Τί έγινε τελικά με τo ELA

Αντιφάσεις και δικαιολογίες αφήνουν ανοικτή την ευκαιρία για απαιτήσεις Λευκωσίας στη Φρανκφούρτη – Τα «βαράκια του Λαϊκή Σπόρτιγκ» είχαν αποκαλύψει το πρόβλημα των εξασφαλίσεων, και έδειξαν εξαρχής προς τα πού πήγαινε η Λαϊκή.

Ένα από τα εξαιρετικής σημασίας ερωτήματα, είναι κατά πόσον η Λαϊκή Τράπεζα ήταν αφερέγγυα κατά τον ουσιώδη χρόνο, κατά τον οποίο συνεχίστηκε η παραχώρηση της κατεπείγουσας ρευστότητας. Εάν ήταν αφερέγγυα, τότε η απόφαση για συνέχιση της παραχώρησης ELA ήταν αντίθετη με τους υφιστάμενους κανόνες της ΕΚΤ.

det_dimitriadeskentriki6Όπως σε κάθε τραπεζική κρίση, το βασικό ερώτημα που τίθεται όταν μια τράπεζα καταρρέει, είναι κατά πόσον αντιμετωπίζει ένα πρόβλημα που σχετίζεται αμιγώς με τη ρευστότητά της, ή εάν είναι αφερέγγυα. Οι τράπεζες που έχουν πρόβλημα ρευστότητας αλλά είναι κατά τα άλλα υγιείς, μπορούν να δασωθούν. Εάν το πρόβλημα έχει να κάνει με τη φερεγγυότητα, και η έλλειψη ρευστότητας είναι σύμπτωμα της παθογένειας και όχι η ίδια η παθογένεια, τότε η διάσωση της τράπεζας ισοδυναμεί με καταστροφή χρημάτων. Γι’ αυτό και απαγορεύεται.

Δεν είναι καθόλου εύκολο να φτάσει κανείς σε ασφαλή απάντηση στο ερώτημα. Πρόκειται για ένα από πιο δύσκολα παζλ που μπορεί να αντιμετωπίσει ένας επόπτης.

Στην περίπτωση της Λαϊκής, όμως, η απάντηση ήταν προφανής. Η «K» αυτή άρχισε να γράφει για τoν ELA στα τέλη του καλοκαιριού του 2012, όταν ανάμεσα στις εξασφαλίσεις περιλήφθηκε και το Laiki Sporting Club. Το γεγονός έδειχνε δύο στοιχεία: Πρώτο, πως τα πιο «»παραδοσιακά» ενεργητικά που χρησιμοποιούνται ως εξασφαλίσεις, είτε δεν γίνονται αποδεκτά πλέον (λόγω προφανώς αυξημένου ρίσκου) είτε έχουν εξαντληθεί. Δεύτερο, πως ο ELA της Λαϊκής έφτανε σε επικίνδυνα όρια.

Η Κεντρική Τράπεζα μας πληροφορούσε πως οι εξασφαλίσεις γίνονταν αποδεκτές με έκπτωση στην αξία τους κατά 50%. Αυτό σήμαινε πως, όταν η Λαϊκή κατείχε υποχρεώσεις στον ELA ύψους 5 δισ. ευρώ, η ονομαστική αξία των εξασφαλίσεων θα έπρεπε να ήταν τουλάχιστον 10 δισ. Όταν το ποσό διπλασιάστηκε αργότερα, στα τέλη του 2012, οι εξασφαλίσεις θα έπρεπε να είχαν αξία 18 με 20 δισ. ευρώ, κάτι το αδύνατον αν αναλογιστεί κανείς πως το δανειακό χαρτοφυλάκιο της τράπεζας, είτε γινόταν αποδεκτό με πολύ υψηλότερη έκπτωση από το 50%, είτε ήταν σε μεγάλο βαθμό αποκλεισμένο από την όλη άσκηση.

Επιπλέον, το γεγονός ότι η τράπεζα αδυνατούσε να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις του ELA, έδειχνε πως οι πιέσεις συνεχίζονταν. Πέρα από τη ζημιά που προέκυψε από τα ελληνικά ομόλογα, τα Μη Εξυπηρετούμενα Δάνεια είχαν ήδη αρχίσει να βγαίνουν στη φόρα, δείχνοντας πως το πρόβλημα ήταν, πράγματι, όσο μεγάλο όσο υποψιάζονταν πολλοί παρατηρητές. Η έξοδος θεσμικών καταθετών –κυρίως τράπεζες της Ευρωζώνης– έδειχνε επιπλέον πως οι επενδυτές που ο τότε διοικητής είχε αποκαλέσει «καλά ενημερωμένους» ήταν οι πρώτοι που έχασαν την κάθε εμπιστοσύνη στην τράπεζα. Σημειώνεται επίσης, πως με την κάθε λήξη ενός δανείου ELA, η τράπεζα το αναχρηματοδοτούσε με νέο, κάτι που όσο συνεχιζόταν έδειχνε όλο και πιο ξεκάθαρα πως η Λαϊκή δεν θα μπορούσε να βγει από την τρύπα την οποία έσκαβε.

Πιο απλά, ο ELA είχε συνεχίσει να αυξάνεται και είχε φτάσει σε τόσο μεγάλα επίπεδα, που ήταν αδύνατο η τράπεζα να αντιμετώπιζε πρόβλημα ρευστότητας μόνο, αλλά ήταν προφανές το πρόβλημα φερεγγυότητας. Η διάσωσή της, απλώς θα δημιουργούσε μεγαλύτερη ζημιά. Αυτό ήταν πασιφανές από το τέλος του καλοκαιριού του 2012, όταν και έθεσε το θέμα για πρώτη φορά η «Κ», προκαλώντας το μένος της Κεντρικής Τράπεζας.

Τα σχόλια, πάντως, του τότε διοικητή επιβεβαιώνουν πως θεωρούσε την τράπεζα αφερέγγυα, αφού η εκτίμηση της βιωσιμότητας της τράπεζας είχε βασιστεί εξολοκλήρου στην υπόθεση πως η Κύπρος θα έμπαινε σε Μνημόνιο και πως κάτι τέτοιο θα διέσωζε την τράπεζα. Εξ ορισμού, η Κεντρική Τράπεζα –αλλά και η ΕΚΤ– προχώρησε σε παραβίαση των κανόνων που διέπουν τον ELA.

Η αποζημίωση

Υπήρχαν και άλλες επιλογές, όπως μια ομαλή και λιγότερο βεβιασμένη εξαγορά της τράπεζας από άλλους οίκους, με την αγορά-και-ανάληψη, ενδεχομένως από την Τράπεζα Κύπρου, κάτι που έγινε αργότερα διά της βίας και με μεγάλο κόστος τα 10 σχεδόν δισ. ευρώ του ELA. H στάση εργασιών με ρευστοποίηση εργασιών θα ήταν μια επιλογή με την οποία η τράπεζα θα ήταν σε θέση να αντιμετωπίσει τα προβλήματά της.

Η Κεντρική Τράπεζα θεωρούσε πως η Λαϊκή ήταν σε θέση να αποπληρώσει δάνεια ύψους σχεδόν 10 δισ. ευρώ. Η Κεντρική, επίσης, έκανε αποδεκτά ως εξασφαλίσεις, ενεργητικά ύψους σχεδόν 20 δισ. ευρώ. Αυτό συνεπάγεται εξ ορισμού από τη στιγμή που παραχώρησε τον ELA. Κατά τεκμήριο, η Κεντρική θεωρούσε πως η Λαϊκή ήταν σε θέση να ανταποκριθεί σε αυτή την υποχρέωση. Γι’ αυτό και είναι εντελώς απορριπτέο το επιχείρημα, που ακόμα ακούγεται από τον τότε διοικητή, πως δεν θα μπορούσαν να αποπληρωθούν οι ασφαλισμένες καταθέσεις ύψους 7,2 δισ. ευρώ, σε περίπτωση κλεισίματος της τράπεζας.

Πρώτο, έβλεπε ικανότητα αποπληρωμής, και ενεργητικά υψηλότερα των 7,2 δισ. Αν δεν έβλεπε, δεν θα παραχωρούσε ELA μεγαλύτερο από το ποσό. Ουσιαστικά, ο ELA αντικατοπτρίζει το ύψος στο οποίο η Κεντρική εκτιμούσε τη φερεγγυότητα (ή την ικανότητα πληρωμής) της τράπεζας.

Δεύτερο, δεν είναι ξεκάθαρο τι εννοείται όταν λέει κανείς πως θα έπρεπε να πληρωθούν αποζημιώσεις ύψους 7.2 δισ. για τις ασφαλισμένες καταθέσεις της τράπεζας. Η τράπεζα κατείχε παθητικά ύψους 33 δισ., εκ των οποίων τα 20 δισ. ήταν καταθέσεις. Από αυτές, όπως προέκυψε μετά το κούρεμα, ανασφάλιστα ήταν τα 4 δισ. περίπου. Το ποσό φτάνει περίπου στα 16 δισ. ευρώ. Το νούμερο αυτό δεν αλλάζει ριζικά, αφού οι καταθέσεις που εγκατέλειψαν την τράπεζα στο τελευταίο χρόνο της ύπαρξής της, ήταν κυρίως ανασφάλιστες. Εάν λάβει κανείς υπόψη και τα 1,7 δισ. ευρώ που αφορούσαν σε δανειακές υποχρεώσεις και άλλο «χαρτί» και τα οποία δεν θα μπορούσαν να αποπληρωθούν με την αποτυχία της τράπεζας, οι υποχρεώσεις ήταν στα 14,3 δισ. ευρώ.

Έναντι αυτού του ποσό, η τράπεζα είχε ενεργητικά της τάξης των 33 δισ. Από αυτά τα 25 δισ. σχεδόν αφορούσαν σε δάνεια. Αν υπολογιστούν με απομείωση κατά 50% (υψηλότερο από ό,τι προέβλεπε τότε και η Κεντρική Τράπεζα) τότε τα ενεργητικά ανέρχονταν στα 15,5 δισ. ευρώ με τα οποία να καλύψει τα 14.3 δισ.

Σε αυτή τη λογική θα πρέπει να εξεταστεί ένα ακόμα στοιχείο. Κατά τεκμήριο, η Κεντρική θεωρούσε πως η Λαϊκή κατείχε περιουσιακά στοιχεία ύψους τουλάχιστον10 δισ., αφού τα δέχτηκε ως εξασφαλίσεις για τον ELA. Αυτό θεωρήθηκε από την Κεντρική ικανό για να μεγαλώσει ο ELA, αλλά δεν θεωρήθηκε στο μυαλό του τότε διοικητή ως ενεργητικό που θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε περίπτωση αποτυχίας της τράπεζας.

Οι υπολογισμοί αυτοί είναι πολύ πρόχειροι. Δημιουργούν ωστόσο μια γενική εικόνα. Τα 7,2 δισ. που ενδεχομένως να έπρεπε να πληρωθούν στους καταθέτες, είναι ένα ποσό που έχει σημασία μόνο αν συσχετιστεί και με την ικανότητα της τράπεζας να πληρώσει το ποσό. Εξάλλου, η αποπληρωμή των ασφαλισμένων καταθέσεων θα είχε προτεραιότητα έναντι όλων των άλλων υποχρεώσεων της τράπεζας.

Τρίτο, δεν υπήρχε λόγος άτακτης διάλυσης της τράπεζας, αλλά μιας «ελεγχόμενης κατεδάφισης», που θα συνεπάγεται παύση εργασιών και ρευστοποίηση πριν να οδηγηθεί η τράπεζα ή ενεργητικά της σε πώληση ή σε bridge bank. Τρίτο, φαίνεται πως στο μυαλό της Κεντρικής Τράπεζας δεν υπήρχε τρίτη επιλογή, πέρα από την άτακτη διάλυση ή την παραμονή στον «αναπνευστήρα». Η αδυναμία της Κεντρικής να εξετάσει οποιαδήποτε άλλη επιλογή πέρα από την άτακτη διάλυση (ή την άτακτη πώληση) της τράπεζας, κάτι που διαβεβαιώθηκε από την Κεντρική Τράπεζα στον ουσιώδη χρόνο, δείχνει πόσο πρόχειρα αντιμετωπίστηκε το όλο ζήτημα.

4 thoughts on “Τί έγινε τελικά με τo ELA

  1. Αν αντιλαμβάνομαι ορθά, η ΤΚ πήρε μαζί με την υποχρέωση του ΕΛΑ *και* τις εξασφαλίσεις που αναλογούσαν; Γνωρίζουμε από τι αποτελούνται αυτές οι εξασφαλίσεις και ποια αξία έχουν σήμερα; Γιατί αν όντως είχαν λογαριαστεί στο 50%, είναι δυνατόν η ΤΚ να έχει τελικά όφελος από αυτή την ιστορία. (Από όσο αντιλαμβάνομαι πάλι, η όποια αποπληρωμή έχει γίνει μεχρι τώρα προέρχεται από άλλες πηγές και όχι ρευστοποίηση αυτών των εξασφαλίσεων.)

    • Δεν θα ήμουν βέβαιος πως προκύπτει «λάσκο» από τις εξασφαλίσεις. Έστω και 50% απομείωση, φαίνεται πως υπήρχε πολύ υψηλή εκτιμήση της αξίας. (αυτό έλεγε και ο Βάιντμαν στα πρακτικά που βρήκε η NYT). Δεύτερο στοιχείο είναι πως δεν μπορούν να πωληθούν οι ξεασφαλίσεις -δεν είναι καθόλου ρευστές (πχ δεν υπάρχει αγοραστής σε καμία σχεδόν τιμή για το Λαϊκή Σπόρτιγκ κτλ).
      Τα ενεργητικά που μπήκαν είναι δεσμευμένα και δεν μπορεί να τα αγγίξει η ΤΚ.

      • Ευχαριστώ. Να επαναλάβω όμως ένα κομμάτι των ανωτέρω αποριών: υπάρχει ένας κατάλογος με αυτές τις εξασφαλίσεις; Περιλαμβανονται και εμπορικά στοιχεία (δάνεια, παρατραβήγματα), ή μόνο ακίνητα; Το ποσό ειναι μεγάλο για να φορά μόνο το δεύτερο.

      • Δεν έχω κατάλογο. Λογικά, και με βάση τί λέει η λογική και η πρακτική, πρέπει να άρχισε με ομόλογα (εταιρικά κτλ), δάνεια και άλλο χαρτί που να μην είναι εντελώς junk και να συνεχίστηκε με δάνεια, (μάλλον όχι παρατραβήγματα( πριν να πάει στα ακίνητα. Δεν είναι λογικό να άρχισε αμέσως με ακίνητα, όπως σημειώνεις.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s