Τυχαίο το ατύχημα;

Ο λιγνίτης που σιγοκαίει ακόμα στη Σόμα της Τουρκίας απειλεί να αυξήσει τον αριθμό των θυμάτων από τους 282, στους 302 που είναι η επίσημη εκτίμηση. Η οργή της τουρκικής κοινωνίας για το συμβάν δεν ήταν κάτι το αναπάντεχο. Πρώτο, διότι υπάρχει «παρασκήνιο» στο ατύχημα, με την εταιρεία να μην ακολουθεί σωστά τις διαδικασίες, και δεύτερο διότι το κόμμα του κ. Ερντογάν απέρριψε την πρόταση του CHP στη Βουλή για έρευνα σχετικά με τα πολλά ατυχήματα σε ορυχεία (1308 θανατηφόρα από το 2000).

Πίσω όμως από την ανθρώπινη τραγωδία και την κοινωνική αντίδραση, το δράμα που ζει η Σόμα καταδεικνύει και ένα ρόλο που δυστυχώς δεν κατάφερε να διαδραματίσει το εργατικό κίνημα στην Κύπρο.

Τα αίτια του ατυχήματος δεν είναι σαφή προς το παρόν. Είναι όμως ξεκάθαρο ήδη πως η εταιρεία απασχολούσε άτομα με ανεπαρκή εκπαίδευση, ενώ συχνά παρέκαμπτε και τις ενδεικνυόμενες διαδικασίες για να γλυτώνει κόστη. Φαίνεται πως το πρόβλημα προήρθε από ένα τέτοιο χαλάρωμα των διαδικασιών και των κανονισμών, που είχε ως αποτέλεσμα να δημιουργηθεί βραχυκύκλωμα σε ηλεκτρικό καλώδιο. Στα λάθη συνέβαλαν, όπως φαίνεται, τα σκληρά ωράρια και οι απάνθρωποι όροι εργασίας.

Οι κοινωνίες έχουν κάνει τεράστια βήματα από τη βιομηχανική κόλαση του 19ου αιώνα. Υποψιάζεται κανείς πως, αν ο πατέρας του Έγκελς είχε εργοστάσια όπως τα σημερινά, δεν θα εξελισσόταν με το σημερινό του λεξιλόγιο ο κομμουνισμός, αφού ο τρόφιμος της οικογένειας, Μαρξ, μαζί με τον καλό υιό των βιομήχανων, θα αντιλαμβάνονταν πολύ διαφορετικά την εκμετάλλευση των εργατών.

Την ίδια ώρα, όμως, υπάρχουν πολλά που έκοψαν έξω: Η ανοικτή δίοδος προς τα πάνω στρώματα της οικονομικής τάξης, που λειτουργεί ως βαλβίδα για τις φτωχότερες τάξεις, δεν λύνει όλα τα προβλήματα. Ούτε καθαρίσαμε με μερικούς κανονισμούς.

Δεν είναι τυχαίο που το 2012 είχαμε 1731 εργατικά ατυχήματα, εκ των οποίων τα 10 θανατηφόρα. Η χαμηλή συχνότητα των θανατηφόρων ατυχημάτων σε σχέση με άλλες χώρες (539 ανά 10.000 εργαζόμενους), δεν πρέπει να μας ξεγελά, αφού ζούμε σε μία οικονομία στην οποία οι εργαζόμενοι δεν απασχολούνται σε βαριές βιομηχανίες, ακόμα κι αν ληφθεί υπόψη η κατασκευαστική φούσκα. Οι ανθρώπινες τραγωδίες, σε χαμηλότερη κλίμακα από την πρόσφατη της Τουρκίας, παραμένουν σοβαρές.
Αν στην Κύπρο οι κανόνες ασφαλείας έχουν πλέον βελτιωθεί επειδή μας εξανάγκασε σε κάτι τέτοιο η ένταξή μας στην Ε.Ε., αυτό είναι ένα. Το άλλο στοιχείο, όμως, παραμένει δεδομένο και προβληματικό. Η αδήλωτη εργασία είναι ταυτόσημη με τις παθογένειες της Σόμα: Σκληρά ωράρια, αισχρές συνθήκες απασχόλησης, ανεπαρκής εκπαίδευση των εργαζομένων, καταπίεση των υπαλλήλων.

Γι’ αυτό, τις περισσότερες φορές που βλέπουμε εργατικά ατυχήματα, ο εργοδότης βρίσκει και τον μπελά του. Συγκεκριμένες περιπτώσεις υπάρχουν και είναι γνωστές –για παράδειγμα η υπεραγορά που συμπεριφέρεται στους εργαζομένους της χειρότερα από ό,τι οι πιο πολλοί θα συμπεριφέρονταν σε ζώα, για να διατηρεί φτηνό το προϊόν της.

Εδώ το ζητούμενο δεν είναι μόνο ο ρόλος του κράτους, το οποίο έχει αποτύχει παντελώς. Τουλάχιστον στην αδήλωτη εργασία, η κατάσταση είναι απελπιστική και τίποτε το απτό δεν γίνεται, ούτε καν από την προηγούμενη κυβέρνηση που παρίστανε την «αριστερή» αλλά δεν πείραζε την, συχνά απάνθρωπη, αδήλωτη εργασία.

Το συνδικαλιστικό κίνημα θα μπορούσε –και θα όφειλε– να διαδραματίσει ένα πιο δραστήριο ρόλο σε αυτό το επίπεδο. Αν δεν έχουμε ανθρακωρύχους, αυτό δεν σημαίνει πως η καταπίεση είναι λιγότερο σοβαρή. Αν έχουμε οκτάωρο (και αν τηρείται πολλές φορές) αυτό δεν σημαίνει πως οι συνθήκες εργασίας είναι ικανοποιητικές. Αν πολλές δουλειές είναι γραφειακές στην Κύπρο, αυτό δεν σημαίνει πως, επί της αρχής, η καταπίεση πρέπει να γίνεται ανεκτή.

Η τραγωδία στη Σόμα είναι ένα ανθρώπινο δράμα. Χειρότερο από ό,τι έχουμε ζήσει εμείς στην Κύπρο για πολλές δεκαετίες. Ίσως να είναι άδικο για το ό,τι βιώνουν οι ανθρακωρύχοι να συγκρίνουμε τα δικά μας. Δεν μπορεί παρά να συγκλονίζει το μέγεθος αυτού που ζουν στη Σόμα. Την ίδια ώρα, όμως, ως θέμα αρχής, όταν το κράτος δεν μπορεί θα πρέπει όλοι (και όχι μόνο οι συντεχνίες που κι εκείνες απέτυχαν στο συγκεκριμένο) να θυμόμαστε πόσο σημαντικό είναι να επιμένουμε στην τήρηση των κανόνων.

Ας πάει –έστω για λίγο– η σκέψη μας στη Σόμα.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει ένα σοβαρό ΓεΣΥ και να εκπονηθεί ΜΔΠ. Και τα λεφτά από το γκάζι, μακριά από τους πολιτικούς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s