Θα γίνουμε Cornelius Varnderbilt; (Περί εφάπαξ ο λόγος)

Ενώ κατέρρεε το Σύμφωνο της Ουάσιγκτον για τον περιορισμό των ναυτικών δυνάμεων, μόλις πέντε χρόνια μετά την υπογραφή του, στις 19 Φεβρουαρίου 1927, η εφημερίδα Evening Independent είχε και ένα μικρό φωτορεπορτάζ που δεν θ’ άλλαζε τον κόσμο. Στις πίσω σελίδες, μια φωτογραφία ενός άνδρα που στεκόταν πάνω από τη σόμπα με μια τσαγιέρα στο χέρι, έφερε τον τίτλο «Ο Κορνήλιος Βάντερμπιλτ ζει μια απλή ζωή». Με χρέη στα 3 εκατ. δολάρια (ένα τρομερό ποσό για το1927), λέει η κειμενολεζάντα, ο απόγονος του θρυλικού Βάντερμπιλτ ζει σ’ ένα διαμέρισμα δύο δωματίων με μια μικρή κουζίνα «και μαγειρεύει μόνος του τα γεύματά του». Μάλιστα, σχολιάζει, «ο κ. Βάντερμπιλτ διαβάζει καθώς τρώει για να κερδίσει χρόνο».

Ο αντιπαθέστατος πρόγονός του έκτισε μια αυτοκρατορία που θα νόμιζε κανείς πως δεν είναι δυνατόν να σπαταληθεί ούτε σε 300 χρόνια. Από ταScreen Shot 2014-09-04 at 22.14.09 πολλά του σπίτια, δεν έμεινε κανένα. Οι απόγονοί του έζησαν στη φτώχεια. Το 1930, εξαφανίστηκε και το τελευταίο σατώ της οικογένειας, στην Πέμπτη Λεωφόρο της Νέας Υόρκης. Το 1946, η απόγονος της οικογένειας έδωσε και το τελευταίο δακτυλίδι της στο ενεχειροδανειστήριο για να ζήσει, έχοντας χάσει λεφτά και οικογένεια, και έχοντας αποκοπεί από τα τελευταία απομεινάρια του πλούτου της οικογένειας.

Πολλά είναι τα μαθήματα από την ιστορία της θρυλικής οικογένειας: Η υπεροψία, η ζωή χωρίς δουλειά, η καλοπέραση, στοιχίζουν. Μια πιο «οικονομικίστικη» διατύπωση του μαθήματος αυτού, είναι πως οι άνθρωποι βλέπουν το μέλλον με κάποια «έκπτωση». Προτιμούν να δαπανήσουν σήμερα παρά να δαπανήσουν στο μέλλον. Θέλουν «δέκα και στο χέρι». Αυτό το είδαμε στην Κύπρο με τα πολλά καταναλωτικά δάνεια, των οποίων τα ΜΕΔ φτάνουν τα 4,4 δισ., περισσότερα δηλαδή από τα ΜΕΔ των στεγαστικών δανείων για τα οποία γίνεται τόσος λόγος.

Όταν δανείζεσαι, δεν δανείζεσαι ποτέ από κάποιον άλλο. Το δάνειο αντικατοπτρίζει αύξηση της σημερινής κατανάλωσης με κάποιο αντίτιμο. Το αντίτιμο εκείνο είναι η αποπληρωμή δόσεων στο μέλλον: Δηλαδή μειώνεις τη μελλοντική σου κατανάλωση για να αυξήσεις τη σημερινή. Αν πας στας Αθήνας να δεις τη Βίσση με δάνειο φέτος, του χρόνου δεν θα ξαναπάς- του χρόνου θα πληρώνεις δόσεις.

Τα κράτη, από τον Βίσμαρκ κιόλας, έχουν κατανοήσει πόσο προβληματική είναι αυτή η τάση των πολιτών για τη διαχείριση της κοινωνικής τάξης και των δημογραφικών αναγκών. Γι’ αυτό και μας εξαναγκάζουν, θέλουμε-δεν-θέλουμε, να καταβάλλουμε κοινωνικές ασφαλίσεις, έναντι σύνταξης όταν θα είμαστε σε μια ηλικία στην οποία δεν θα μπορούμε να εργαζόμαστε.

Η συζήτηση για τις συντάξεις έφτασε αυτή τη εβδομάδα, και πάλι στο εφάπαξ. Το ποσό σήμερα χρησιμοποιείται σε μεγάλο βαθμό για αποπληρωμές δανείων –για να πληρωθεί, δηλαδή, ο λογαριασμός των προηγούμενων χρόνων. Άλλοι πληρώνουν αυτοκίνητα, άλλοι ταξίδια, άλλοι Louis Vuitton. Άλλοι, πάλι, πληρώνουν τις σπουδές των παιδιών τους, την αποκατάσταση τους, ή άλλες πιο συνετές ανάκγες.

Αυτό, όμως, που υπάρχει, είναι μια σοβαρή στρέβλωση από πλευράς του κράτους. Αντί το κράτος να ενθαρρύνει την αποταμίευση, την ασφάλιση και τη μετρημένη δαπάνη, ενθαρρύνει την άμεση δαπάνη κατά την αφυπηρέτηση. Δίνει κίνητρο να αγοράσουμε αυτοκίνητα, να πάμε ταξίδια, να πάρουμε δάνεια εν όψει εφάπαξ, και αποθαρρύνει, διά της φορολογίας, την πρότίμηση να πάμε προς τις αυξημένες συντάξεις.

Με αυτή τη λογική, η οποία θέλει τις συντάξεις να φορολογούνται, όχι όμως το εφάπαξ, ενθαρρύνει το κράτος, τους πολίτες εκείνους που έχουν την καλή τύχη να πάρουν εφάπαξ πληρωμή κατά την αφυπηρέτησή τους, να δαπανήσουν αντί να προσέξουν για το μέλλον. Κι αυτό είναι κακό, τόσο για τους ίδιους, όσο και για την οικονομία και την κοινωνία.

Με δεδομένη την τάση των πολιτικών (χωρίς εξαιρέσεις) να παραχωρούν ό,τι να’ ναι, σε όποιον το απαιτήσει αρκούντως δυναμικά, η προοπτική για βελτίωση των συνθηκών είναι μικρή. Το κράτος όμως θα όφειλε, για το συμφέρον όλων (φορολογούμενων, συνταξιούχων, και των επόμενων γενιών που θα μας τα πληρώσουν κληρονομώντας ένα θνησιγενές συνταξιοδοτικό σύστημα) να αλλάξει τα κίνητρα που δημιουργεί.

Υπάρχουν πολλοί πολίτες με ειλημμένες υποχρεώσεις, έχοντας ήδη υπολογίσει το μελλοντικό τους εφάπαξ. Θα μπορούσε να μπει μια φορολόγηση –ως εισόδημα- με εξαιρέσεις. Θα μπορούσε, για παράδειμγα, να εξαιρεθεί από τη φορολογία η αποπληρωμή δανείων που λήφθηκαν (πχ. ως το 2011). Θα μπορούσε να εξαιρεθεί και η επένδυση σε συνταξιοδοτικά σχέδια ή σε άλλες συνετές επιλογές. Θα μπορούσε, ακόμα, να αντιστραφεί το δεδομένο, με αφορολόγητο για τις συντάξεις και φορολόγηση του εφάπαξ για να ενθαρρύνει το κράτος τη σύνεση και ν’ αποθαρρύνει τη μαζική δαπάνη.

Εξάλλου, η ενθάρρυνση των μαζικών δαπανών κατά την αφυπηρέτηση (αυτοκίνητο, ταξίδια, είδη πολυτελείας) αποτελεί ένα οικονομικό ισοδύναμο της επιδότησης των ξένων που εξάγουν προς την Κύπρο και κάνει κακό στην οικονομία. Κι αυτό, σε αντίθεση με τις συντάξεις που εκ φύσεως δαπανούνται πιο συνετά και σε αγορές με μεγαλύτερο πολλαπλασιαστή.

Αν μπορούσαν οι πολιτικοί στη Βουλή ν’ αντέξουν πέντε λεπτά χωρίς να πουν κάτι παράλογο με μοναδικό στόχο τη δημιουργία εντυπώσεων, θα μπορούσαν να βρουν μια λύση. Αν, όμως, δεν μπορούν, τότε πάμε στο χειρότερο σενάριο, με το οποίο η Τρόικα θα προστατέψει το δάνειο που παραχώρησε, με νέες απαιτήσεις.

Στην προκειμένη, οι απαιτήσεις της θα είναι λογικές και μάλιστα θα είναι εναντίον εμάς, αλλά υπέρ των παιδιών μας. Ένα κράτος που αφήνει εντελώς αφορολόγητο το εφάπαξ και φορολογεί τις συντάξεις, δημιουργεί κίνητρο για να δαπανηθούν όσο το δυνατόν πιο άμεσα και πιο αλόγιστα τα χρήματα, και αντικίνητρο για τη σύνεση. Ενισχύει την «έκπτωση» με την οποία βλέπουμε το μέλλον και μας ενθαρρύνει για να καταλήξουμε όπως τους Βάντερμπιλτ.

Για τους ίδιους λόγους πρέπει να προχωρήσει ένα προσεγμένο ΓεΣΥ και να στηθεί ένα ΜΔΠ. Και τα λεφτά από το γκάζι, μακριά από τους πολιτικούς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s