Οι προκλήσεις της Γιωρκάτζη:

Ο Πανίκος Δημητριάδης ανέλαβε ως διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας σε μία δύσκολη στιγμή, κατά την οποία οι κίνδυνοι του σοβούσαν για το τραπεζικό σύστημα ήταν στα πρόθυρα της πλήρους εκδήλωσης. Μετά την πλήρη εξέλιξη της κρίσης, και ενώ το τραπεζικό σύστημα έχει πλέον σταματήσει την ελεύθερη πτώση, η Χρυστάλλα Γιωρκάτζη καλείται να αναλάβει σε μία στιγμή λιγότερο δραματική, αλλά εξίσου επικίνδυνη.

Μπροστά της έχει μία σειρά από κινδύνους, με πιο προφανή την υγεία του τραπεζικού συστήματος, το οποίο υποφέρει από την εξαιρετικά άσχημη κατάσταση των χαρτοφυλακίων. Την ίδια στιγμή, από τη στιγμή που ρόλος του εκάστοτε διοικητή της Κεντρικής Τράπεζας είναι να συμβάλλει στην ανάπτυξη της νομισματικής πολιτικής της Ευρωζώνης, είναι και η εξασφάλιση της σταθερότητας του συστήματος, η κ. Γιωρκάτζη θα έχει μπροστά της μία μακρά σειρά από προκλήσεις με τελικό στόχο να επιστρέψει το σύστημα σε κερδοφορία και σε πιστωτική επέκταση. Η όλη πορεία της κυπριακής οικονομίας θα εξαρτηθεί από το πόσο καλά θα τα πάει η κ. Γιωρκάτζη στα νέα της καθήκοντα, και κατά πόσον το σύστημα θα μπορέσει να αρχίσει να δανείζει με υποφερτά επιτόκια.
Στο έργο της θα έχει να αντιμετωπίσει μία σειρά από άμεσα προβλήματα, τα οποία θα χρειαστούν προσεκτική διαχείριση.

1. Ρευστότητα και επιτόκια
Το τραπεζικό σύστημα αντιμετωπίζει σοβαρές πιέσεις στη ρευστότητά του, γεγονός που έχει πολλαπλές επιπτώσεις στην οικονομία. Ο λόγος δανείων προς καταθέσεις βρίσκεται πλέον στα 134%, με τα δάνεια να μειώνονται με χαμηλότερους ρυθμούς από τις καταθέσεις. Από τη μία, η απώλεια της εμπιστοσύνης στο σύστημα και από την άλλη η απώλεια των ξένων αγορών (και δη της ελλαδικής) εξασφαλίζουν πως οι καταθέσεις μπορεί μεν να σταματήσουν να μειώνονται, αλλά δύσκολα θα αυξηθούν.

Αυτή η εικόνα μεταφράζεται σε αυξημένα καταθετικά επιτόκια –δηλαδή υψηλό κόστος για τις τράπεζες– ενώ ταυτόχρονα και τα δανειστικά επιτόκια παραμένουν υψηλά. Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις, τα επιτόκια είναι υψηλότερα από το ρίσκο που υπάρχει στην αγορά. Τα επιτόκια παραμένουν, μάλιστα, σταθερά με αυξητικές τάσεις, ακόμα και σε μία περίοδο κατά την οποία ο πληθωρισμός μπαίνει σε αρνητικό έδαφος.

touristes.xlsΤο υψηλό κόστος καταθέσεων αλλά και η πίεση που ασκεί στα δανειστικά επιτόκια, συμπιέζουν την ανάπτυξη, η οποία δείχνει πως θα κατασταλάξει για μεγάλο χρονικό διάστημα κοντά το 0, διαγράφοντας «ιαπωνική» πορεία. Η εικόνα στον ELA, ο οποίος είναι πλέον σταθερά κοντά στα 9,5 δισ. ευρώ, υπογραμμίζει αυτές τις ανησυχίες. Παρά την οριακή μείωση που καταγράφηκε όταν η Τράπεζα Κύπρου επέστρεψε στις ανοικτές πράξεις της ΕΚΤ, φαίνεται πλέον πως δεν πρέπει να αναμένεται σημαντική μείωσή του σε επίπεδα που να επιτρέπουν και μείωση των επιτοκίων.

Η Κεντρική θα πρέπει να συνεργαστεί με τις τράπεζες, όχι μόνο ως επόπτης, αλλά και ως home d’etat, με σκοπό να σταματήσει η αλόγιστη κλιμάκωση των επιτοκίων στο πλαίσιο της προσπάθειάς τους να ενισχύσουν τα μερίδια αγοράς τους. Επιπλέον, η Κεντρική έχει τον κύριο λόγο στην ενίσχυση της εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα.

Σημειώνεται επίσης πως η μείωση των δανείων και η απομόχλευση, έχουν μέχρι σήμερα εστιαστεί στο εξωτερικό. Μεγάλο ερώτημα είναι πόσο αυτό μπορεί να συνεχιστεί. Από την ώρα που θα υπάρξει κορεσμός με την απομόχλευση στο εξωτερικό και θα μεγαλώνει η πιστωτική συρρίκνωση εντός της κυπριακής οικονομίας, οι πιέσεις που θα ασκηθούν στην οικονομία, θα είναι πολύ σοβαρές. Αυτή είναι μία άλλη πραγματικότητα που θα πρέπει να διαχειριστεί η Κεντρική.

2. Η κερδοφορία
Την ίδια στιγμή, η εικόνα που επικρατεί στις τράπεζες δείχνει πως δύσκολα θα επιστρέψουν στην κερδοφορία στο επόμενο διάστημα. Ενώ κερδισμένοι θα υπάρξουν (και ήδη υπάρχουν) την ίδια στιγμή το σύστημα στο σύνολό του συνεχίζει να καταγράφει σημαντικές ζημιές.

Η επιστροφή στην κερδοφορία δεν μπορεί να εξασφαλιστεί όσο δεν υπάρχει εμπιστοσύνη στο σύστημα, κάτι που θα μειώσει και το κόστος της ρευστότητας. Ωστόσο, πέρα από αυτό το στοιχείο, και πέρα ακόμα από τα Σχέδια Αναδιάρθρωσης των πιο προβληματικών τραπεζών και του Συνεργατισμού, πολλά θα πρέπει να αλλάξουν στο σύστημα για να μπορέσει αυτό να επιστρέψει σε μία υγιή κατάσταση. Η πίεση που ασκείται από το γεγονός ότι η πιστωτική συρρίκνωση συνεχίζεται, και από το γεγονός ότι η επεκτατική πορεία των προηγούμενων ετών «μαζεύεται» απότομα στο εξωτερικό, δεν επιτρέπει εύκολη επιστροφή στα κέρδη για το τραπεζικό σύστημα.

Εκτός από το γεγονός ότι δεν παραχωρούνται εύκολα δάνεια εξαιτίας και της γενικότερης κατάστασης στις τράπεζες, είναι επίσης ξεκάθαρο πως τα επιτοκιακά περιθώρια είναι πλέον πολύ χαμηλά. Το 2013, για τρίτο συνεχόμενο έτος τα περιθώρια κέρδους, αλλά και τα συνολικά έσοδα από τα επιτόκια, μειώθηκαν. Τα έσοδά του γ΄ τριμήνου του 2013 ήταν περίπου στο 40% των εσόδων του 2012 και ακόμα χαμηλότερα σε σχέση με το 2011.

Οι ζημιές επίσης συνεχίζουν να συσσωρεύονται για δέκατο συνεχές τρίμηνο, γεγονός που απαιτεί ριζικές αποφάσεις σχετικά με την πορεία του συστήματος στο σύνολό του.

Απόλυτα συνυφασμένοι με την πορεία της κερδοφορίας των τραπεζών είναι και οι περιορισμοί στη διακίνηση κεφαλαίων. Ενώ η διαδικασία μείωσής τους στο εσωτερικό έχει ήδη αρχίσει, το ίδιο δεν ισχύει και για τους περιορισμούς στη διακίνηση στο εξωτερικό. Η απομάκρυνση των περιορισμών θα είναι επίσης κρίσιμης σημασίας για την πορεία του συστήματος τους επόμενους μήνες. Η Κεντρική θα έχει προφανώς σημαντικό ρόλο στο όλο ζήτημα.

3. Το χαρτοφυλάκιο
Ένα από τα πιο προφανή –αλλά και τα πιο σοβαρά– προβλήματα του συστήματος είναι η γενικότερη ποιότητα του χαρτοφυλακίου. Ιδίως ως προς τα δάνεια, η πορεία των μη εξυπηρετούμενων δανείων συνεχίζει να δείχνει αυξητική τάση, ενώ τα δάνεια που έχουν παραχωρηθεί από τις κυπριακές τράπεζες, σε πελάτες που ζουν εκτός Κύπρου, είναι ακόμα χειρότερα. Φαίνεται πως σημαντικό μέρος του προβλήματος έχει να κάνει με τις «στρατηγικές πτωχεύσεις» αρκετών πελατών.

Σε κάθε περίπτωση, όμως, η τραγική εικόνα στην ποιότητα των πιστώσεων δεν μπορεί παρά να προκαλεί ισχυρές ανησυχίες, έστω κι αν η αλλαγή στον ορισμό που χρησιμοποιεί η Κεντρική Τράπεζα επηρεάζει αρνητικά τα τελικά στοιχεία. Στην πραγματικότητα, τα μεγάλα μη εξυπηρετούμενα δάνεια εστιάζονται σε Τράπεζα Κύπρου και Ελληνική, όπου το συνολικό τους επίπεδο κινείται σχεδόν στο αστρονομικό 50%. Άλλες, μικρότερες τράπεζες είναι σε χειρότερη κατάσταση, ενώ και στα Συνεργατικά η εικόνα είναι εξίσου τραγική σε ορισμένες περιπτώσεις. Επιπλέον, το γεγονός ότι ο όγκος των μη εξυπηρετούμενων δανείων εστιάζεται στις κατασκευές (64%) και στον τουρισμό (55%) δείχνει πως το ρίσκο αγοράς είναι εξαιρετικά υψηλό. Με τη σειρά του, αυτό σημαίνει πως δύσκολα θα μπορεί να ανατραπεί η εικόνα με «παραδοσιακές» κινήσεις.

Η Κεντρική θα πρέπει να διαχειριστεί την εκποίηση που θα γίνει, εξετάζοντας κατά πόσον θα ασκήσει πίεση για απομόνωση των ενεργητικών που θα αποκτήσουν οι τράπεζες (γη, ακίνητα) αλλά και για τη σωστή τιμολόγησή τους η οποία θα έχει και επιπτώσεις στα βιβλία των τραπεζών. Η Κεντρική θα πρέπει επίσης να αποφασίσει πώς θα διαχειριστεί τις περιπτώσεις όπου τράπεζες θα αποκτήσουν συμφέροντα σε επιχειρήσεις οι οποίες αποτυγχάνουν.

Ενώ αυτές οι αποφάσεις θα είναι εξαιρετικής σημασίας για την πορεία του συστήματος, όπως εξαιρετικά σημαντικές θα είναι και οι αποφάσεις σχετικά με την πολιτικής υφής κίνηση που αφορά στην απόκτηση του 18% της Τράπεζας Κύπρου από ξένο οίκο. Γενικότερα η πορεία της Τράπεζας Κύπρου, θα περάσει μέσα από την Κεντρική. Αυτή η πορεία θα κρίνει και τις εξελίξεις σε μακροοικονομικό επίπεδο, για ολόκληρη την οικονομία.

Ταυτόχρονα, λόγο θα έχει η Κεντρική και σε άλλες εξελίξεις που αναμένονται μέσα στο έτος, όπως την όλο και πιο έντονη προσπάθεια οίκων και επενδυτικών ταμείων για αγορές υπό πίεση ενεργητικών. Καθόλου άσχετο με αυτές τις εξελίξεις δεν είναι και η εξέλιξη των προβλέψεων, η οποία δεν πείθει πως είναι αρκετή για να εξασφαλίσει ασφάλεια στις τράπεζες. Από την άλλη, αν αυξηθεί όπως θα ήταν πιο σοφό, τα βιβλία των τραπεζών θα δεχτούν πιέσεις.

Τα του οίκου
Η τέταρτη πρόκληση της κ. Γιωρκάτζη έχει να κάνει και με τα του οίκου της ίδιας της Κεντρικής Τράπεζας. Βαθιά μοιρασμένη σε «Ορφανιδικούς» και «Δημητριακούς», η κορυφή της πυραμίδας της Κεντρικής χαρακτηρίζεται πλέον από εντάσεις, αμοιβαία υπόσκαψη στελεχών, ακόμα και ανοικτή έχθρα σε αρκετές περιπτώσεις. Η κ. Γιωρκάτζη θα αντιμετωπίσει πιέσεις από τους «δικούς της» για να επαναλάβει τις κινήσεις του προκατόχου της, αλλάζοντας συνοπτικά ρόλους και θέσεις στα στελέχη της Κεντρικής. Ήδη, ορισμένοι πανηγύριζαν για την «επιστροφή από την εξορία» ανοικτά τις προηγούμενες ημέρες.

Η κ. Γιωρκάτζη αναμένεται, σύμφωνα με «εκ των έσω» πληροφόρηση, να στηριχτεί σε μεγάλο βαθμό από τον Γιώργο Συρίχα, πρώην διευθυντή του γραφείου του διοικητή και στενό συνεργάτη τόσο του Αθανάσιου Ορφανίδη όσο και του Χριστόδουλου Χριστοδούλου. Ο κ. Συρίχας είναι, ως γνωστό, εκτελεστικό μέλος πλέον του ΔΣ της τράπεζας. Σημαντικό ρόλο και λόγο, προφανώς, θα έχει και ο Στέλιος Κοιλιάρης.

Πάντως, δεν αναμένονται στο παρόν στάδιο αλλαγές ή μετακινήσεις ανώτατων διευθυντών (Φωτεινή Φρανκ, Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος και Κυριάκος Ζίγκας), ούτε εκτιμάται πως θα υπάρξει αλλαγή στο πρόσωπο του Γιάγκου Δημητρίου, που είναι επικεφαλής της εποπτείας που είναι νευραλγικής σημασίας.

Όσον αφορά στο γραφείο Τύπου της τράπεζας, όπου υπάρχει ομολογουμένως πρόβλημα, εκτιμάται πως θα γίνει κάποια αναβάθμιση του τμήματος με ενίσχυσή του, ενώ και ο ρόλος του Γιώργου Γεωργίου ενδεχομένως να στραφεί προς την άσκηση πολιτικής, χωρίς να αποκλείεται και η παραμονή του στο συγκεκριμένο πόστο. Πάντως, στο γραφείο Τύπου γενικότερα θα πρέπει να αναμένονται αλλαγές.

Σε κάθε περίπτωση, η κ. Γιωρκάτζη θα πρέπει να επιβάλει κατάπαυση του πυρός αλλά και να εξασφαλίσει την ειρήνη μεταξύ των στελεχών, ενώ μαζικές μεταθέσεις και μετακινήσεις από την αρχή της θητείας της θα επαναλάμβανε τα λάθη του προκατόχου της.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s