Μπροστά στο φέρετρο του Ρήγκαν: Τι αλλάζει στις ΗΠΑ

Όταν ο Ρον Ρήγκαν στάθηκε μπροστά στο φέρετρο του πατέρα του, μίλησε σαν παιδί που μεγάλωσε στη σκιά ενός από τους σημαντικότερους ανθρώπους της παγκόσμιας ιστορίας. Όταν ο Ρήγκαν γλύτωσε –παρά τρίχα– από την απόπειρα δολοφονίας που έγινε εναντίον του, είπε ο Ρον, πίστευε πως «ο Θεός τον γλύτωσε για να κάνει καλό στον κόσμο». Ο υιός Ρήγκαν, όμως, πρόσθεσε: «Αλλά το αποδέχτηκε ως ευθύνη και όχι ως εντολή. Και υπάρχει βαθύτατη διαφορά».

Ήταν μια συγκινητική αναφορά, με φόντο την προεδρία Μπους και το εσχατολογικό της λεξιλόγιο που ήθελε τις ΗΠΑ να αποτελούν προφήτη για τη διάσωση του πλανήτη από ό,τι δεν είναι «αμερικάνικο.» Στο πλαίσιο της «αμερικανικής μοναδικότητας», η διακυβέρνηση Μπους έβαλε στο τραπέζι ένα λόγο που περιστρεφόταν γύρω από μια ηθικολογική στάση που θύμιζε τους Σοβιετικούς: Δεν μπορεί να μπει ηθικός φραγμός στο τι μπορώ να κάνω, αφού οι στόχοι μου είναι για το τελικό καλό όλων. Πιο απλά, ο σκοπός αγιάζει τα μέσα.

Οι Αμερικάνοι είχαν πάντα αυτό το πρόβλημα – ακόμα και ο Ρήγκαν που δεν έκανε μόνο καλό: Συγχέουν την ευθύνη τους να κάνουν «καλό», με θεϊκή εντολή που αποτελεί λευκή επιταγή να κάνουν όπως νομίζουν. Δεν είναι υποκριτές όταν μιλούν για την ειρήνη, την ισότητα, τη δικαιοσύνη και την ελευθερία. Το εννοούν και το πιστεύουν, τουλάχιστον στη συντριπτική τους μάζα, ακόμα κι ανάμεσα στις ελίτ των διανοούμενων που αναλύουν και αναπτύσσουν ως ειδικοί την εξωτερική τους πολιτική.

Το αμάρτημά τους δεν είναι η υποκρισία, αλλά η υπεροψία.

Το πρόβλημα δεν είναι πως το παίζουν δημοκράτες για να πάρουν πετρέλαια, αλλά πως νιώθουν πως αν η Δημοκρατία προωθείται καλύτερα με τον αμερικανικό έλεγχο των πετρελαιοπηγών του Ιράκ ή με την επιβολή των δικών τους όρων, τότε αυτό είναι αποδεκτό.

Η κυπριακή Αριστερά (αλλά και η δήθεν πατριωτική Δεξια) κάνουν το μεγάλο λάθος να έχει ερμηνεύουν τους Αμερικανούς μέσα από τη μανιχαϊκή και αμοραλιστική στάση που είχαν οι υπερδυνάμεις κατά τον Ψυχρό Πόλεμο, αλλά και να διαβάζουν τις προθέσεις τους μέσα από αυτό το πλαίσιο, το οποίο καταργήθηκε το 1990. Όταν η αμερικανική πολιτική σήμερα ερμηνεύεται μέσα από τις κινήσεις του Κίσιγκερ, είναι σαν να διαβάζουμε τις κινήσεις των Βρετανών με υπόδειγμα την πολιτική του Λεοντόκαρδου.

Οι Αμερικανοί είναι μοραλιστές-ρεαλιστές, έχουν μια πίστη κτισμένη στη νόηση του ρόλου τους μέσα από αυτό που οι ίδιοι αντιλαμβάνονται ως μοναδικότητα και ως «προφανές πεπρωμένο». Το εθνικό συμφέρον δεν υποκύπτει στις αρχές, όχι διότι δεν πιστεύουν ειλικρινά στις αρχές που διαλαλούν, αλλά επειδή πιστεύουν πως το εθνικό τους συμφέρον είναι η καλύτερη πολιτική για την προώθηση των αρχών της δημοκρατίας και της ελευθερίας. Ακολουθούν περισσότερο τη λογική του Νίμπουρ παρά του Μακιαβέλι. Και, ναι, αυτό τους καθιστά επικίνδυνους.

33326e6ffaabcbd89f6420bf4d8e9c1dΕίναι καουμπόηδες που επεκτείνουν τα σύνορα της ανθρωπότητας (άσχετο αν καθαρίζουν, στη διαδικασία τους ινδιάνους). Γι’ αυτό δεν έχουν την υπομονή που οι Βρετανοί ανέπτυξαν μέσα από την απευθείας διοίκηση των περίεργων αυτών υποανάπτυκτων αποικιών που (σοκ!) προτιμούσαν να είναι ελεύθεροι παρά «πολιτισμένοι». Έχουν όμως μια θαυμαστή αυτοπεποίθηση, μια διάθεση για «το νέο», μια όρεξη για καινοτομίες σε όλα τα επίπεδα.

Δεν αισθάνονται πως είναι «νέα Ρώμη». Κάθε άλλο. Αισθάνονται πως ο Ατλαντικός είναι Ερυθρά Θάλασσα και η δική τους γη, Γη της Επαγγελίας. Κι αυτή είναι η έντασή τους με την Ευρώπη: Οι Ευρωπαίοι είμαστε Αιγύπτιοι του Ραμσή, όχι της Κλεοπάτρας.

Κι εδώ είναι η αμηχανία τους. Οι επιθέσεις του 2001, αλλά και η άνοδος της Ασίας (ακόμα και της Ε.Ε.) τους έχει δείξει πως δεν λύνονται όλα τα προβλήματα με στρατιωτικά μέσα και με τη στρατιωτική προβολή. Δεν μπορούν να είναι παντού. Δεν μπορούν να τα ελέγξουν όλα ή να επιβάλλουν τους δικούς τους δικτάτορες για να γλιτώσουν ένα «μεγαλύτερο κακό». Το blowback του Αφγανιστάν και του Ιράκ είναι μόνο το πιο προφανές, με τα παραδείγματα να είναι πολλά. Και πλέον οι Αμερικανοί άρχισαν δειλά-δειλά να δέχονται πως ο πλανήτης δεν υπακούει στην προβολή ισχύος, αλλά υπάρχει, πλέον μια ασύμμετρη «αντίσταση» που δεν περιορίζεται στην τρομοκρατία, αλλά επεκτείνεται και στην οικονομία.

Η μετριοπάθεια που πλέον εισάγεται στην αμερικανική λογική έχει μεγάλα συνεπακόλουθα. Είναι αμήχανη, νευρική. Δεν είναι σίγουροι αν προδίδουν μια βασική αρχή, μια θεϊκή εντολή με αυτή τη μετριοπάθεια. Αντιλαμβάνονται, πάντως, σε μια εικοσαετία που έχει αλλάξει τα πάντα στη βαθιά διχασμένη ψυχή του έθνους τους, πως χρειάζονται συμμάχους: Σταθερούς, αξιόπιστους, και σε βάθος χρόνου. Γι’ αυτό και η στήριξη στον φόβο της Ρωσίας που έχουν οι «ανατολικοί» Ευρωπαίοι δεν μπορεί να είναι ικανοποιητική από μόνη της, έστω κι αν αποτελεί ισχυρό εργαλείο.

Το αμερικανικό πεπρωμένο, όμως, είναι αλληλένδετο με την ατλαντική του σχέση. Η Ε.Ε. δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως αντίπαλος και το αντιλαμβάνονται. Μόνο μαζί μπορούν οι δύο ακτές του Βόρειου Ατλαντικού να αντιμετωπίσουν τις νέες προκλήσεις, οι οποίες δεν βασίζονται στη λογική του μοντέρνου κράτους. Οι οικονομικές προκλήσεις της παγκοσμιοποίησης απαιτούν στενή ατλαντική συνεργασία. Αλλά και οι άλλες προκλήσεις –όπως εσχάτως τους Μπόκο Χαράμ ή την ISIS της Συρίας– δεν λύνονται με παραδοσιακά μέσα, και το γνωρίζουν.

Πριν αποφασίσουμε «τι θέλουν οι Αμερικάνοι» στο Κυπριακό και στους υδρογονάνθρακες, πρέπει πρώτα να τους καταλάβουμε καλύτερα. Μόνο έτσι μπορεί να γίνει μια σωστή διαχείριση των προθέσεών τους.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει ένα σοβαρό ΓεΣΥ και να εκπονηθεί ΜΔΠ. Και τα λεφτά από το γκάζι, μακριά από τους πολιτικούς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s