Αντιδραστικοί, προνόμια και ελπίδες για την Κύπρο…

Οι επαναστάσεις είναι μια ασυγύριστη υπόθεση και φεύγουν πάντα από τον έλεγχο και τις αγνές προθέσεις των ιδεαλιστών που τις ξεκινούν. Οι αγνές ιδέες της Γαλλικής και Αμερικανικής Επανάστασης γρήγορα ξέφυγαν, πρώτα με τις γκιλοτίνες και μετά με τις στρατιές του Ναπολέοντα που «ανέλαβαν» να μεταφέρουν διά της βίας την ιδέα της ελευθερίας στην Ευρώπη.

Ο εκμαυλισμός όμως των ιδεών της επανάστασης, του αντιμοναρχικού αισθήματος της ελευθερίας, της αδελφότητας και της δικαιοσύνης δεν αναιρεί αυτό που συνέβη στην Ευρώπη μέσα από την εξάπλωση αυτών των περίεργων, ριζοσπαστικών ιδεών. Η Τρίτη Συμφωνία του Μπετόβεν μιλά καθαρά για το αίσθημα: Αναποδογυρίζεται η κοινωνία και σπάζουν οι αριστοκρατικές συμμαχίες που την κατευθύνουν. Ανοίγει η «καριέρα στο ταλέντο». Η δικαιοσύνη βγάζει τις παρωπίδες και κλείνει τα μάτια. Και, δικαιώνεται η σκέψη του Ουγκώ πως καμία στρατιά δεν μπορεί να εμποδίσει την εισβολή μιας ιδέας της οποίας έχει φτάσει η ώρα.

congress_of_viennaΗ Αντίδραση, φυσικά, δεν ήταν δυνατόν να επιτρέψει κάτι τέτοιο, και πράγματι κινητοποίησε στρατούς για να αποτρέψει τα συνεπακόλουθα των επαναστατικών ιδεών που πέρασαν πάνω από την Ευρώπη. Όταν ο Ναπολέοντας επανήλθε το 1815, μπήκαν όλες οι διαφωνίες στην άκρη και, στην καλοπέραση της Βιέννης, οι πρίγκιπες και οι μοναρχικοί εκπρόσωποί τους συνεννοήθηκαν για το πώς θα φτάσουν στο Βατερλό.

Το αποτέλεσμα ήταν η λογική του ισοζυγίου δυνάμεων: Σε μοντέρνους (οικονομικούς) όρους, μοιράζουμε τις δουλειές και τις μίζες. Μοιράζουμε την επιρροή και παραμένουμε όλοι κυρίαρχοι, ο καθένας στον χώρο του. Αυτή δεν ήταν Γιάλτα με απλές σφαίρες επιρροής, αλλά μια μοιρασιά για την αποτροπή της κοινωνικής προόδου και την προστασία των «αυλικών» από τους «επαναστάτες» που ήθελαν να χαλάσουν τα κεκτημένα.

Γι’ αυτό, εξάλλου, και η λογική που βρήκε τον εκφραστή της στον Μέτερνιχ συνέχισε να κυβερνά την Ευρώπη ακόμα και μετά που ο Αυστριακός καγκελάριος διέφυγε από τη Βιέννη μέσα σε ένα καρότσι με άπλυτα. Το κόλπο ήταν η Ιερά Συμμαχία, το «παιδί» ενός σχεδόν ακατανόητου Τσάρου (του Αλέξανδρου) που υιοθετήθηκε στη Βιέννη το 1815, χωρίς να την πάρει κανείς στα σοβαρά. Πρωσία, Αυστρία και Ρωσία, όμως, είχαν πλέον το μάτι πρώτα στην αντιμετώπιση των κοινωνικών, εθνικών αλλαγών και μετά στις διεθνείς τους σχέσεις: Το ισοζύγιο δυνάμεων εξασφάλιζε γεωπολιτική σταθερότητα με σκοπό να αντιμετωπιστεί πλέον το πιο σοβαρό από τα ζητήματα, η κοινωνική επανάσταση.

Η Ιερά Συμμαχία προέβλεπε την αλληλοσυνεννόηση των Μεγάλων Δυνάμεων στον αγώνα κατά των κοινωνικών, οικονομικών και πολιτικών αλλαγών που πλέον μύριζαν μπαρούτι στην Ευρώπη. Προς αποφυγή των αλλαγών, με τις οποίες οι μονάρχες και αριστοκράτες θα έχαναν την κουτάλα μαζί με τα ζουμιά, μπήκαν στην άκρη ακόμα και τα πιο σοβαρά συμφέροντα των κρατών. Γι’ αυτό, για παράδειγμα, οι Ρώσοι απέτρεψαν τη διάλυση της Αυστρίας, συμβάλλοντας στην καταστολή της επανάστασης των Ούγγρων το 1848. Αν είχαν στείλει ναυτικό στο Ναβαρίνο είκοσι χρόνια πριν, το έκαναν για να περιορίσουν τους Οθωμανούς και να αποφύγουν μια Αυστρο-Ρωσική κρίση για την Πόλη, και όχι για να προωθήσουν τις «περίεργες» ιδέες της Ελληνικής εκδοχής των καρμπονάρων. Μόνο στη Γαλλία αποφεύχθηκαν τα χειρότερα, αλλά πάλι μέσα από την Αντίδραση, με την παλινόρθωση των Βουρβόνων. Όταν κινδυνεύουν κοινωνικές δομές και προνόμια, το βασικό ένστικτο των αριστοκρατών της Παλαιάς Τάξης είναι πάντοτε να συνεργάζονται, ακόμα και σε θέματα όπως την «Ουγγαρία» όπου οι επαναστάτες της μιας Παλαιάς Τάξης αντικρούστηκαν από την άλλη.

Η κυπριακή ιστορία της οικονομικής κρίσης θυμίζει την Vormarz της Ευρώπης του 19ου αιώνα, την «εποχή προ Μαρτίου» που κορυφώθηκε τον Μάρτη του 1848. Η αντίδραση της Αντίδρασης ήταν απόλυτη. Οι στρατηγοί νίκησαν παντού και η «Πορεία του Ραντέσκι» για την καταστολή των Ιταλών επαναστατών στην Κουστότζα οδήγησε σε ένα άλλο μουσικό αριστούργημα της «παλαιάς τάξης», ένα ανάλαφρο και «χαρούμενο» αντίπαλο δέος (ιστορικά) της Ηρωικής του Μπετόβεν.

Σε αυτούς τους ήχους κινείται η παλαιά τάξη της Κύπρου. Τα τζάκια βάζουν στη γωνιά τις διαφορές τους για να αποτρέψουν τις κοινωνικές αλλαγές που θα τους στερήσουν τα «κεκτημένα». Συνεννοούνται, τα βρίσκουν, κάνουν μικρές υποχωρήσεις για να περάσει η μπόρα και να επανέλθει η κατάσταση στην προ-επαναστάσεως κατάσταση. Σηκώνουν μεραρχίες (δικηγόρους, πολιτικούς, «επιχειρηματίες», ΜΜΕ) για να καταστείλουν την επανάσταση των Φιλικών, των Καρμπονάρων, των Ερυθρών Χιτώνων και άλλων χαζών νεαρών με περίεργες ιδέες.

Η εποχή, όμως, με μια κοινωνική και πολιτική κρίση που σιγοβράζει πίσω από την οικονομική κρίση, έχει φτάσει σε ένα σημείο χωρίς επιστροφή. Ο καιρός των ιδεών –Διαφάνεια, Αξιοκρατία, ο πολίτης πάνω από το κράτος– έχει φτάσει και, όπως λέει ο Ουγκώ, καμία στρατιά δεν θα τις σταματήσει, πλέον. Το ερώτημα είναι πόσο «αιματηρές» θα είναι οι τελευταίες μάχες για τη συντήρηση της Αντίδρασης.

Ο «Μάρτης» του 1848 προκάλεσε σκληρά αντίποινα και, τελικά, ηττήθηκε. Οι ιδέες του, όμως, σύντομα θα δημιουργούσαν τις πρώτες συνταγματικές τάξεις, θα ένωναν Γερμανία και Ιταλία, θα οδηγούσαν την Αυστρία στη συνεννόηση με το Άουσγκλάιχ και θα γεννούσαν σταδιακά μια νέα τάξη πραγμάτων, πιο ανθρώπινων. Δέστε τις ζώνες σας, οι αναταράξεις μόλις που αρχίζουν.

Και, ναι, πρέπει να περάσει ένα σοβαρό ΓεΣΥ χωρίς προ-συμφωνίες του Ancien Regime για το λογισμικό και να εκπονηθεί ΜΔΠ. Και τα λεφτά από το γκάζι, μακριά από τους πολιτικούς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s