Η πλάνη του Concorde

Το 2001, 25 χρόνια μετά την παρθενική του πτήση, το Κόνκορντ έκανε την τελευταία του μοιραία απογείωση. Το γνωστό ατύχημα, που ήταν μάλλον ένα παιχνίδι της τύχης παρά αποτέλεσμα λάθους στον σχεδιασμό του μυθικού, πλέον, αεροσκάφους, έγινε η αφορμή που ζητούσαν οι κυβερνήσεις της Γαλλίας και της Βρετανίας για να διακόψουν το πρότζεκτ, το οποίο είχε στοιχίσει συνολικά 6 δισ. στερλίνες (σε τιμές 2001).

concΗ πορεία του Κόνκορντ ήταν προβληματική από την αρχή. Από το 1971, δύο χρόνια μετά τη σύλληψη της ιδέας για υπερηχητικό εμπορικό αεροσκάφος, είχε διαφανεί πως το όλο εγχείρημα θα αποτελούσε μία μαύρη τρύπα που δεν θα κατέγραφε ποτέ της κέρδη. Έχοντας όμως ήδη δαπανήσει αρκετό κεφάλαιο (οικονομικό και πολιτικό), οι κυβερνήσεις προχώρησαν, επιχειρώντας ταυτόχρονα να μετατρέψουν την αποτυχία τους σε σύμβολο ενότητας και σε μήνυμα πως αρχίζει μία «νέα εποχή». Κάτι, περίπου, σαν Τιτανικός.

Η «πλάνη του Κόνκορντ», όπως την απεκάλεσε αργότερα ο μεγάλος Ρίτσαρντ Ντόκιγκ, είναι καλά γνωστή στους οικονομολόγους: Με σκοπό να διασώσει κανείς τα χρήματα που έχει ήδη δαπανήσει, συνεχίζει να δαπανά ακόμα περισσότερα σε ένα χαμένο σκοπό ή σε κάτι που δεν αξίζει.

Στα εγχειρίδια των πρωτοετών αναφέρεται πάντα ως παράδειγμα η αγορά ενός ακριβού εισιτηρίου για το θέατρο. Αν δαπανήσεις 100 ευρώ για ένα εισιτήριο για να πας σε μία θεατρική παράσταση, λέει το παράδειγμα, αλλά πηγαίνοντας αντιλαμβάνεσαι πως πρόκειται για μία άθλια τρίωρη μπούρδα, έχεις δύο επιλογές. Είτε να λυπηθείς τα 100 σου ευρώ και να υποφέρεις για τρεις ώρες, καταστρέφοντας έτσι το σαββατόβραδό σου, είτε να φύγεις και να πας για μπύρα στο μπαράκι απέναντι. Η πλάνη των μη ανακτήσιμων δαπανών (sunk costs) μπορεί να σε αναγκάσει να θυσιάσεις ένα πολύτιμο τρίωρο για να «δικαιολογήσεις» τα 100 ευρώ που ούτως ή άλλως δεν θα πάρεις πίσω.

Παραδείγματα, όμως, βρίσκουμε παντού: Στα προβληματικά δάνεια των τραπεζών, για παράδειγμα, και στον ELA της Λαϊκής. Το θέμα όμως είναι τι θα γίνει από σήμερα και πέρα. Ένα θέμα που λαγκοδέρνεται στη χαρτούρα, αλλά είναι εξαιρετικής σημασίας, η υλοποίηση του ΓεΣΥ, υποφέρει από το ίδιο πρόβλημα. Το Γενικό Σχέδιο Υγείας άρχισε να σχεδιάζεται όταν ακόμα οι Λευκωσιάτες φοβόντουσαν τον Δράκο της Μακεδονίτισσας. Στήθηκε, τελικά, ο Οργανισμός Ασφάλισης Υγείας που κι αυτός προσπαθεί απεγνωσμένα να δικαιολογήσει τον προϋπολογισμό του. Προχωρούν μελέτες επί μελετών με δημογραφικές, οικονομικές και τεχνολογικές παραδοχές που πλέον δεν ισχύουν και κανένας δεν τολμά να πειράξει ένα εγχείρημα στο οποίο δαπανήθηκαν αμέτρητες ώρες και πολλά εκατομμύρια.

Πλέον, αυτό που είναι προφανές είναι πως, ως έχει, το ΓεΣΥ θα είναι καταστροφικό. Από την άλλη, όμως, είναι και απαραίτητο:

Από 17,6% το 2004, σήμερα ο λόγος εξάρτησης (άτομα άνω των 65 σε σχέση με τους πολίτες που εργάζονται) βρίσκεται στο 18,8%. Με την υπογεννητικότητα να συνεχίζεται, και τα χρόνια ζωής πέρα από το 65ο έτος να αυξάνονται, ο λόγος αυτός θα συνεχίσει να ανεβαίνει, με τις εκτιμήσεις να τον θέλουν κοντά στο 30% ώς το 2025. Εν τω μεταξύ, οι δαπάνες υγείας συνεχίζουν να καταγράφουν την πιο ραγδαία αύξηση τιμών, με αποτέλεσμα να χρειαζόμαστε περισσότερες και πιο ακριβές δαπάνες. Όταν οι σημερινοί εικοσάχρονοι αφυπηρετούν, μία σύνταξη 1.500 ευρώ δεν θα αρκεί ούτε για τα χάπια. Επιπλέον, οι ανισότητες και αδικίες σε ποιότητα υπηρεσιών υγείας, θα συνεχίζουν να αυξάνονται, με κοινωνικές τάξεις και γεωγραφικές περιοχές να υποφέρουν όλο και παραπάνω σε σχέση με άλλους συμπολίτες τους.

Η μοναδική επιλογή είναι να διαλυθεί το σημερινό ΓεΣΥ και να στηθεί ένα νέο Σχέδιο πιο προσεκτικά, πιο μελετημένα και με λιγότερες παρεμβάσεις «εμπλεκομένων». Δεν γίνεται, για παράδειγμα, οι οργανώσεις που έχουν να χάνουν από το ΓεΣΥ να αποτελούν το ΔΣ του ΟΑΥ. Πέρα από την πολιτική δυσκολία, πολλοί σχολιάζουν πως «είναι κρίμα τα λεφτά που δώσαμε ήδη». Αυτά τα λεφτά, όμως, αποτελούν μία σπατάλη που κανένας δεν θα μας δώσει πίσω.

Και, για χάρη τους, εισηγούνται ορισμένοι, θα πρέπει να χρεοκοπήσουμε τον τόπο, με μοναδική εναλλακτική επιλογή να βρεθούμε μπροστά σε μία κρίση υγείας με κοινωνικές προεκτάσεις ακόμα χειρότερες από εκείνες της σημερινής κρίσης.

Η Κύπρος οφείλει να ξεπεράσει την «πλάνη του Κόνκορντ» και να προχωρήσει με τρόπο σοβαρό, αλλά και με την αίσθηση του κατεπείγοντος. Σε πείσμα των αρχικών τοποθετήσεων, η Τρόικα τελικά πείστηκε πως πρέπει να αλλάξει στάση. Και η ευκαιρία που παρουσιάζεται πρέπει να τύχει εκμετάλλευσης, χωρίς άλλες δηλώσεις –όπως των τελευταίων τεσσάρων Υπουργών Υγείας– πως «προχωρεί» το ΓεΣΥ, κάτι που είναι ψέμα χωρίς δικαιολογίες.

Επίσης, πρέπει να τελειώνει το ΜΔΠ, πέρα από την υιοθέτηση ενός σοβαρού ΓεΣΥ. Και τα λεφτά από το γκάζι, μακριά από τους πολιτικούς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s