερικούς, συγκεκριμένους και σχετικά λίγους.

Πάντα στα κοινά, όποια απόφαση κι αν ληφθεί, κάποιος θα αδικηθεί. Στην προκειμένη, είτε πληρώνει η οικογένεια του μαθητή, είτε πληρώνουν όλοι οι άλλοι, και στην προκειμένη, το «δικαίωμα» του ενός να μην καταβάλλει κόμιστρο, συγκρούεται με το «δικαίωμα» του άλλου να μην του τα πληρώνει εκείνος.

Αυτή η μαθηματική πραγματικότητα δεν μπορεί να αποφευχθεί. Και, αν δεν κοιτάξουμε τα «δικαιώματα» μέσα από το πρίσμα του δεδομένου ότι πάντα κάποιος πληρώνει, τότε δεν έχουμε μάθει τίποτε από αυτή την κρίση.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει το ΓεΣΥ και να εκπονηθεί ΜΔΠ. Και τα λεφτά από το γκάζι, μακριά από τον προϋπολογισμό.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s