Ικανή η μακροοικονομία του τρόμου…

Το οικονομικό εκτόπισμα και η πολιτική του ISIS διαμορφώνουν ένα σκηνικό που ανατρέπει όλους τους συσχετισμούς- Όσο ακραίοι είναι οι τρομοκράτες στην ωμή τους βία, τόσο σοβαροί είναι και στους οικονομικούς τους σχεδιασμούς. Ο έλεγχος του νερού, των πετρελαίων και των συγκοινωνιών δίνει νέα δυναμική στο πρωτο-Χαλιφάτο, το οποίο εξ ορισμού δεν μπορεί να κατευναστεί

Η κατάληψη της Μοσούλης –και σύντομα της Βαγδάτης, αν δεν αλλάξουν ριζικά τα στρατιωτικά δεδομένα στο επόμενο διάστημα– από το Ισλαμικό Κράτος στο Ιράκ και το Σα’αμ, (ISIS), αποτελεί μία εξαιρετικής σημασίας στροφή στη γεωπολιτική πραγματικότητα της Μέσης Ανατολής, αλλά και στη συνεχιζόμενη μάχη μεταξύ των τζιχαντιστών και του υπόλοιπου κόσμου.

Ο ISIS έχει μεταλλαχτεί ουσιαστικά από το 2004, όταν άρχισε τη δράση του, κάτω από το όνομα «Αλ Κάιντα στο Ιράκ». Τότε αποτελούσε μία από τις πολλές ταξιαρχίες τζιχαντιστών που επικεντρώνονταν σε επιθέσεις αυτοκτονίας και κτυπήματα κατά των ξένων δυνάμεων (κυρίως Αμερικανών) με αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς. Στις λίγες περιπτώσεις όπου άνδρες του ISIS ενεπλάκησαν σε μάχη με στρατιωτικές δυνάμεις, ηττήθηκαν με ευκολία.

Έχοντας επιβιώσει μετά τη σχεδόν πλήρη εξουδετέρωσή του, ο ISIS αναζωπυρώθηκε χάρη στον συνεχιζόμενο εμφύλιο στη Συρία. Και, πλέον, το οικονομικό εκτόπισμα του οργανισμού τον μετατρέπει σε ένα πρωτο-κράτος. Η κατάληψη της Μοσούλης, έστω κι αν η πόλη είχε ισχυρή παρουσία ISIS πριν από την περασμένη Τρίτη, όταν ολοκληρώθηκε η κατάληψη, αλλάζει ριζικά τα δεδομένα στο μέτωπο της τρομοκρατίας.

Από παραδοσιακή οργάνωση τζιχαντιστών, και έχοντας πλέον εχθρικές σχέσεις με άλλους τρομοκράτες όπως την Αλ Κάιντα και την Αλ Νούσρα στη Συρία, η ISIS αποκτά ένα σαφές, πλέον, ύφος Χαλιφάτου: Οι πρώτοι πανηγυρισμοί μετά την πτώση της Μοσούλης, στους οποίους οι ηγέτες τραγουδούν για το «Χαλιφάτο από την Κίνα ως την Ισπανία», δεν είναι τυχαίοι.

Είναι πλέον σαφές πως ο ISIS διαθέτει ένα σοβαρό πεζικό, με ουσιαστικές ικανότητες και καλή εκπαίδευση, ιδίως στον αστικό πόλεμο. Οι τακτικές της «συμφόρησης» των εχθρικών δυνάμεων, με ένα πολύ μεγάλο αριθμό μικρής έντασης αλλά ταυτόχρονων επιθέσεων σε πολλά μέτωπα, δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί με τις ισχύουσες τακτικές των τακτικών στρατών. Πέρα όμως από ένα σοβαρό «τακτικό» στρατό, ο οποίος μάλιστα ενισχύθηκε με την απόκτηση τεθωρακισμένων οχημάτων, πυροβολικού και ελικοπτέρων που εγκατέλειψε ο στρατός του Ιράκ στη Μοσούλη, ο ISIS αποκτά πλέον μια άλλη ουσιαστική ικανότητα. Έχοντας θέσει υπό τον έλεγχο του μία περιοχή ίση σχεδόν με το Βέλγιο, απέκτησε χώρους εκπαίδευσης, οικονομικές δυνατότητες και ασφαλείς χώρους για ανάπτυξη και οργάνωση επιχειρήσεων: Αυτά ακριβώς που στερήθηκε η Αλ Κάιντα, όταν έχασε το Αφγανιστάν, με αποτέλεσμα να στραφεί προς πιο «απελπισμένες» επιλογές.

Η πτώση της Μοσούλης, πέρα από την ενίσχυση της επιχειρησιακής δυνατότητας του ISIS, προσφέρει στον οργανισμό και σοβαρό οικονομικό εκτόπισμα. Δεν χρειάζεται πλέον να ακολουθεί τις αρχικές μεθόδους χρηματοδότησης με απειλές, πώληση «προστασίας», ληστείες και άλλες «μαφιόζικες» μεθόδους.

Ο ISIS, καταλαμβάνοντας τις τράπεζες της Μοσούλης, απέκτησε και νομισματικά αποθέματα που φτάνουν, σύμφωνα με αναλυτές, στα 425 εκατ. ευρώ, ένα σημαντικό ποσό που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο. Αυτό το ποσό, ωστόσο, δεν είναι η καρδιά της οικονομικής δύναμης του ISIS, o οποίος, σημειωτέον, είχε εκδώσει χάρτες με τη σημερινή υπό έλεγχο περιοχή, από το 2003.

Οργάνωση και έλεγχος

Η σημαντικότερη ένδειξη πως το Χαλιφάτο του ISIS θα λειτουργήσει πλέον ως αυτόνομο κράτος, δεν είναι μόνο ο εκ των προτέρων σχεδιασμός για κατάληψη περιοχών με μεγάλη οικονομική σημασία. Πέρα από αυτό, υπάρχουν πολλές ενδείξεις πως ο ISIS θέλει να λειτουργήσει ως ισλαμικό κράτος, με ευέλικτη πολιτική, η οποία έρχεται σε αντιπαράθεση με τις απάνθρωπες τακτικές και τους μαζικούς αποκεφαλισμούς, ακόμα και αντίπαλων τζιχαντιστών.

Η Μοσούλη είναι καθαρή. Κι αυτό είναι τρομακτικό...

Η Μοσούλη είναι καθαρή. Κι αυτό είναι τρομακτικό…

Στη Συρία, ο ISIS χρηματοδότησε τις ανάγκες του, πωλώντας ηλεκτρικό ρεύμα στο καθεστώς του Άσαντ, με το οποίο βρίσκεται σε πόλεμο. Στις περιοχές που ελέγχει, οργανώνει «κρατικές» λειτουργίες, όπως κοινωνικές παροχές και συλλογή σκυβάλων. Στη Μοσούλη επέβαλε ήδη ισλαμικό νόμο, αλλά προχώρησε και παρακάτω, οργανώνοντας αστυνομικές δυνάμεις οι οποίες δεν καταπίεσαν απλώς τους αντιπάλους τους, αλλά ασχολήθηκαν επίσης και με την καταστολή του εγκλημάτων. Και, την ίδια στιγμή τα δικαστήρια που έστησε δεν ασχολούνται μόνο με την έγκριση των μαζικών δημόσιων εκτελέσεων, αλλά επίσης λειτουργούν και σε «αστικές» υποθέσεις.

Ίσως το πιο ισχυρό όπλο στα χέρια των τζιχαντιστών του ISIS είναι το φράγμα της Μοσούλης, το οποίο χρειάζεται κατεπειγόντως συντήρηση. Το φράγμα, κτισμένο στον Τίγρη ποταμό, εκτός από σημαντικός ηλεκτροπαραγωγός σταθμός για τη Μοσούλη, ελέγχει ταυτόχρονα και τη ροή του Τίγρη σε ολόκληρο το Ιράκ. Πρόκειται για ένα ισχυρό στρατηγικό χαρτί στα χέρια του ISIS, ο οποίος εκτός από τους προφανείς εκβιασμούς προς την κυβέρνηση Μαλίκι, μπορεί να αξιοποιήσει το φράγμα και με άλλους τρόπους. Ενώ στόχος ζωής της οργάνωσης είναι η τελική φυσική καταστροφή της κυβέρνησης, δεν αποκλείεται, όπως και στη Συρία, να προσφέρει νερό έναντι αδρής αμοιβής σε μία Βαγδάτη που μπορεί να διψάσει.

Επιπλέον, στην περιοχή του Μπαϊτζί κοντά στη Μοσούλη, που ελέγχει ο ISIS, διαθέτει και το μεγαλύτερο διυλιστήριο της χώρας, καθώς και ηλεκτροπαραγωγούς σταθμούς και πηγές πετρελαίου. Ο έλεγχος των δύο αεροδρομίων της Μοσούλης (ένα διεθνές και ένα στρατιωτικό), αλλά και ο έλεγχος της κυριότερων οδικών αρτηριών του βορείου Ιράκ, του δίνουν επιπλέον σημαντική οικονομική ισχύ.

Δεν πρέπει να αποκλείεται ακόμα και συνεργασία με την Τουρκία, της οποίας η στάση απέναντι στον ISIS παραμένει διφορούμενη: Ενώ η επίσημη Τουρκία τάσσεται εναντίον του, το βαθύ κράτος τον στηρίζει, θεωρώντας τον χρήσιμο ως εχθρό των Κούρδων. Δεν είναι τυχαία η σύλληψη από την επίσημη αστυνομία της χώρας, φάλαγγας οχημάτων ελεγχόμενων από τη ΜΙΤ που μετέφεραν οπλισμό και εφόδια προς τον ISIS πριν από μερικούς μήνες, ούτε τυχαία είναι η συνεχής διέλευση μέσω Τουρκίας, μαχητών από άλλες χώρες προς τη Συρία, για ενίσχυση του ISIS.

Πιο σημαντική, όμως, είναι η οικονομική λογική του ISIS. Όσο ανυποχώρητος είναι στη διάθεσή του για επιβολή ενός απόλυτου τρόμου με ωμή βία, και όσο εθισμένος κι αν δείχνει στις δημόσιες εκτελέσεις ακόμα και για τους πιο ασήμαντους λόγους, την ίδια ώρα η «μακροοικονομική» του πολιτική παραμένει μετρημένη και ρεαλιστική.

Αυτό το γεγονός, τον καθιστά εξαιρετικά επικίνδυνο, αφού του επιτρέπει να διαθέτει βιώσιμη οικονομική λογική.

Βιώσιμο κράτος

Ως βιώσιμο πρωτο-κράτος ο ISIS δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί. Πέρα από τους καλύτερους μισθούς και οικονομικά οφέλη που προσφέρει στους μαχητές του, προσφέρει επίσης και τάξη και ηρεμία σε μια περιοχή βαθειά τραυματισμένη από την ανομία των τελευταίων ετών. Μία στρατιωτική ήττα του, θα τον αναγκάσει να ανασυνταχτεί επιστρέφοντας στις παλαιότερες ασύμμετρες τρομοκρατικές του επιθέσεις. Όσο, όμως, διαθέτει έλεγχο των αεροδρομίων και των οδικών δικτύων της περιοχής γύρω από τη Μοσούλη, ο ιρακινός στρατός θα είναι ουσιαστικά ανίκανος να αντιδράσει, ιδίως απέναντι σε ένα αποκεντρωμένο αστικό πεζικό.

Ήδη, η ύπαρξη και μόνο του πρωτο-Χαλιφάτου περιπλέκει τα πάντα στη περιοχή, Το γεγονός ότι το Ιράν δηλώνει ήδη έτοιμο να συνεργαστεί με τις ΗΠΑ για αντιμετώπιση του ISIS (!) αποτελεί ενδεικτικό του πόσο επικίνδυνος θεωρείται για τους σιίτες. Η αμηχανία της Σαουδικής Αραβίας αυξάνεται. Η Τουρκία, διστακτικός και διφορούμενος σύμμαχος των εχθρών των Κούρδων, έχει πλέον άμεση «επαφή» με το ακραίο Ισλάμ στις δυτικότερες περιοχές ελέγχου το ISIS στη Συρία. Οι Κούρδοι, τελευταίο ανάχωμα των Τούρκων αλλά ταυτόχρονα και εχθροί τους, ήδη κατέλαβαν το Κιρκούκ, το οποίο βλέπουν ως εν δυνάμει πρωτεύουσά τους. Οι Τούρκοι πλέον αντιμετωπίζουν αφόρητο δίλημμα, ενώ δεν αποκλείεται το «ερντογανικό» και το «γκιουλενικό» κράτος να συνεχίσουν τις αποκλίνουσες επιλογές. Οι Ρώσοι βλέπουν Νταγκεστανούς και Τσετσένους να δραστηριοποιούνται στους κόλπους του ISIS, και μάλιστα σε εθνικά ομοιογενείς λόχους, γεγονός που ενισχύει τη δυνατότητα και πιθανότητα οργάνωσης τους όταν θα επιστρέψουν στις πατρίδες τους. Το Ιράκ αδυνατεί να αντιδράσει, ενώ στη Συρία συμβαίνει το πιο περίεργο: Οι δυνάμεις που μάχονται κατά του Άσαντ, ανάμεσά τους και οι τζιχαντιστές της Αλ Νούσρα, εγκαταλείπουν τις θέσεις μάχες κατά του δικτάτορα και ετοιμάζουν επίθεση κατά του ISIS, ελπίζοντας πως η στροφή της προσοχής του προς τη Βαγδάτη θα τους επιτρέψει να κτυπήσουν πιο αποτελεσματικά.

Η δημιουργία ενός κράτους-Χαλιφάτου δεν αλλάζει μόνο τον χάρτη της περιοχής, αλλά και όλους τους συσχετισμούς δυνάμεων.

 

 

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s