Κόμπρες, ηρωίνη και οι ακούσιες επιπτώσεις…

Οι κόμπρες του Δελχί, οι ποντίκες του Ανόι, τα αγριογούρουνα της πολιτείας της Γεωργίας στις ΗΠΑ και οι παπαρούνες του Αφγανιστάν έχουν μία κοινή ιστορία. Η ιστορία αρχίζει στο Δελχί, λέγεται πως οι αποικιοκρατικές αρχές των Βρετανών είχαν αποφασίσει να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα των φιδιών με ένα ευφάνταστο τρόπο. Μπροστά στον τεράστιο πληθυσμό κόμπρας, αποφάσισαν να πληρώσουν όποιον τους έφερνε ένα φίδι νεκρό.

Σύντομα, οι ντόπιοι σκέφτηκαν πως αν αναπαράγουν τις κόμπρες, τότε θα μπορούν να βγάλουν καλά λεφτά από αυτή την ιστορία. Τελικά, μπροστά στην επιχειρηματικότητα των κατοίκων του Δελχί, οι Βρετανοί κατήργησαν την επιχορήγηση θανάτωσης των φιδιών, αναγκάζοντας τους «παραγωγούς» κόμπρας να τις εγκαταλείψουν. Ο πληθυσμός της κόμπρας αυξήθηκε.

Κατά πάσα πιθανότητα πρόκειται για αστικό μύθο. Ωστόσο, η πολύ παρόμοια ιστορία επαναλαμβάνεται με τους αρουραίους του Ανόι και, πιο πρόσφατα ακόμα, με την παραγωγή ηρωίνης στο Αφγανιστάν, όπου οι καταστρεμμένες παπαρούνες αγοράζονταν από τις νατοϊκές δυνάμεις σε μία προσπάθεια να ενθαρρύνουν την καταστροφή των φυτειών. Τελικά, ενθάρρυναν την αύξηση της παραγωγής.

Δεν είναι ανάγκη να κατανοήσει κανείς τα οικονομικά μοντέλα και την άγρια μαθηματικοποιημένη θεώρηση του φαινομένου για να αντιληφθεί τον μηχανισμό με τον οποίο οι ακούσιες επιπτώσεις μιας πολιτικής μπορεί να επιφέρει ένα αποτέλεσμα αντίθετο με το επιθυμητό.

Ο νόμος των ακούσιων επιπτώσεων, όμως, είναι από τους πιο ισχυρούς σε μία οικονομία. Η όλη προσπάθεια για προστασία της πρώτης κατοικίας είναι ένα τέτοιο παράδειγμα. Πραγματικά, το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι πως, όσοι επιθυμούν τη νομοθέτηση της προστασίας, δεν αφιέρωσαν αρκετό χρόνο στο θέμα για να σκεφτούν έναν πιο λογικό τρόπο για να προστατέψουν όσους έχουν ανάγκη.

Οι επιπτώσεις μιας καθολικής προστασίας, είναι ήδη εύκολο να γίνουν αντιληπτές. Πρώτο, θα αυξηθούν τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια στην πρώτη κατοικία, με εκείνους που σήμερα εξυπηρετούν τις υποχρεώσεις τους να βλέπουν πως δεν υπάρχει κανένας λόγος να συνεχίσουν. Και, η ζημιά που θα γίνει στο τραπεζικό σύστημα, θα καλυφθεί από όλους τους άλλους. Δεύτερο, οι ίδιες οι τράπεζες θα πάψουν να δίνουν δάνεια για πρώτη κατοικία. Στον βαθμό που θα δίνουν τέτοια δάνεια, θα επιβάλλουν αφόρητα επιτόκια που να αντικατοπτρίζουν το αυξημένο ρίσκο, και θα απαιτούν τεράστιες εξασφαλίσεις.

Αν η λογική της προστασίας φαντάζει μία ηθικά εύκολη απόφαση, ας αναλογιστεί κανείς πως, για την προστασία όσων έχουν δάνειο πρώτης κατοικίας σήμερα, θα τιμωρηθούν όσοι θα θέλουν δάνειο για πρώτη κατοικία αύριο: Κατά βάση νεαρά ζευγάρια, νέες οικογένειες που δεν κληρονόμησαν σπίτι.

Το χειρότερο, όμως, είναι πως ο όλος διάλογος γίνεται με απροκάλυπτη υποκρισία. Οι τράπεζες δεν θέλουν να εκποιήσουν δυάρια σε πολυκατοικίες, αλλά μεγάλα σπίτια, άνετα, με κήπο και πισίνα. Ξέρουμε πως δεν θέλουν να το πράξουν, διότι ξέρουμε πως δεν συμφέρει, αφού θα πρέπει να καταγραφεί η διαφορά μεταξύ των εσόδων της εκποίησης και των (μικροσκοπικών) προβλέψεων στα βιβλία τους. Η διαφορά αυτή είναι ζημιά.

Έτσι, εις το όνομα της μονογονεϊκής οικογένειας, του φουκαρά οικογενειάρχη και των άνεργων που υποφέρουν, επιχειρείται η προστασία των άνω στρωμάτων της μεσαίας αστικής τάξης. Εκεί, υπάρχει πολλές φορές και επιπλέον περιουσία η οποία θα μπορούσε να αξιοποιηθεί έναντι των δανείων.

Την ίδια ώρα, όμως, η δική μας κοινωνία δεν θέλει να δει κόσμο στον δρόμο. Γι’ αυτό και θα πρέπει να βρεθεί τρόπος για προστασία εκείνων που έχουν πραγματικά ανάγκη. Τρόποι υπάρχουν, με πιο προφανή την επιβολή προϋποθέσεων στην προστασία της κατοικίας. Για παράδειγμα, να μην υπάρχει άλλη περιουσία που θα μπορούσε να λειτουργήσει ως εξασφάλιση για το δάνειο. Η σκέψη της κυβέρνησης για ειδική μεταχείριση των νοικοκυριών που πραγματικά αντιμετωπίζουν δυσκολίες, με «ενοίκιο-έναντι-υποθήκης», είναι ένα καλό πρώτο βήμα.

Από την άλλη πλευρά, θα μπορούσαν να γίνουν αναδιαρθρώσεις δανείων, ιδίως για τους άνεργους, με τη δόση να συνδέεται με το ύψος των οικογενειακών εισοδημάτων, όπως γίνεται στα ομοσπονδιακά φοιτητικά δάνεια στις ΗΠΑ. Θα μπορούσαν, επιπλέον, να διασυνδεθούν τα δάνεια με το Εγγυημένο Ελάχιστο Εισόδημα, που αποτελεί μία σημαντική καινοτομία στην κοινωνική πολιτική. Όλα αυτά χρειάζονται μελέτη: Δεν μπορεί με τη στρατηγική του «σορολόπ» να περνούν νόμοι για ένα θέμα που είναι τόσο σημαντικό κοινωνικά, αλλά θα έχει και μεγάλες επιπτώσεις.

Λύσεις υπάρχουν, φτάνει να υπάρχει διάθεση να ξεφύγουν οι πολιτικοί από την κοσμάρα τους και να επιχειρήσουν, ειλικρινά, να βρουν μία σοβαρή, μελετημένη λύση.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει ένα σοβαρό ΓεΣΥ και να τελειώνει (Δημήτρη) το ΜΔΠ. Και τα λεφτά από το γκάζι, μακριά από τους πολιτικούς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s