Προβληματίζουν οι επενδύσεις…

Η πιστωτική επέκταση θα αποτελέσει το βασικό κριτήριο για την έξοδο από την κρίση- Δεν αποκλείεται και τρίμηνο με θετικούς ρυθμούς ανάπτυξης μέσα στο 2014, αλλά αυτό θα είναι προσωρινό.

Η πλήρης παύση του τομέα των κατασκευών κρύβει πίσω της και την κατάρρευση των κεφαλαιουχικών επενδύσεων στην οικονομία. Οι κατασκευές, όσον αφορά στην προστιθέμενη αξία, υποχώρησαν το α΄ τρίμηνο του 2013 κατά 20,5% σε σχέση με το ίδιο τρίμηνο του 2012. Φέτος το α΄ τρίμηνο υποχώρησαν κατά άλλα 31,5%. Μαζί τους, όπως είναι φυσιολογικό, μειώνονται δραματικά και οι πάγιες επενδύσεις κεφαλαίου.

Πέρα όμως από τη συνέχιση της μείωσης αυτής, φαίνεται και ένα γενικότερο πάγωμα των επενδύσεων σε «παραγωγικές» δαπάνες της οικονομίας, οι οποίες μπορούν να ενισχύσουν τη μέγιστη παραγωγή. Έτσι, ασκείται τρομερή πίεση στη δυνητική ανάπτυξη, την ώρα που η οικονομία μπαίνει στα τελευταία στάδια της ύφεσης.

I Q114Η εικόνα που έχει δημιουργηθεί υπογραμμίζει πόσο σημαντική είναι η πιστωτική επέκταση, η οποία ακόμα δεν δείχνει να μπορεί να πάρει στροφές, ακόμα και μετά τις χαλαρωτικές κινήσεις και την υποτίμηση του ευρώ που ανακοίνωσε την περασμένη εβδομάδα η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Από την αρχή της κρίσης, οι ακαθάριστες πάγιες επενδύσεις καταγράφουν σταθερή μείωση, η οποία μάλιστα δεν δείχνει να αντιστρέφεται ούτε κατά το α΄ τρίμηνο του 2014. Την ίδια στιγμή, ωστόσο, η οικονομία δείχνει να μην μπορεί να ανανεώσει τα αποθέματά της, τα οποία μειώνει σταθερά από τις αρχές του 2011. Το γεγονός ότι και πάλι οι ακαθάριστες πάγιες επενδύσεις κεφαλαίου είναι χαμηλότερες από τις καθαρές, δείχνει την αντίστοιχη μείωση των αποθεμάτων.

Στα θετικά καταγράφεται το γεγονός ότι, εκτός από τις διάφορες κατηγορίες των κατασκευών, οι άλλες κατηγορίες παγίων επενδύσεων δείχνουν να σταθεροποιούνται, ως προς την προστιθέμενη αξία που παράγουν ανά τρίμηνο. Οι επενδύσεις σε μηχανήματα, για παράδειγμα, υποχώρησαν μόλις 2,5% σε σχέση με το α΄ τρίμηνο του 2013. Η μείωση αυτή είναι σημαντική, και αντικατοπτρίζει τη μακρά περίοδο πολλών τριμήνων με αναιμικές επενδύσεις σε μηχανήματα, η οποία οδήγησε σε μεγάλες «καταναγκαστικές» επενδύσεις μέσα στο προηγούμενο έτος. Εντούτοις, μπορεί κανείς να παρακολουθήσει τη συγκεκριμένη κατηγορία με κάποια ελπίδα.

«Μιλούν» και οι εισαγωγές

Την ίδια στιγμή, όμως, πίσω από τις επενδύσεις υπάρχουν και οι σχετικές εισαγωγές. Όπως έγραψε προ δεκαπενθημέρου η «Κ», οι εισαγωγές ενισχύουν αυτή την εντύπωση: Ενώ τα καταναλωτικά αγαθά δείχνουν πως μπορούν να συγκρατηθούν όσον αφορά στις εισαγωγές, το ίδιο δεν συμβαίνει με τα διαρκή αγαθά, τα ενδιάμεσα αγαθά και τα κεφαλαιουχικά αγαθά. Έτσι, η μείωση των αποθεμάτων δεν αφορά μόνο στο εμπόριο το οποίο δέχεται μεν τρομερή διόρθωση αλλά την ίδια στιγμή ως τομέας της οικονομίας είναι σε συγκριτικά υποφερτή κατάσταση. Επιπλέον προβληματισμό πρέπει να προκαλεί το γεγονός ότι ανταλλακτικά και παραγωγικοί πόροι (ενδιάμεσα αγαθά, κεφαλαιουχικά αγαθά κτλ.) συνεχίζουν να καταγράφουν σημαντικές υποχωρήσεις στις εισαγωγές.

Η μείωση των αποθεμάτων είναι η άλλη όψη αυτού του νομίσματος: Πέρα από τα αποθέματα του λιανικού εμπορίου, υπάρχουν και τα ανταλλακτικά, μηχανήματα, εργαλεία, λιπαντικά και αποθέματα καυσίμων, τα οποία συγκαταλέγονται ανάμεσα στα προϊόντα που η οικονομία δεν ανανεώνει. Παρά το γεγονός ότι, μετά από μία μακρά περίοδο από μείωση των αποθεμάτων (destocking) η οικονομία έδειξε να ενισχύει τα αποθέματά της δραματικά το τρίτο τρίμηνο του 2012, η πορεία των αποθεμάτων παραμένει αρνητική. Η προσωρινή αύξηση του 2012 ήταν αναπόφευκτη, αν αναλογιστεί κανείς πως τον χρόνο που προηγήθηκε (4 τρίμηνα) τα αποθέματα είχαν μειωθεί κατά 150 εκατ. ευρώ.

Τα τελευταία δύο τρίμηνα του 2013, τα αποθέματα διατηρήθηκαν σε σταθερά επίπεδα, ενώ και πάλι μείωση των αποθεμάτων το α΄ τρίμηνο φέτος. Παραδοσιακά, το πρώτο τρίμηνο είναι περίοδος ανανέωσης των αποθεμάτων (restocking), γεγονός που πρέπει να προκαλεί προβληματισμό.

Η ανανέωση των αποθεμάτων εξαρτάται από δύο προφανείς παράγοντες: Αν οι επιχειρήσεις θεωρούν πως τα χρειάζονται, και αν μπορούν να προχωρήσουν σε νέες παραγγελίες. Το γεγονός, πάντως, πως από τις αρχές του 2013 τα αποθέματα μειώνονται, εγείρει ερωτήματα και για το πόσο ειλικρινείς είναι οι επιχειρηματίες στα ερωτηματολόγια οικονομικής συγκυρίας. Μπορεί μεν να δηλώνουν πιο αισιόδοξοι, αλλά δεν «ποντάρουν» τα χρήματά τους σε νέες παραγγελίες. Το κυριότερο ερώτημα είναι κατά πόσον θα είναι σε θέση να κάνουν νέες παραγγελίες οι επιχειρήσεις, με δεδομένη τη σοβαρότατη στενότητα που αντιμετωπίζουν στις πιστώσεις τους, αλλά και την τρομακτική τους μόχλευση, με δάνεια-προς-επενδύσεις που ξεπερνούν το 350%.

Τα συνολικά αποθέματα έχουν καταγράψει υποχώρηση σχεδόν 180 εκατ. ευρώ τα τελευταία τέσσερα τρίμηνα, ένα ποσό που αντιστοιχεί στο 11% του ΑΕΠ του 2013. Για το α΄ τρίμηνο του 2014, η υποχώρηση αντιστοιχεί στο 15% του «ΑΕΠ» του τριμήνου, όπως αυτό προκύπτει από τη συνολική Προστιθέμενη Αξία των πρώτων τριών μηνών του 2014.

Με θετικό ΑΕΠ;

Στα θετικά καταγράφεται το γεγονός ότι δεν υπάρχει πλέον καμία επιλογή για τις επιχειρήσεις και, όσοι μπορούν και έχουν την ανάλογη πίστη με τις τράπεζες, θα πρέπει αναγκαστικά να ανανεώσουν τα αποθέματά τους. Χωρίς άλλη επιλογή, κάποια στιγμή μέσα στους επόμενους μήνες, ενδεχομένως και μέσα στο καλοκαίρι, πρέπει να μπουν παραγγελίες.

Η εμπειρία δείχνει πως, για λόγους που πρέπει ακόμα να αναλυθούν, η οικονομία «παραγγέλλει» μαζικά σε όλους της τους κλάδους, την ίδια στιγμή. Αυτή η τάση παρατηρείται πιο έντονα το 2011 και 2012. Ίσως, επομένως, να υπάρχει κάποια διασύνδεση του φαινομένου με την οικονομική κρίση. Έτσι, μπορεί να αναμένεται πως κάποια στιγμή, υπό την πίεση της παραγωγής θα ενισχυθεί απότομα το ΑΕΠ μέσα στο 2014, ενώ δεν αποκλείεται να δούμε ακόμα και τρίμηνο με θετικό ρυθμό ανάπτυξης.

Η ενίσχυση αυτή θα είναι προσωρινή και δεν πρέπει να δημιουργήσει, αν τελικά γίνει, την εντύπωση πως η οικονομία έχει εξέλθει της κρίσης. Με την πιστωτική επέκταση να είναι ακόμα μηδενική, και με τα προβλήματα του τραπεζικού τομέα να μην επιτρέπουν άνοιγμα των πιστώσεων ούτε καν στα σημερινά επιτόκια, ο κίνδυνος είναι μία «ιαπωνική» ανάπτυξη, που θα κινείται γύρω από το 0%, για μία παρατεταμένη περίοδο πολλών τριμήνων.

Από την άλλη, η ψυχολογική επίδραση ενός τριμήνου με μηδενική ή ακόμα και με θετική ανάπτυξη, αν μπορεί να γίνει (με κυριότερο ανάχωμα τις πιστώσεις) θα είναι εξαιρετικά μεγάλης σημασίας. Ταυτόχρονα, θα δείξει με απτό τρόπο πως η οικονομία έχει ακόμα αντοχές, και –το κυριότερο– πως η διόρθωση φτάνει σιγά-σιγά στην ολοκλήρωση του κύκλου της, έστω κι αν ήταν βραδύτερη από ό,τι θα ήλπιζε κανείς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s