Τί συμβαίνει με τις καταθέσεις;

Άρχισε να «γυρίζει» η εικόνα στο τραπεζικό σύστημα, παρόλο που η εγχώρια αγορά είναι ακόμα πιεσμένη – Δεν θα πρέπει να μας τρομάξει μια εκροή ξένων καταθέσεων στο επόμενο διάστημα.

Η σημαντική αύξηση των καταθέσεων στις κυπριακές τράπεζες, η οποία διαφαίνεται μέσα από τα τελευταία επίσημα στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας, διαμορφώνει μια εικόνα που δείχνει πως το σύστημα βρίσκεται πλέον στα αρχικά στάδια της ομαλοποίησης. Πρέπει να σημειωθεί πως οι καταθέσεις των κυπριακών νοικοκυριών συνεχίζουν να μειώνονται, ενώ και στην περίπτωση των κυπριακών επιχειρήσεων, μειώνονται επίσης οι καταθέσεις, αλλά με μεγαλύτερη βραδύτητα από ό,τι μειώνονται οι πιστώσεις.

ξένες κατΤην ίδια ώρα, ωστόσο, επιβεβαιώνονται οι αρχικές εκτιμήσεις σύμφωνα με τις οποίες η απομόχλευση του τραπεζικού συστήματος γίνεται κατά βάση στο εξωτερικό, με μικρότερες διορθώσεις εντός Κύπρου. Αυτή η τάση έχει προστατέψει την κυπριακή οικονομία από μία βαθύτερη κρίση, αλλά εγείρει το ερώτημα κατά πόσον θα μπορεί ν απομόχλευση να συνεχίζεται στο εξωτερικό για μεγάλο ακόμα χρονικό διάστημα, χωρίς να επηρεαστεί η εγχώρια οικονομία.

Σε κάθε περίπτωση, πάντως, η επιστροφή των ξένων καταθετών δεν μπορεί παρά να αποτελεί στοιχείο το οποίο να δίνει σημαντική ένεση αισιοδοξίας για την πορεία του τραπεζικού συστήματος, νοουμένου ότι τα ζητήματα που ταλαιπωρούν την Τράπεζα Κύπρου θα μπορέσουν να λυθούν σύντομα.

Ξένα ΧΠΙ

Ως πολύ σημαντική πρέπει να κρίνεται η αύξηση των καταθέσεων που προέρχονται από ΧΠΙ εκτός Κύπρου – τόσο από την Ευρωζώνη όσο και από τον υπόλοιπο κόσμο. Οι εισροές καταθέσεων, στη χειρότερη περίπτωση δείχνουν πως έχει πλέον εκλείψει η αίσθηση –ή καλύτερα ο φόβος– πως το κυπριακό τραπεζικό σύστημα αντιμετωπίζει δυνητικά μια νέα κρίση που θα οδηγήσει σε νέα προβλήματα και ενδεχομένως ακόμα και νέο κούρεμα. Επιπλέον, τα μηνύματα που δίνονται από τη μείωση (όχι όμως την πλήρη κατάργηση) των περιορισμών στη διακίνηση κεφαλαίων, αλλά και από τη σταδιακή επιστροφή της Δημοκρατίας στις διεθνείς αγορές, φαίνεται πως «πιάνουν τόπο».

Από τον Μάρτιο και μετά, καταγράφονται συνεχείς, μάλιστα αυξήσεις στις εισροές από ξένα ΧΠΙ, με επίκεντρο εκείνα που βρίσκονται εκτός Ευρωζώνης. Πρέπει η αισιοδοξία που δικαιολογημένα προκαλεί η εισροή να είναι κάπως μετριασμένη προς το παρόν, με σαφή τάση να διαφαίνεται αργότερα αυτό τον μήνα, όταν θα δημοσιευτούν τα αποτελέσματα Ιουνίου. Με δεδομένο το γεγονός ότι οι καταθέσεις από ξένους χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς έχουν την τάση να καταγράφουν πολύ μεγάλες διακυμάνσεις, δεν πρέπει να αποκλείεται κάποια εκροή στο επόμενο διάστημα. Μία τέτοια εκροή, μάλιστα, θα μπορεί να κριθεί και ως «φυσιολογική», μετά τις συνεχείς εισροές από τους συγκεκριμένους καταθέτες.

Τα δολάρια

Ως συνήθως, σημαντικό στοιχείο αποτελούν οι καταθέσεις σε δολάρια. Αυτές αντικατοπτρίζουν σε μεγάλο βαθμό και το γεγονός ότι οι μεγαλύτερες αυξήσεις στις συνολικές καταθέσεις προέρχονται από ξένα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα. Οι εισροές δολαρίων είναι –κι αυτές– πολύ ασταθείς διαχρονικά και δεν θα πρέπει να μας ανησυχήσει μια εκροή καταθέσεων στο επόμενο διάστημα.

Παρόλο που τον τελευταίο χρόνο οι καταθέσεις σε δολάρια δείχνουν μία σταθερά πτωτική τάση, εντούτοις συνεχίζουν να έχουν μεγάλες διακυμάνσεις. Μήνες με καθαρές εισροές της τάξης των 200 εκατ. ευρώ (σε δολάρια πάντα) δεν είναι σπάνιες, ενώ πριν από τον Μάιο του 2013, οι διακυμάνσεις ήταν ακόμη πιο μεγάλες: Εισροές και εκροές της τάξης του 1 δισ. ευρώ δεν ήταν καθόλου σπάνιες, καθώς γίνονταν μεγάλες προσωρινές καταθέσεις από ιδρύματα που χρησιμοποιούσαν τις κυπριακές τράπεζες ως «διαμετακομιστικό σταθμό».

USDΤα πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν πως η τάση αυτή άρχισε να επανέρχεται, με τις καθαρές εισροές δολαρίων τον Μάιο να φτάνει πλέον τα 600 εκατ. ευρώ, ένα ποσό που δεν είναι αμελητέο. Αυτό, ωστόσο, που δεν είναι γνωστό, είναι πόσες είναι σε αριθμό οι καταθέσεις. Δεν αποκλείεται να είναι ελάχιστες σε αριθμό οι μεγάλες καταθέσεις, με τα χρήματα να «σταθμεύονται» στην Κύπρο για χρήση από τους ιδιοκτήτες τους για πληρωμές ή άλλες υποχρεώσεις στο επόμενο διάστημα.

Έτσι, η εικόνα που δημιουργείται, κυρίως από τις καταθέσεις σε δολάρια, είναι διπλή: Από τη μια καταδεικνύεται σαφής αύξηση της εμπιστοσύνης στο τραπεζικό σύστημα. Από την άλλη, όμως τα χρήματα αυτά δεν αποκλείεται να εγκαταλείψουν την Κύπρο τους επόμενους μήνες. Εάν συμβεί κάτι τέτοιο, δεν θα πρέπει να ερμηνευτεί ως ένδειξη απώλειας εμπιστοσύνης προς τις κυπριακές τράπεζες.

Δεν είναι ρευστότητα

Την ίδια στιγμή, και παρά τις πολύ ενθαρρυντικές εντυπώσεις που αφήνουν τα στοιχεία που αφορούν στο σύνολο του τραπεζικού συστήματος, πρέπει να σημειωθεί πως οι καταθέσεις σε ξένο νόμισμα –όπως το δολάριο Αμερικής– δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως «ρευστότητα».

Τα δολάρια δεν μπορούν να αξιοποιηθούν για σκοπούς παραχώρησης πιστώσεων ή για ενίσχυση της ρευστότητας στην αγορά, και το όφελος που προκύπτει από αυτές τις καταθέσεις έχει περισσότερο να κάνει με τις χρεώσεις που επιβάλλουν για αυτές οι τράπεζες, αλλά και με το «σινιάλο» που στέλνουν στην αγορά σχετικά με το πόσο ασφαλείς θεωρούν οι ξένοι τις κυπριακές τράπεζες.

Οι τράπεζες όμως δεν μπορούν να χρησιμοποιήσουν αυτές τις καταθέσεις ως «ρευστότητα», για δύο λόγους: Πρώτο, τα υποχρεωτικά αποθέματα έναντι καταθέσεων σε ξένο νόμισμα (required reserve) είναι πολύ υψηλά, στο 80%. Έτσι, οι τράπεζες οφείλουν να διατηρούν στα χρηματοκιβώτιά τους ποσά που αντιστοιχούν στο 80% των καταθέσεων σε δολάρια. Πρόκειται για ένα μέτρο που υπάρχει για να ενθαρρυνθεί η ασφάλεια στις τράπεζες και να αποφευχθούν δυσάρεστες εκπλήξεις εάν –ή όταν– θα φύγουν οι καταθέσεις σε δολάρια. Δεύτερο, διότι, ούτως ή άλλως, γνωρίζοντας πως αυτές οι καταθέσεις είναι μάλλον βραχυπρόθεσμες, οι τράπεζες δεν θα μπορούσαν να παραχωρήσουν δάνεια έναντι καταθέσεων που είναι πολύ πιθανόν να φύγουν στη συνέχεια.

Σε κάθε περίπτωση, οι εξελίξεις που αφορούν στις συνολικές καταθέσεις στις τράπεζες, είναι θετικές και δικαιολογούν κάποια ικανοποίηση σχετικά με την πορεία του όλου συστήματος. Το γεγονός ότι οι καταθέσεις από χρηματοπιστωτικά ιδρύματα του εξωτερικού (εκτός Ευρωζώνης) αυξάνονται περισσότερο από ό,τι θα ανέμενε κανείς με βάση τις γενικότερες τάσεις του τελευταίου έτους, είναι πολύ θετικό. Δεν πρέπει, ωστόσο, να υπολογίζει κανείς πως αυτές οι καταθέσεις είναι «μόνιμες», αφού η έξοδος ενός σημαντικού μέρους αυτών των καταθέσεων δεν θα αποτελούσε έκπληξη. Και, εξίσου σημαντικό είναι, εάν τελικά επαληθευτεί το μήνυμα των στοιχείων, να μην προκληθεί πανικός εάν τους επόμενους μερικούς μήνες δούμε μείωση των ξένων καταθέσεων στο τραπεζικό σύστημα.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s