Τώρα κατάλαβα!

Μάλλον όλα να ξεκίνησαν με τον Σόλωνα και τις μεταρρυθμίσεις του, πριν από τις μεταρρυθμίσεις του Κλεισθένη πήραν το πράμα παρακάτω. Η οικονομική δύναμη της τρίτης τάξης, που ήταν γαιοκτήμονες και γι’ αυτό είχαν τα οικονομικά μέσα να αποκτήσουν όπλο και τα άλλα σύνεργα του πολέμου, βρέθηκε σιγά-σιγά να ελέγχει τις συζητήσεις στην Πνύκα όπου η Εκκλησία του Δήμου λάμβανε πλέον τις πιο σοβαρές αποφάσεις.

UnknownΗ αλλαγή ήταν σταδιακή, με τις μεταρρυθμίσεις να ξεκινούν την κοινωνική επανάσταση, αλλά να εδραιώνονται και να ενισχύονται με την πιο σημαντική τεχνολογική εξέλιξη των αρχαίων χρόνων: Το όπλο.

Οι πιο πολλοί δεν θα αποκαλούσαν καν «τεχνολογική» αλλαγή την ανάπτυξη της μεγάλης ασπίδας των οπλιτών. Ήταν, όμως, «ανακάλυψη», και είχε πολλά να κάνει με την πρόοδο της σιδηρουργίας, που κατέστησε οικονομικά προσιτό, όχι μόνο το όπλο αλλά και την υπόλοιπη «πανοπλία» με τα «παρελκόμενά» της. Η ευρύτητα της χρήσης της, μάλιστα, πέρασε από τις κοινωνικές και οικονομικές αλλαγές που ενίσχυσαν σταδιακά τον ρόλο της ασπίδας αυτής στον πόλεμο.

Και, με την ασπίδα των οπλιτών, ο πόλεμος έπαψε να είναι ένα ζήτημα των ευγενών, των ακριβών τους όπλων και του πανάκριβου τους ιππικού. Έγινε μια υπόθεση όλων των πολιτών, οι οποίοι, έχοντας πλέον οικονομικό και πολιτικό ρόλο στην κοινωνία, είχαν κάθε λόγο να πολεμήσουν «υπέρ βωμών και εστιών», κι όχι για χάρη κάποιου ηγεμόνα και μόνο.
Αυτό ακριβώς προσπαθούσε να διδάξει σε κάτι ατίθασους μαθητές μια καταλλήλως επονομαζόμενη

καθηγήτρια, (Δημοσθένους), πριν από πολλά χρόνια, με αφορμή τον Καβάφη, επιμένοντας στο «Μαραθώνιον άλσος» και σε κάτι μακρυχαίτηδες Πέρσες στον Μαραθώνα. Ο τάφος του Αισχύλου, όπου επιστρέφει ξανά η στήλη χωρίς να το θέλει, δεν ξεπερνιέται εύκολα όταν δώσει κανείς προσοχή στο επιστήλιο. Αυτός ήταν ο Αισχύλος, δημιουργός μερικών από τις πιο ευγενείς δημιουργίες της ανθρωπότητας. Όπως κι άλλοι (βλέπε, ας πούμε, Δημοσθένης), πολέμησε περήφανα ως απλός οπλίτης. Και, τελικά, αυτό γράφτηκε στον τάφο, όπου δεν γίνεται καμία αναφορά σε Προμηθέα, Ικέτιδες ή κάτι Πέρσες που κατάπληκτοι λαμβάνουν τα νέα της υπεροψίας τους.

Με τη συμμετοχή του πολίτη στον πόλεμο, εδραιώθηκε ιστορικά αυτό που ακόμα δεν έγινε κατανοητό στη σημερινή Κύπρο: Το κράτος, η «πόλις» υπάρχει για να εξυπηρετεί τον πολίτη, όσο και το αντίθετο. Οι μοίρες τους είναι αλληλένδετες και η σχέση τους είναι κτισμένη στην αλληλεξάρτηση-είναι δούλοι ο ένας του άλλου. Όταν ο ένας πάψει να υπηρετεί τον άλλο, τότε καταρρέουν και τα δύο. Αυτό το κατάλαβε πολύ αργότερα και ο Ναπολέοντας που έκτισε τις Invalides, «κέντρο αποκατάστασης» των αναπήρων πολέμου, που είχε μεγάλη σημασία για τη σχέση πολίτη-κράτους. Το «l’etat c’est moi» έγινε «l’etat, c’est nous”, όπως είχε γίνει αιώνες νωρίτερα με την ανάπτυξη του όπλου, στην Αθήνα.

Με την τεχνολογία του όπλου, ο μέσος πολίτης πλέον λάμβανε μέρος στην υπεράσπιση της πατρίδας. Κι αυτό είχε ως φυσιολογικό συνεπακόλουθο να απαιτεί και λόγο και ρόλο στη διαχείριση των κοινών, στην «οικονομία» της πόλης η οποία δεν ήταν πλέον δυνατόν να παραμείνει στα χέρια των ευπατρίδων.

Η κατάσταση που έχουμε μπροστά μας σήμερα, σαφώς και διαφέρει ριζικά. Καταρχάς, η «υπεράσπιση» της πατρίδας δεν περνά μόνο από τα πεδία της μάχης, ούτε περιορίζεται στη συμμετοχή σε εκστρατείες. Η υπεράσπιση της πατρίδα, αντίθετα, είναι ένα ζήτημα καθημερινό. Περνά από την κάθε μας κίνηση –τη συμμετοχή μας στη διαπλοκή, την άρνησή μας να χρησιμοποιήσουμε την ψήφο μας για να εξοστρακίσουμε από την πολιτική εκείνους που είναι συνένοχοι των τραπεζιτών για την σημερινή μας κατάσταση. Την άρνησή μας, ακόμα, να δεχτούμε τις αλλαγές εκείνες που όλοι δεχόμαστε ως απαραίτητες, φτάνει να επηρεάζουν άλλους.

Η σημερινή μας κατάσταση είναι καταθλιπτική, όχι επειδή περνάμε από την κρίση του κουρέματος και της ανεργίας, αλλά επειδή η κρίση δεν έφερε τις μεταρρυθμίσεις που θα μπορούσαν να τονώσουν την ανάπτυξη και να απελευθερώσουν την παραγωγική ικανότητα της κοινωνίας, η οποία κρυβόταν πίσω από τους εύκολους καιρούς.

Εάν η πιο ευγενής πράξη του Αισχύλου ήταν να αξιοποιήσει εκείνο το τεχνολογικό επίτευγμα της εποχής ως απλός στρατιώτης σε παράταξη μαζί με τους άλλους, τότε η πιο ευγενής πράξη ενός σύγχρονου πολίτη θα ήταν να συμμετάσχει ενεργά, όχι μόνο στη λήψη των αποφάσεων αλλά και στην άρνηση για διαιώνιση των συνηθειών που μας έφεραν στην σημερινή κατάσταση. Το γεγονός ότι μικροάρχοντες σε κρατικούς θεσμούς δρουν άφοβα με τον πιο ντροπιαστικό τρόπο για μια σοβαρή πολιτεία, το γεγονός ακόμα ότι η ομερτά που κτίστηκε πάνω στην ανοχή συνεχίζεται, δεν είναι χωρίς σημασία.

Είναι απότοκα του γεγονότος ότι είμαστε (όλοι μας) ριψάσπιδες στις μικρές, καθημερινές μάχες που μπορεί να μη φέρουν τη δόξα ενός Μαραθώνα, αλλά έχουν την ίδια, τελικά, επίδραση στο κατά πόσον θα ζήσουμε καλύτερα, τόσο εμείς όσο και η Πολιτεία μας.

Η Αρχαία Αθήνα δεν ήταν ένας τόπος αγγελικά πλασμένος. Είχε τις κόντρες, τα πάθη, τις έχθρες και τις μικρότητές της -στοιχεία αναπόφευκτα σε ένα δημοκρατικό καθεστώς όπου ο πολίτης λειτουργεί ως κυρίαρχος. Είχε και πολίτες που παρασύρονταν ως βλάκες. Είχε, ακόμα, λαϊκιστές και πλάνους, προδότες, καιροσκόπους, και πολλά άλλα χαρακτηριστικά (δουλεία, ανισότητες) που σήμερα θα ήταν απαράδεκτα. Δεν πρέπει να υπερβάλλουμε με την αρχαιολατρία μας. Είχε όμως ένα ανοικτό διάλογο και, πάνω από όλα, είχε την συμμετοχή του μέσου πολίτη, έστω και χλιαρά, στα κοινά.

Αυτή είναι πλέον η μάχη, σε μια εποχή όπου χάθηκε η δόξα των αποφασιστικών μαχών. Και, αν άλλαξε το ύφος των διακυβευμάτων –και μάλιστα ριζικά– το τελικό διακύβευμα δεν έχει αλλάξει ουσία, αλλά μόνο μορφή έκφανσης: Η τελική μας ελευθερία, η επιβίωση της πολιτείας και η διαβίωση των πολιτών, είναι σήμερα στην μπούκα του κανονιού, όπως ήταν πριν από αιώνες καρφωμένη στις σειρές των οπλιτών που πολεμούσαν, θεωρώντας πως καμία τους πράξη ή επίτευγμα δεν θα μπορούσε να είναι μεγαλύτερο από την συμμετοχή στις «μάχες».

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει ένα σοβαρό ΓεΣΥ και να εκπονηθεί ΜΔΠ. Και τα λεφτά από το γκάζι, να μείνουν εκτός προϋπολογισμού

One thought on “Τώρα κατάλαβα!

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s