Ένα Ausgleich για τον κ. Erdogan…

Όταν το 1848 οι Μαγυάροι ξεσηκώθηκαν κατά της Αυστριακής Αυτοκρατορίας, η απάντηση που έλαβαν ήταν σκληρή: Η Ουγγαρία «καταργήθηκε» και η γη της μοιράστηκε ανάμεσα στους «δικαιούχους» του στέμματος των Αψβούργων. Όλα λειτούργησαν καλά (αν ρωτήσει κανείς τους υποστηρικτές της αυτοκρατορίας) μέχρι που ο Βίσμαρκ έδωσε μια απάντηση στο ερώτημα κατά πόσον το εκκολαπτόμενο Β΄ Ράιχ θα ενωθεί στα πλαίσια της «Μεγάλης Γερμανίας» (Grossdeutschland που περιελάμβανε την Αυστρία), ή αν η «Μικρή Γερμανία (Kleindeutschland) θα κτιζόταν γύρω από την ηγεμονία των Πρώσων.

Μετά τον σύντομο και καταστροφικό για τους Αυστριακούς πόλεμο του 1866, οι Ούγγροι ξεσηκώθηκαν ξανά, αισθανόμενοι την ευκαιρία να αποσχιστούν από την αποδυναμωμένη αυτοκρατορία.

imagesΤότε ο Ντεάκ σκέφτηκε το Ausgleich: Τον «συμβιβασμό» με τον οποίο οι Μαγυάροι θα επανακτούσαν (περίπου) την αυτονομία που είχαν πριν να επαναστατήσουν είκοσι χρόνια νωρίτερα και η Αυτοκρατορία θα διατηρούσε την ενότητά της με μια λύση που θυμίζει τα «τρία singles»: Μία κυριαρχία, μία διεθνή προσωπικότητα και σχεδόν μία ιθαγένεια. Ο στρατός, η εξωτερική πολιτική και οι δημοσιονομικές υποθέσεις παρέμεναν μέρος της αυτοκρατορίας, η οποία από «αυστριακή» πλέον θα άλλαζε όνομα σε «Αυστροουγγαρία». Η ένωση ήταν πλέον κυρίως στο πρόσωπο του πάτερ φαμίλιας των Αψβούργων, ο οποίος θα φορούσε διττό στέμμα – βασιλείας της Ουγγαρίας και Αυτοκράτορας της Αυστρίας. Στην πορεία, την πάτησαν οι Σλάβοι, που δέχονταν αφόρητες πιέσεις για μαγυαροποίησή τους, και οι οποίοι τελικά θα σκότωναν διά του Γκαβρίλο Πριντσίπ τον Αρχιδούκα ο οποίος παρεμπιπτόντως, τους υποστήριζε. Κάπου εκεί άρχισε ο Α΄ Παγκόσμιος και τέλειωσε η αυτοκρατορία των Αψβούργων.

Η Τουρκία σήμερα βρίσκεται σε μια δεινή θέση. Ο Ερντογάν θέλει το Ισλαμικό Κράτος ως «ισλαμιστής» ηγέτης, ενώ τον εξυπηρετεί και η πίεση που ασκείται στους Κούρδους. Από την αρχή βοηθούσε και στήριζε το ISIL, έστω κι αν σχεδόν βρήκε μια λύση «ομοσπονδιακού Ausgleich» με τους Κούρδους. Μπορεί να μην έφτανε ποτέ στο σημείο ενός «Τουρκο-Κουρδιστάν» η συμφωνία, αλλά οι Κούρδοι ανακτούσαν μερική αυτοδιάθεση.

Αν έφτανε ταχύτερα σε μια διευθέτηση ο Ερντογάν με τους Κούρδους, σήμερα θα είχε μπροστά του μια νέα επιλογή, χρησιμοποιώντας τις ημι-αυτόνομες περιοχές του τουρκικού Κουρδιστάν για να απορροφήσει τους κουρδικούς πληθυσμούς του βόρειου Ιράκ και της Συρίας: Με μια κίνηση, θα έλυνε το Κουρδικό και θα «οθωμανοποιούσε» την εξωτερική του πολιτική, μεγαλώνοντας μάλιστα ουσιαστικά την τουρκική επικράτεια με μεγάλης γεωστρατηγικής σημασίας περιοχές. Μετά, μόνες του έγνοιες θα ήταν να καταστήσει τις επαρχίες του αρκούντως εξαρτώμενες από την Άγκυρα για να αποτρέψει πλήρη απόσχισή τους, και να ηρεμήσει τα πνεύματα στο βόρειο Ιράκ για να μην του σκοτώσουν κανένα Αρχιδούκα οι εκεί πληθυσμοί.

Εν τω μεταξύ, όμως, οι δυναστικές βλέψεις του Ερντογάν θα μπορούσαν να εξυπηρετηθούν και με ένα άλλο τρόπο, που θα μπορούσε να προχωρήσει παράλληλα με ένα ημι-Ausgleich. Η ανακήρυξη Χαλιφάτου θα αποτελούσε την πιο σημαντική εξέλιξη για μια πολιτική που ελπίζει να στεριώσει τον ρόλο της Τουρκίας ως ντε φάκτο ηγήτορα της περιοχής. Τα Χαλιφάτα, φυσικά, είναι μεγάλη υπόθεση. Πρώτο, μια τέτοια κίνηση θα αποτελούσε «αντι-κεμαλική» πολιτική, αφού ο Ατατούρκ είχε καταργήσει το Χαλιφάτο που διά βίας ακόμα υπήρχε το 1924. Δεύτερο, η κίνηση θα πρέπει να τύχει μεγάλης διαχείρισης ως προς τις σχέσεις της Τουρκίας με το σιιτικό Ιράν αλλά και με τη Σαουδική Αραβία, το Ιράκ, την Αίγυπτο και ολόκληρη την περιοχή. Τρίτο, το «Χαλιφάτο» θα πρέπει να έχει πανισλαμικό χρώμα, και όχι «τουρκικό» -κάτι σαν Βατικανό. Πάνω από όλα, όμως, το «Χαλιφάτο» είναι περίπου όπως το «σωστό περιεχόμενο»: Μπορεί να οριστεί όπως το θέλει ο καθένας. Έτσι, θα μπορούσε να ήταν μια βαθύτατα συμβολική κίνηση, που στην πράξη να λειτουργεί κυρίως διακοσμητικά, με λίγη πραγματική πολιτική εξουσία. Σαν Βασίλισσα της Αγγλίας, ας πούμε.

erdogan-smile-reutersΑλλά η κίνηση θα μπορούσε να «απαγάγει» τον ισλαμικό κόσμο: Χαμάς, Χεζμπολάχ, αλ Νούσρα και οι εκατοντάδες άλλες «ομάδες» θα ήταν σε αμηχανία. Οι Μουσουλμάνοι Αδερφοί ονειρεύονται από τον καιρό του Χασάν αλ Μπάννα μια τέτοια κίνηση. Στο ισλαμικό πολιτικό φάσμα, όλοι οι χώροι αριστερά του ISIL θα ήταν «διαθέσιμοι» για τουρκική επιρροή, ενώ και η συριακή πολιτική του Ερντογάν θα μπορούσε να εξυπηρετηθεί επίσης. Αυτή η στήλη έγραψε παλαιότερα –πριν τις πιο ακραίες εξελίξεις με τον ISIL και κατά την αρχή του συριακού εμφυλίου– πως αυτή η πολιτική θα μπορούσε να εξυπηρετήσει ακόμα και την Κύπρο.

Και, δυνητικά, θα μπορούσε να εξυπηρετήσει και πολλούς άλλους, με την ενίσχυση ενός (πιο) ήπιου Ισλάμ σε βάρος του «Ισλαμικού Κράτους» (κυριολεκτικά: Χαλιφάτου) το οποίο σήμερα ο Ερντογάν δεν μπορεί, ούτε να συνεχίσει να στηρίζει, αλλά ούτε και να πολεμήσει όπως του ζητούν οι πάντες.
Οι επιλογές αυτές, όμως είναι υπερβολικά τολμηρές για να θεωρηθούν πιθανές στο παρόν στάδιο. Αλλά το γεγονός ότι συζητούνται, πλέον ανοικτά, από κύκλους εντός της Τουρκίας, αλλά και στον αραβικό κόσμο, δείχνει πόσο ακραίες είναι οι επιλογές του Ερντογάν, και κατ’ επέκταση πόσο δύσκολη είναι η θέση του.

Πράγματι, αν σκεφτεί κανείς πόσο μακριά βρίσκεται σήμερα η Τουρκία από το δόγμα των μηδενικών προβλημάτων, αντιλαμβάνεται πόσο πιεσμένος πρέπει να αισθάνεται σήμερα ο Τούρκος πρωθυπουργός, την ώρα που η αφόρητη πίεση του αφήνει διαθέσιμες μόνο προβληματικές επιλογές, η καθεμιά με το δικό της μεγάλο κόστος. Αυτό εξάλλου φαίνεται και από την κατάσταση, με «εικόνες εμφυλίου» που επικρατεί στην Τουρκία.

Όλα αυτά πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν η Λευκωσία μετρά τους στόχους και τις επόμενες κινήσεις της Τουρκίας ως προς την ΑΟΖ. Ενώ μια κίνηση όπως την πρόσφατη της Τουρκίας δεν ήταν παρά θέμα χρόνου, η γενικότερη εικόνα μπορεί να δείξει πού, πώς, και κάτω από τι είδους πίεση είναι δυνατόν να υποχωρήσει ο Ερντογάν κάτω από τις σημερινές συνθήκες.

Εν τω μεταξύ, πρέπει να προχωρήσει ένα σοβαρό ΓεΣΥ και να εκπονηθεί ΜΔΠ. Και τα λεφτά από το γκάζι, μακριά από τους πολιτικούς.

One thought on “Ένα Ausgleich για τον κ. Erdogan…

  1. Erdogan ist unasgeglichen, wie kann er also an einem Ausgleich ueberhaupt interessiert sein?
    [Μτφ: Ο Ερδογάν είναι ανισόρροπος(unasgeglichen), άρα πως θα μπορούσε να ενδιαφερθεί για μια εξισορρόπηση(Ausgleich);]

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s