Πάνω τα επιτόκια, κάτω οι καταθέσεις

 Οι μειώσεις των καταθέσεων καταδεικνύουν πρόβλημα στην πραγματική οικονομία κι όχι στην εμπιστοσύνη 

Περιέργως, υπάρχουν καλά νέα παρά τη νέα φυγή καταθέσεων

Σημαντικές αυξήσεις καταγράφονται στα πραγματικά επιτόκια, παρά την εικονική μείωση που παρουσιάζεται, την ώρα που η ρευστότητα των τραπεζών συνεχίζει να επιδεινώνεται. Πλέον, ο λόγος των δανείων προς καταθέσεις αυξήθηκε ακόμη περισσότερο, ξεπερνώντας το 136% έναντι του ήδη αστρονομικού 134% που καταγράφηκε τον Ιανουάριο.

Παρόλο ότι ήταν αναμενόμενη η νέα μείωση των καταθέσεων, με βάση μία κατά κατηγορία ανάλυση των διακυμάνσεων, η νέα μείωση έχει ξαφνιάσει πολλούς. Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο που παρατηρείται, είναι πως η φυγή κεφαλαίων από τον Ιανουάριο και μετά συμπίπτει και με τη μερική απελευθέρωση των γραμματίων της Τράπεζας Κύπρου, μετά τους περιορισμούς που μπήκαν λόγω κουρέματος. Πάνω από όλα, το πιο ενδιαφέρον στοιχείο στη φυγή των καταθέσεων, που σε καθαρούς αριθμούς φτάνουν το 0,5 δισ. ευρώ, είναι πως οι μεγαλύτερες καθαρές αναλήψεις παρουσιάζονται ανάμεσα σε κάτοικους Κύπρου.

Επιχειρήσεις στη μέγγενη

Το πιο ανησυχητικό σημάδι από τις αναλήψεις, είναι πως οι κυπριακές επιχειρήσεις έχουν μειώσει ακόμα περισσότερο τις καταθέσεις τους, κατά 177 εκατ. τους τελευταίους έξι μήνες. Αυτό το ποσό μεταφράζεται σε μείωση των καταθέσεων κατά περίπου 3% από τον Σεπτέμβριο ώς τον Φεβρουάριο, αφότου προηγήθηκαν πρώτα οι μεγάλες μειώσεις καταθέσεων τους προηγούμενους έξι μήνες.

RratesΗ πιο τρομακτική αύξηση, όμως, καταγράφεται στον λόγο δανείων προς καταθέσεις των κυπριακών επιχειρήσεων. Ενώ ήταν στο εφιαλτικό 350%, περίπου 100 εκατοστιαίες μονάδες υψηλότερα του «φυσιολογικού», πριν από ένα εννεάμηνο, πλέον η σχέση αυτή έχει φτάσει το μη βιώσιμο 432,6%. Παρόλο που δεν υπάρχει διαχωρισμός των στοιχείων ανά οικονομική δραστηριότητα ή κλάδο της οικονομίας, το νούμερο αυτό δείχνει πως οι πιέσεις στις επιχειρήσεις είναι όλο και πιο αβάστακτες. Ιδίως αν αναλογιστεί κανείς πως οι συνολικές καθαρές χορηγήσεις προς τις κυπριακές επιχειρήσεις μειώθηκαν κατά 2,4% περίπου το τελευταίο εννεάμηνο (περισσότερα από 500 εκατ. ευρώ), συνεχής αύξηση του λόγου δανείων προς καταθέσεις των επιχειρήσεων, προμηνύει ακόμα περισσότερα λουκέτα και ακόμα περισσότερα μη εξυπηρετούμενα δάνεια.

 

Την ίδια στιγμή, και τα νοικοκυριά καταγράφουν κι αυτά κάποιες μειώσεις στις καταθέσεις τους για δεύτερο συνεχόμενο μήνα, αλλά δεν προκαλούν την ίδια ανησυχία. Πάντως, ο λόγος δανείων προς καταθέσεις, που είναι ένας ενδεικτικός δείκτης για την κατάσταση ρευστότητας και σε λιγότερο βαθμό για ύψος των χρεών, πλέον προσεγγίζει το 100% για τα νοικοκυριά, φτάνοντας, σιγά-σιγά από 96,5%. Πάντως, τα στοιχεία που αφορούν στα κυπριακά νοικοκυριά, πρέπει να διαβάζονται με κάποια προσοχή, αφού στην κατηγορία των «κατοίκων Κύπρου» περιλαμβάνεται ένας μικρός αριθμός ξένων μεγαλοκαταθετών που είναι σε θέση να επηρεάσουν από μόνοι τους την όλη εικόνα.

 

Θετικό μήνυμα

Την ώρα που οι ενδείξεις που προκύπτουν από τη νέα σημαντική μείωση στις καταθέσεις καταδεικνύουν πως η πραγματική οικονομία δέχεται όλο και μεγαλύτερες πιέσεις, υπάρχει και μία θετική ανάγνωση των στοιχείων. Μπορεί μεν οι ανησυχίες για την κατάσταση των τραπεζών να αναβιώνουν και πάλι μετά από μία περίοδο μάλλον αδικαιολόγητης ευφορίας, αλλά η εμπιστοσύνη που δείχνουν οι ξένοι καταθέτες σχηματίζει και μία αντίθετη λήψη των δεδομένων.

Οι καταθέσεις που προέρχονται εκτός Ευρωζώνης παρουσιάζουν μία σταθεροποίηση, παρά τη μικρή μείωση των συνολικών καταθέσεων του Φεβρουαρίου. Σημαντικό στοιχείο αποτελεί η διαπίστωση πως η διακύμανση δεν προέρχεται από ροές προς και από την Κύπρο σε δολάρια Αμερικής, όπως συμβαίνει συνήθως. Οι ροές δολαρίων «παραδοσιακά» επηρεάζουν σε σημαντικό βαθμό τις συνολικές διακυμάνσεις των καταθέσεων, ιδίως στα τέλη των τριμήνων.

Αυτή τη φορά, όμως, δεν παρουσιάζονται μεγάλες διαφοροποιήσεις στις ροές δολαρίων, αλλά οι μετακινήσεις των καταθέσεων από τρίτες χώρες έχουν να κάνουν με τη ροή χρημάτων σε ευρώ. Γι’ αυτό τον λόγο και η σταθεροποίηση των καταθέσεων από τρίτες χώρες μπορεί να αναγνωστεί και ως ισχυρή ένδειξη πως επιστρέφει η εμπιστοσύνη στο σύστημα, ή τουλάχιστον πως οι ξένοι καταθέτες δεν αναμένουν δραματικές εξελίξεις στις κυπριακές τράπεζες.

Έτσι, η μείωση στις καταθέσεις φαίνεται πως προκύπτει από τις πιέσεις που δέχεται η πραγματική οικονομία, παρά από κάποια νέα απώλεια εμπιστοσύνης στις τράπεζες. Αυτή η εξέλιξη επιβεβαιώνει τις ανησυχίες πως ο φαύλος κύκλος μεταξύ τραπεζικού συστήματος και πραγματικής οικονομίας, απειλεί την Κύπρο με μία σχετικά ρηχή μεν, αλλά μακρά κρίση, σχήματος L.

 

Τρόμος τα επιτόκια

Η πιο πάνω εντύπωση ενισχύεται και από το γεγονός ότι τα πραγματικά καταθετικά επιτόκια βρίσκονται σε σαφή ανοδική πορεία. Σε αντίθεση με τα ονομαστικά επιτόκια, στα πραγματικά (όπου λαμβάνεται υπόψη και η επίδραση του πληθωρισμού, που πλέον είναι αρνητικός στην Κύπρο), παρουσιάζεται σημαντική αύξηση.

Το γεγονός ότι η αύξηση των πραγματικών επιτοκίων στις καταθέσεις δεν δείχνει ικανή να αντλήσει καταθέσεις από τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά της Κύπρου, πρέπει να προβληματίζει τις τράπεζες, ιδίως από τη στιγμή που άλλες ενδείξεις δείχνουν πως αυτή η κατάσταση δεν οφείλεται στην έλλειψη εμπιστοσύνης.

interest ratesΝοικοκυριά και επιχειρήσεις φαίνεται πως συνεχίζουν να καταναλώνουν το «λίπος» που μάζεψαν στις καλές εποχές, δαπανώντας τις αποταμιεύσεις τους για να ικανοποιήσουν τις ανάγκες τους. Οι μειώσεις στα ενεργητικά και τα εισοδήματα, κυρίως των νοικοκυριών, ακόμα συνεχίζονται.

Από τη στιγμή που πολλές τράπεζες βρίσκονται ήδη σε «θέσεις μάχης» για ενίσχυση των μεριδίων αγοράς τους, προκαλεί και κάποια ανησυχία πως τα επιτόκια μπορεί και πάλι να κλιμακωθούν, καθώς οι πιο εύρωστες τράπεζες θα επιχειρούν να ελκύσουν καταθέτες. Όσο η ρευστότητα στο παζάρι συνεχίζει να είναι στενή έως ανύπαρκτη, φαίνεται πως θα χρειαστεί σημαντική αύξηση των πραγματικών (αλλά και ονομαστικών) επιτοκίων για να πετύχουν τον στόχο τους. Αυτό συνέβη και αμέσως πριν από την κρίση.

Αντίστοιχα, κλιμάκωση σημειώνεται και στα πραγματικά δανειστικά επιτόκια, τόσο για τους καταναλωτές όσο και για τις επιχειρήσεις. Αυτό το δεδομένο ασκεί, με τη σειρά του, νέες πιέσεις στην πραγματική οικονομία, ενισχύοντας τον φαύλο κύκλο μεταξύ πραγματικής οικονομίας και τραπεζικού συστήματος.

Την ίδια στιγμή, τα καθαρά περιθώρια επιτοκίου συνεχίζουν να αυξάνονται. Αυτό σημαίνει πως οι τράπεζες έχουν μεγαλύτερα περιθώρια κέρδους σε σχέση με άλλα έσοδα, αφού τα δανειστικά επιτόκια αυξήθηκαν παραπάνω απ’ ό,τι τα δανειστικά. Παρά ταύτα, οι τράπεζες αδυνατούν να αυξήσουν τα κέρδη τους από τα επιτόκια, γεγονός που επίσης υπογραμμίζει πόσο μεγάλο είναι το πρόβλημα που έχει δημιουργηθεί

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s