Νέα Yukos και φόβοι από Ρωσία…

Η σύλληψη του ολιγάρχη Γετβουσένκοβ μπορεί να σηματοδοτεί επιστροφή του Κρεμλίνου σε τακτικές τύπου Yukos

Εξ ορισμού, τα κεφάλαια που αναζητούν καταφύγιο εκτός της χώρας, αποτελούν προϊόν φοροδιαφυγής και ο τρόπος αντιμετώπισής τους πρέπει να αποφασιστεί σε επίπεδο Συμβουλίου.

rosneftΗ σύλληψη στις 16 του μήνα του Λεονίντ Γεβτουσένκοβ προκαλεί αναταραχή ανάμεσα στους επενδυτές, ενισχύοντας τους φόβους για νέα πτώση του ρουβλίου, σε περίπτωση μαζικής εξόδου κεφαλαίων.

Ο Γεβτουσένκοβ ηγείται της Sistema, βιομηχανικού κολοσσού ο οποίος ελέγχει την MTS, τη μεγαλύτερη εταιρεία τηλεφωνίας στη χώρα αλλά και την Bashneft, βασικό ανταγωνιστή της Rosneft, του γίγαντα των υδρογονανθράκων που διατηρεί στενές σχέσεις με το Κρεμλίνο και που έχει πληγεί από τις ευρωπαϊκές κυρώσεις κατά της Ρωσίας.

Πολλοί είναι οι αναλυτές (κυρίως δυτικοί) που συγκρίνουν τον κατ’ οίκον περιορισμό του κ. Γεβτουσένκοβ με την υπόθεση Yukos, στην οποία ο Μιχαήλ Κοντορκόφσκι είχε φυλακιστεί για φοροδιαφυγή και ξέπλυμα χρήματος. Η υπόθεση είχε προκαλέσει μεγάλες αντιδράσεις εκτός Ρωσίας και ο κ. Κοντορκόφσκι είχε θεωρηθεί σχεδόν καθολικά ως πολιτικός κρατούμενος, μέχρι την απελευθέρωσή του το 2013, με προεδρική χάρη και με όρο αποφυλάκισης να εγκαταλείψει τη Ρωσία.

Υπενθυμίζεται πως, μετά τη φυλάκιση Κοντορκόφσκι, η Yukos είχε εξαγοραστεί από τη σήμερα ταλαιπωρημένη Rosneft, η οποία φαίνεται πως έχει την «όρεξη» να απορροφήσει και την Bashneft, εθνικοποιώντας έτσι άλλο ένα βασικό της ανταγωνιστή στην αγορά. Η Vedomosti, ημερήσια εφημερίδα της χώρας, είχε μάλιστα σχολιάσει πριν από μερικούς μήνες το ενδιαφέρον της Rosneft για εξαγορά της Bashneft, κάτι που σήμερα καθίσταται πολύ πιο εύκολο (και πολύ φθηνότερο) μετά τη σύλληψη (κατ’ οίκον περιορισμό) του επικεφαλής της.

Οι επενδυτές δείχνουν ήδη πολύ ανήσυχοι με την εξέλιξη, η οποία μπορεί μεν να «θυμίζει Yukos» αλλά την ίδια στιγμή έχει μια σημαντική διαφορά. Ο κ. Κοντορκόφσκι θεωρείται πως είχε φυλακιστεί, διότι έδειχνε την τάση να παρεμβαίνει σε πολιτικά ζητήματα. Πέρα από τα ανοικτά σχόλια που έκανε για διαφθορά και κακοδιαχείριση, ο κ. Κοντορκόφσκι χρηματοδοτούσε και πολιτικές κινήσεις της αντιπολίτευσης του κ. Πούτιν.

Κάτι τέτοιο δεν φαίνεται να συμβαίνει με τον κ. Γεβτουσένκοβ, ο οποίος μπορεί να «χάλασε» τις σχέσεις του με τον πρώην δήμαρχο της Μόσχας (και σύμμαχο του Κρεμλίνου) αλλά δεν έχει «αντιπολιτευτικό» παρελθόν. Αναλυτές των διεθνών πρακτορείων σχολιάζουν πως η κίνηση δείχνει πως η χώρα δέχεται απανωτές πιέσεις λόγω των κυρώσεων και η ανάγκη στήριξης της Rosneft από το Κρεμλίνο φαίνεται πως είναι πλέον τόσο μεγάλη, που έπρεπε να «επιστρατευτούν» επιπλέον μέσα για τη στήριξη του κρατικού κολοσσού. Δεν απουσιάζουν μάλιστα και σχόλια πως η κίνηση κατά της Sistema και των θυγατρικών της ενδεχομένως να αποτελεί την εναρκτήρια βολή μιας νέας περιόδου κατά την οποία θα ενισχύονται οι πιέσεις στις μεγάλες επιχειρήσεις («με όλα τα μέσα») για να εξυπηρετήσουν τις κρατικές ανάγκες των «commanding heights» της οικονομίας.

Οι Moody’s σχολιάζουν πως η εξέλιξη ενισχύει τη μακροπρόθεσμη πρόβλεψή τους πως το επιχειρηματικό κλίμα θα παραμείνει αρνητικό και πως ο ρυθμός των επενδύσεων είναι πιθανό να περιοριστεί περαιτέρω, την ώρα που η οικονομία καταγράφει σημαντική επιβράδυνση.

Επηρεάζει την Κύπρο

Οι εξελίξεις μεταφράζονται μεταξύ άλλων και σε νέες πιέσεις στο ρούβλι, το οποίο συνεχίζει την πτωτική του πορεία, η οποία μάλιστα εντείνεται όσο εντείνονται και οι αμοιβαίες κυρώσεις.

Το ρούβλι έχει ήδη υποχωρήσει κατά 8,07% σε σχέση με τον Ιούνιο και κατά 16,8% από τον Σεπτέμβριο του 2013.

Η πτώση του ρωσικού νομίσματος καθιστά πολύ ακριβότερη την κυπριακή αγορά, την ώρα μάλιστα που το τουριστικό ρεύμα από τη Ρωσία δέχεται μεγάλες πιέσεις. Οι μεσαίες τάξεις της χώρας, που αποτελούν τη βασική αγορά για την Κύπρο, θα πληγούν δυσανάλογα, γεγονός που θέτει σε αμφιβολία τη συνέχιση της αυξητικής πορείας του τουριστικού ρεύματος από μία από τις σημαντικότερες αγορές της Κύπρου. Σημειώνεται πως, εκτός από το γεγονός ότι οι Ρώσοι αποτελούσαν φέτος το 35% των αφίξεων για το τρίμηνο Ιουνίου-Αυγούστου, συνεχίζοντας την αυξητική τάση που άρχισε το 2011, αποτελούν και σημαντικότατη αγορά για την επέκταση της τουριστικής σεζόν.

Την ίδια στιγμή, η φυγή κεφαλαίων από τη Ρωσία θα αποτελούσε, κάτω από διαφορετικές συνθήκες, σημαντική ευκαιρία για την Κύπρο, η οποία θα μπορούσε να αποτελέσει μία από τις πιο σημαντικές επιλογές για «καταφύγιο» των χρημάτων που εγκαταλείπουν τη χώρα. Σήμερα, ωστόσο, τα πράγματα είναι πολύ διαφορετικά. Πρώτο, διότι τα χρήματα αυτά ανήκουν σε φοβισμένους επενδυτές που εγκαταλείπουν τη χώρα λόγω των ανησυχιών τους για την αντιμετώπιση που θα έχουν σε πολιτικό επίπεδο. Πρόκειται, έτσι, για κεφάλαια που είναι σχεδόν εξ ορισμού προϊόν φοροδιαφυγής, αφού αποκρύβονται από τις αρχές. Οι πιέσεις που έχουν δημιουργηθεί στην Κύπρο, λόγω και του ένοχου παρελθόντος στο ζήτημα του ξεπλύματος βρόμικου χρήματος, δεν επιτρέπουν εύκολα την προσέλκυση τέτοιων κεφαλαίων, έστω κι αν υπάρχει σοβαρό πολιτικής υφής στοιχείο πίσω από την απόφασή τους.

Δεύτερο, διότι οι κυπριακές τράπεζες δεν εμπνέουν, ούτως ή άλλως, εμπιστοσύνη, ιδίως για τους «καλά ενημερωμένους επενδυτές» και τα μεγάλα ποσά που αυτοί επιθυμούν να βγάλουν εκτός Ρωσίας.

Πρόκειται για ένα σημαντικό στοιχείο το οποίο δεν λαμβάνεται υπόψη από τη Δύση στο πλαίσιο της συζήτησης για το ξέπλυμα βρόμικου χρήματος: Στις περιπτώσεις καθεστώτων όπου υπάρχει σημαντική πολιτική επέμβαση στα της οικονομίας, και όπου οι επενδυτές επιθυμούν να αποκρύψουν τα χρήματά τους για πολιτικούς και όχι οικονομικούς λόγους, τα χρήματα που εγκαταλείπουν τις εν λόγω χώρες είναι εξ ορισμού προϊόν φοροδιαφυγής. Βασικό ζήτημα που θα πρέπει να τεθεί είναι –σε πολιτικό επίπεδο– τι μεταχείρισης θα τύχουν αυτά τα κεφάλαια.

Εάν ενταθεί η φυγή κεφαλαίων από τη Ρωσία, αυτό που είναι σαφές είναι πως αυτά τα κεφάλαια θα πρέπει να αντιμετωπιστούν με τον ίδιο τρόπο από όλες τις δυτικές χώρες όπου θα αναζητήσουν καταφύγιο. Εάν, για παράδειγμα, για πολιτικούς λόγους θεωρηθούν ευπρόσδεκτα σε ορισμένες χώρες, οι χώρες στις οποίες θα αντιμετωπιστούν ως «ξέπλυμα», θα βρεθούν σε πολύ μειονεκτική θέση.

Με δεδομένο το αντιρωσικό αίσθημα (και δη το αίσθημα που υπάρχει, σε πολιτικό επίπεδο, εναντίων του κ. Πούτιν), είναι πολύ πιθανόν τα πιο ισχυρά από τα ευρωπαϊκά κράτη να προσφέρουν καταφύγιο στα κεφάλαια που θα εγκαταλείψουν τη χώρα μετά και την υπόθεση Γεβτουσένκοβ. Κάτι τέτοιο δύσκολα μπορεί να συμβεί με πιο αδύνατα κράτη, και δη όταν δέχονται πιέσεις στα ζητήματα ξεπλύματος λόγω του αμαρτωλού τους παρελθόντος. Η απόφαση θα πρέπει να ληφθεί σε πολιτικό επίπεδο από το Συμβούλιο της Ε.Ε.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s