Αύξηση κρατικών δαπανών το 2015

Συνεχίζουν να υφίστανται μεγάλοι κίνδυνοι για την οικονομία, αλλά είναι πλέον βάσιμες οι ελπίδες πως το χρέος θα είναι βιώσιμο.

eurogroupΚαθώς ο προϋπολογισμός του 2015 αρχίζει πλέον να ετοιμάζεται και με τα πιο απτά του στοιχεία, καθίστανται πιο ξεκάθαρες οι τάσεις που θα διαφανούν. Ενδεχομένως η σημαντικότερη από αυτές, είναι η αύξηση –έστω και οριακά– των κρατικών δαπανών για το 2014, την ώρα που και στο Μεσοπρόθεσμο Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΜΔΠ) φαίνεται πως το κράτος θα προχωρήσει σε αυξήσεις και μέσα στο 2016, τουλάχιστον.

Η αύξηση δαπανών, πάντως, θα είναι οριακή για το 2015 και αυτή τη στιγμή οι τεχνοκράτες του Υπουργείου Οικονομικών την τοποθετούν στο 0,6%, χωρίς να αποκλείεται κάποια διαφοροποίηση του ποσού, όσο συνεχίζονται οι αναλύσεις.

Η αύξηση των δαπανών είναι δυνατή χάρη σε μία σειρά από δεδομένα που έχουν διαμορφωθεί το τελευταίο διάστημα, και τα οποία αλλάζουν άρδην την εικόνα των δημόσιων οικονομικών. Όπως έγραψε η «Κ» προ εβδομάδας, σημαντικό στοιχείο αποτέλεσε αύξηση των εσόδων και μείωση των δαπανών σε σχέση με τις προβλέψεις του Μνημονίου. Εξαιρετικά σημαντική για αυτό το ζήτημα, ήταν η αξιοσημείωτη μείωση του κόστους εξυπηρέτησης του χρέους, χάρη σε τρία δεδομένα: Τα μειωμένα επιτόκια που χρεώνει η Τρόικα σε σχέση με άλλες επιλογές (στο 3%), την επαναδιαπραγμάτευση των επιτοκίων στο ρωσικό δάνειο (στο 3,5%) και η αναδιάρθρωση του χρέους με την πρόσφατη έκδοση ομολόγου από το Υπουργείο Οικονομικών.

Την ίδια στιγμή, και ενώ οι εκτιμήσεις προβλέπουν πρωτογενές έλλειμμα μικρότερο από το -1,3% που είχε εκτιμηθεί αρχικά, Τρόικα και Υπουργείο Οικονομικών εκτιμούν πως η πραγματική οικονομία έχει πλέον δοκιμάσει τον πάτο. Εκτιμήσεις της «Κ» θέλουν τον πάτο να δοκιμάζεται αργότερα, στα τέλη του φθινοπώρου με αρχές του χειμώνα, αν δεν προκύψει κάτι απρόοπτο στο ζήτημα των εκποιήσεων και στο στρες τεστ των τραπεζών. Αυτή η εκτίμηση, ωστόσο, δεν αλλάζει τη γενικότερη εικόνα.

Οι δαπάνες

Η αύξηση δαπανών του κράτους μπορεί να αποδοθεί σε συγκεκριμένα δεδομένα:

Πρώτο, σε μεγάλο βαθμό οι καθαρές αυξήσεις στις δαπάνες θα αφορούν σε συγχρηματοδοτούμενα από την Ε.Ε. προγράμματα. Έτσι, εξασφαλίζεται ένα διπλό όφελος. Από τη μία, τονώνεται η οικονομία και δημιουργείται πίεση στην ανεργία, και από την άλλη οι δαπάνες θα αντισταθμιστούν από έσοδα του κράτους. Κι αυτό, το 85% των κρατικών δαπανών για τις συγκεκριμένες δράσεις θα επιδοτείται από την Ε.Ε. Έτσι, η επίδραση των αυξήσεων στο πρωτογενές έλλειμμα θα είναι σε πρώτο χρόνο χαμηλή, ενώ έμμεσα μπορεί να είναι και μηδενική (ή και θετική), αν λάβει κανείς τα παράπλευρα οφέλη από τα αναπτυξιακά έργα που θα χρηματοδοτηθούν.

Screen Shot 2014-09-16 at 00.25.50Δεύτερο, οι μεγάλες περικοπές στον προϋπολογισμό του 2014 –στο 11% σε σχέση με το ήδη περιορισμένο 2013– επέτρεψαν στην κυβέρνηση να ολοκληρώσει από την αρχή του μνημονίου τις συνολικές περικοπές που χρειαζόταν και να επιτύχει τους άμεσους δημοσιονομικούς στόχους. Με το «μαξιλάρι» που δημιουργήθηκε, υπάρχει έτσι χώρος για περιορισμό των επιπλέον περικοπών.

Τρίτο, η πραγματική οικονομία έχει δείξει καλύτερες επιδόσεις από ό,τι αναμενόταν. Σημαντικό «κόλπο» ήταν, όπως γράφτηκε και παλαιότερα, το γεγονός ότι η απομόχλευση των τραπεζών έγινε με επίκεντρο το εξωτερικό. Η συνολική πιστωτική συρρίκνωση εντός Κύπρου κινήθηκε γύρω στο 6% μέσα στο 18μηνο μετά το κούρεμα, σε σχέση με 14% που ήταν η συνολική. Έτσι, με το «μάζεμα» των πιστώσεων και την αποξένωση ενεργητικών στο εξωτερικό, οι τράπεζες περιόρισαν την εντός Κύπρου πιστωτική συρρίκνωση. Σημειώνεται επίσης πως τα νοικοκυριά χρησιμοποίησαν τις καταθέσεις που είχαν μαζέψει τα προηγούμενα χρόνια, για να χρηματοδοτήσουν την κατανάλωσή τους, ενώ οι επιχειρήσεις κατανάλωσαν τα αποθέματα που είχαν μαζέψει ώς τα τέλη του 2011.

Σε κάθε περίπτωση, η σημερινή εκτίμηση για την πορεία του ΑΕΠ, θέτει την ανάπτυξη για το 2014 στο -3,2%, μια επίδοση καλύτερη από το -4,2% που είναι η αναθεωρημένη πρόβλεψη του Μνημονίου. Το γεγονός ότι είναι η δεύτερη συνεχόμενη χρονιά με αποτελέσματα καλύτερα από τις προβλέψεις, αντικατοπτρίζεται και στα κρατικά έσοδα. Στη Μιχαλάκη Καραολή εκτιμούν, μάλιστα, πως θα καταγραφεί η πρώτη μείωση της ανεργίας από το 2008, παρόλο που αναμένεται πως η ανεργία θα παραμείνει σε υψηλά επίπεδα.

Αξίζει να σχολιαστεί πως, σύμφωνα με άλλες εκτιμήσεις η μακροπρόθεσμη «φυσιολογική ανεργία» (NAIRU, non-accelerating inflation rate of unemployment) αναμένεται, σύμφωνα με όλες τις εκτιμήσεις, πως θα «κολλήσει» σε επίπεδα κοντά (και άνω) του 10% με 11%.

Δεν έχει ακόμα ολοκληρωθεί ο σχεδιασμός του προϋπολογισμού για να επιτραπεί ασφαλής εκτίμηση σχετικά με την κατηγοριοποίηση των νέων δαπανών. Ωστόσο, από τη στιγμή που η καθαρή αύξηση θα αφορά σε συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα, είναι ασφαλής μια αρχική εκτίμηση: Οι δαπάνες φαίνεται πως θα αφορούν κατά βάση στα Υπουργεία Γεωργίας και Εμπορίου, με προγράμματα που αφορούν στην Πράσινη Ανάπτυξη, στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις (ΜμΕ), καθώς και στην κοινωνική συνοχή και ενδεχομένως στην αλιεία.

Σύμφωνα με τις αρχικές εκτιμήσεις, πάντως, στο Υπουργείο Οικονομικών σχολιάζουν πως θα μπορούσαν να είχαν τεθεί στον προϋπολογισμό και πιο αυστηροί στόχοι, αλλά ακολουθούνται αναγκαστικά οι στόχοι του Μνημονίου. «Το αποτέλεσμά μας θα είναι καλύτερο από τους στόχους και το 2015», σχολίασε ανώτατη πηγή του Υπουργείου, «εκτός κι αν εκτροχιαστεί η πορεία για πολιτικούς λόγους».

Δεν ξεπεράστηκε ο κίνδυνος

Παρά τις ελπίδες που διαμορφώνονται πλέον πως το χρέος θα μπει σε βιώσιμη πορεία και θα επιτρέψει, έτσι, την πιο άνετη διαχείριση των δεικτών (και εμμέσως της πραγματικής οικονομίας), είναι σαφές πως ο κίνδυνος για την οικονομία δεν έχει ακόμα ξεπεραστεί. Οι αγορές εισπράττουν με θετικό τρόπο την πορεία που ακολουθείται, όπως διαφαίνεται και από το γεγονός ότι οι αποδόσεις των κυπριακών ομολόγων στις διεθνείς δευτερογενείς αγορές είναι άνω του 100% της ονομαστικής, συμπιέζοντας τις αποδόσεις και το σπρεντ. Ωστόσο, όπως διαφάνηκε και κατά την συζήτηση για τα νομοσχέδια πέριξ των εκποιήσεων, η Βουλή αδυνατεί να φτάσει σε «καθαρές» αποφάσεις, επιλέγοντας ουρές και συνοδευτικά νομοσχέδια.

Βασικότερο ρίσκο αυτή τη στιγμή για την οικονομία, είναι η καθυστέρηση στην όλη υπόθεση του νομοσχεδίου για τις εκποιήσεις. Η απόρριψη της αναπομπής από την Βουλή θα οδηγήσει σε επιπλέον καθυστερήσεις στη δόση, την ώρα μάλιστα που ο Δεκέμβριος είναι ο μήνας με τις μεγαλύτερες κρατικές δαπάνες. Σημειώνεται επιπλέον πως και στο Ανώτατο Δικαστήριο υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να μη ληφθούν ξεκάθαρες αποφάσεις, με απόρριψη ή αποδοχή των νομοσχεδίων, αλλά να κριθούν μόνο συγκεκριμένες πρόνοιές τους ως συνταγματικές ή όχι. Κάτι τέτοιο θα καταστήσει αμφίβολο το κατά πόσον η πολιτική ηγεσία θα καταφέρει να βρει λύσεις πριν από το τελευταίο Eurogroup του μήνα.

Εν τω μεταξύ, ρίσκο υπάρχει και σε σχέση με το στρες τεστ, όπου υπάρχει μεγάλη ευαισθησία των αποτελεσμάτων σε σχέση με τις παραδοχές. Εάν αυτές αλλάξουν λόγω της καθυστέρησης στο κλείσιμο του ζητήματος των εκποιήσεων, δεν μπορεί να γίνει πρόβλεψη για το τελικό αποτέλεσμα.

Ένας άλλος κίνδυνος είναι και μια μακρά συζήτηση σχετικά με το νομοσχέδιο περί φερεγγυότητας, κάτι που θα παρατείνει την αβεβαιότητα και εντός του 2015.

Πιο γενικά, υπάρχουν πλέον λόγοι για να φοβάται κανείς πως μια πολιτική κρίση έχει ήδη κριθεί ως «χρήσιμη» τουλάχιστον από ορισμένους πολιτικούς ηγέτες, κάτι που αποτελεί σημαντικό ρίσκο για την οικονομία.

Σε κάθε περίπτωση, η πορεία των διαρθρωτικών αλλαγών (ανάμεσά τους και το εφάπαξ καθώς και οι καταβολές από τον ημιδημόσιο τομέα της εισφοράς του 1,5% που καταβάλλουν οι δημόσιοι υπάλληλοι), δεν μπορεί να σταματήσει, αφού η ευκαιρία που προσφέρεται με την κρίση επιτρέπει το σπάσιμο των στρεβλώσεων που μέχρι σήμερα χαρακτηρίζουν τα δημόσια οικονομικά.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s