Νέες ισορροπίες στις τράπεζες

 Ισορροπίες και ισοζύγια δυνάμεων μετακινούνται, καθώς και η «φρουρά» των υψηλόβαθμων στελεχών έχει ήδη αλλάξει

Η διάλυση της χρεοκοπημένης Λαϊκής, ο βαρύς τραυματισμός και το γενικό πάγωμα στην Τράπεζα Κύπρου, η ανακεφαλαιοποίηση και η «συσπείρωση» των Συνεργατικών και η άνοδος της RCB δεν ήταν δυνατόν να αφήσουν ανεπηρέαστη την τραπεζική αγορά. Το ισοζύγια δυνάμεων έχουν ανατραπεί ριζικά.

Μετά την ολοκλήρωση των στρες τεστ, όπου το αποτέλεσμα αποδείχθηκε καλύτερο από ό,τι προσδοκούσαν οι πιο πολλοί από τους παρατηρητές, πλέον το τραπεζικό σύστημα βγαίνει από τη φάση της διάσωσης και κινείται προς την ανάρρωση. Η εικόνα που επικρατεί δείχνει πως υπάρχουν πολλά κενά σημεία στον χάρτη, τα οποία οι τράπεζες θέλουν να καλύψουν, η καθεμιά για δικό της όφελος. Ενώ Ελληνική, Κύπρου και Συνεργατισμός κινούνται πλέον ανοικτά, αγωνιζόμενες για το «pole position» όταν θα αρχίσει για τα καλά η κούρσα για έλεγχο μεριδίων της αγοράς ενδεχομένως στο α΄ τρίμηνο του 2015, στα «pits» βρίσκεται, έτοιμη να τρέξει και η RCB, που πέρασε από σημαντικές αλλαγές στις εσωτερικές της δομές και είδε τα αποτελέσματά της στο στρες τεστ να προκαλούν τεράστια εντύπωση.

Σε γενικές γραμμές, οι μεγαλύτερες τράπεζες έχουν αρχίσει να προχωρούν σε ουσιαστικά επικοινωνιακές κινήσεις, διαφημίζοντας τη διάθεση και την ικανότητά τους να παραχωρήσουν δάνεια στην αγορά, αρχής γενομένης με δάνεια προς ΜμΕ και για αγορά αυτοκινήτου, ενώ έπονται στο επόμενο διάστημα και νέα προϊόντα για στεγαστικά δάνεια. Τα νέα δάνεια, στον βαθμό που θα εξυπηρετούνται, θα μειώνουν (στατιστικά) και το ποσοστό των ΜΕΔ, ενώ από τις αρχές του χρόνου θα αρχίσει και η «σαιζόν» του ανταγωνισμού για ενίσχυση μεριδίων αγοράς και αύξηση της κερδοφορίας.

Δίλημμα για την Ελληνική

Η πιο ενδιαφέρουσα κατάσταση αφορά ίσως στην Ελληνική Τράπεζα, η οποία εξέδωσε Δικαιώματα –περίπου διπλάσια από ό,τι χρειάζεται για να καλύψει το κενό που έδειξε το στρες τεστ– με τους δύο μεγαλύτερους μετόχους της να καλύπτουν περίπου 88 εκατ. ευρώ, σε σχέση με τα 105 εκατ. που είναι οι ανάγκες. Η ενίσχυση της τράπεζας, με εκ νέου αύξηση των ποσοστών της Wargaming και της Third Point, οι οποίες πλέον θα προσεγγίσουν το ποσοστό που κατείχαν πριν από τη μετατροπή των ΜΑΚ (30% έκαστη), δείχνει πως οι μεγαλοεπενδυτές έχουν διάθεση να «ακολουθήσουν τα λεφτά τους» και να επιμείνουν, ουσιαστικά, στο ποντάρισμα που έκαναν προ μηνών, εν μέσω κρίσης. Από τις ανάγκες της τράπεζας, απομένει να καλυφτεί μόλις το 15% με 16%, ένα ποσό κοντά στα 17 εκατ. ευρώ, που θα καλυφτεί μέσα από το roadshow της τράπεζας.

hellenic11Το σημαντικότερο στοιχείο της Ελληνικής, όμως, είναι το δίλημμα που έχει δημιουργηθεί για την τράπεζα, σε σχέση με τα ρευστά της. Σε αντίθεση με το κενό που έδειξε στα κεφάλαιά της στο στρες τεστ, η τράπεζα σήμερα διαθέτει ρευστό που φτάνει στα 2,5 δισ. ευρώ. Η κατάσταση είναι εξαιρετικά προβληματική για την τράπεζα, αφενός διότι τα ρευστά αυτά δεν αξιοποιούνται για ενίσχυση της κερδοφορίας της τράπεζας, και αφετέρου διότι το «παρκάρισμα» των χρημάτων στην Κεντρική Τράπεζα μεταφράζεται σε αρνητικά επιτόκια –δηλαδή η Ελληνική πληρώνει την Κεντρική για τις καταθέσεις της, αντί να εισπράττει έστω και μικρό τόκο.

Οι τραπεζίτες θεωρούν μια τέτοια κατάσταση ως την μεγαλύτερη αμαρτία που μπορεί να διαπράξει ένας συνάδελφός τους. Η Ελληνική Τράπεζα έχει ανάγκη να αξιοποιήσει τα ρευστά της για να αποκομίσει οικονομικό όφελος από αυτά. Την ίδια ώρα, όμως, το δίλημμα είναι άλυτο μέσα από τη «συνήθη» οδό, αφού οι ισχύουσες συνθήκες στην αγορά δεν επιτρέπουν την παραχώρηση μεγάλων ή πολλών πιστώσεων. Σίγουρα, δεν υπάρχει αρκετή φερεγγυότητα στην αγορά για να παραχωρηθούν δάνεια που να φτάνουν στα 2,5 δισ. ευρώ.

Η τράπεζα εξετάζει τις επιλογές της, αλλά υπάρχουν κάποιες κινήσεις που μπορούν να θεωρηθούν ως προφανείς. Πρώτο, η τράπεζα αναγκαστικά θα πρέπει να στραφεί προς την απόκτηση ενεργητικών που να αποφέρουν αποδόσεις. Με τα ομόλογα –κρατικά και επιχειρηματικά– να δείχνουν ιδιαίτερα προβληματικά, και με τις μεγάλες επενδύσεις να παρουσιάζουν υψηλό ρίσκο, η τράπεζα θα πρέπει να στραφεί σε υφιστάμενα δάνεια, ακόμα και ΜΕΔ. Από τη στιγμή που η Τράπεζα Κύπρου, κάποια στιγμή θα πρέπει να προχωρήσει σε πώληση πακετοποιημένων δανείων για να μειώσει το ρίσκο στα βιβλία της και να «κλείσει» ζητήματα που παραμένουν ανοικτά, η Ελληνική προφανώς θα πρέπει να αναμένεται πως θα είναι έτοιμη για να προχωρήσει σε αγορά τέτοιων ενεργητικών. Δεν πρέπει να αποκλείεται επιπλέον, αν και εφόσον ο Συνεργατισμός «ξεφορτωθεί» ΜΕΔ, να κινηθεί κι εκεί η Ελληνική για αγορά δανείων. Κάτι τέτοιο ωστόσο εναπόκειται στη διάθεση των άλλων τραπεζών να αποξενωθούν προβληματικά δάνεια, μετά από πακετοποίησή τους.

Μια δεύτερη, παρόμοια, στρατηγική θα ήταν επιπλέον να προσπαθήσουν να «απορροφήσουν» δάνεια που υφιστάμενοι πελάτες τους έχουν σε άλλες τράπεζες. Στους άνω ορόφους της τράπεζας, δεν κρύβουν τη διάγνωση του ύφους της τράπεζας, πως είναι «η δεύτερη τράπεζα» των μεγάλων πελατών τους. Αυτός ο περιορισμός, όμως, δημιουργεί και την ευκαιρία να γίνει πλέον «η βασική τράπεζα» των πελατών τους, εάν αυτοί «μεταφέρουν τις άλλες τους δουλειές» στην Ελληνική, για αναδιάρθρωση και σύμπτυξη υποχρεώσεων.

Θα πρέπει να αναμένεται πως η Ελληνική θα κάνει τις δικές της κινήσεις στο επόμενο διάστημα, ενδεχομένως και αρκετά νωρίς, εντός του α΄ τριμήνου του 2015. Με αυτές, θα αυξήσει σημαντικά τα μερίδια αγοράς της. Σε κάθε περίπτωση, και η επιλογή του νέου CEO της τράπεζας δημιουργεί συνειρμούς για το κατά πόσον οι μεγαλομέτοχοι της Ελληνικής σκέφτονται και τις δυνητικές ευκαιρίες που παρουσιάζονται στο θέμα του φυσικού αερίου. Σχετικές έμμεσες δηλώσεις, πάντως, είχαν γίνει και παλαιότερα από τους βασικούς μετόχους της τράπεζας. Πάντως, δεν πρέπει να ξεχνιέται πως και η Ελληνική αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα ΜΕΔ, τα οποία θα πρέπει να αντιμετωπίσει.

Όπως και στις άλλες τράπεζες, αναμένεται πως η αλλαγή «προσώπων και καταστάσεων» θα συνεχιστεί μέσα στο 2015, τουλάχιστον επίπεδο στελεχών -τεχνοκρατών.

«Γενική καθαριότητα» στην Κύπρου

Στην Τράπεζα Κύπρου, η στρατηγική του «shrinking to strength» συνεχίζεται, με την τράπεζα να αντιμετωπίζει αργά αλλά σταθερά το βαρύ πρόβλημα των ΜΕΔ. Η τράπεζα συνεχίζει την απομόχλευσή της και μάλιστα ετοιμάζεται να ανοίξει, μερικώς, την κάνουλα του δανεισμού, αρχής γενομένης με δάνεια για απόκτηση αυτοκινήτου, ενώ αναμένονται και νέα στεγαστικά δάνεια κοντά στο τέλος του έτους.

Οι κινήσεις κρίνονται ως πολύ σημαντικές, όχι τόσο διότι η τράπεζα θα ενισχύσει την κερδοφορία της μέσα από νέο δανεισμό –η επίπτωση θα είναι μάλλον μικρή, λόγω της υψηλής μόχλευσης των πελατών και της χαμηλής ζήτησης– αλλά κυρίως διότι με τα νέα της προϊόντα η Τράπεζα Κύπρου στέλνει ένα σημαντικό μήνυμα: Είναι παρούσα, έχει επιβιώσει και είναι έτοιμη να αναζητήσει ξανά την εμπιστοσύνη του κοινού.

boc kievΗ κίνηση αποτελεί ισχυρή ένδειξη πως η Κύπρου ετοιμάζεται να κινηθεί προς την ενίσχυση της κερδοφορίας της, μετά τη μακρά περίοδο αστάθειας και αβεβαιότητας που δημιουργήθηκε με το ζήτημα της αύξησης κεφαλαίου που τελικά έσωσε την τράπεζα αλλά και με τις αλλαγές στη σύσταση του Δ.Σ. που αναμένονται στις 20 Νοεμβρίου.

Σε αντίθεση με άλλα ΧΠΙ, η Κύπρου έχει την ιδιαιτερότητα πως το μεγαλύτερο κομμάτι του προβλήματος αφορά σε ένα σχετικά μικρό αριθμό πελατών με μεγάλα δάνεια. Η προφανής επιλογή θα είναι η πακετοποίηση των δανείων και η αποξένωσή τους, ενώ και εκποιήσεις ή «ενθάρρυνση» για πωλήσεις από τους μεγάλους οφειλέτες, θα πρέπει επίσης να αναμένονται. Με τη μείωση των προβληματικών δανείων –κάτι που συνεπάγεται και καταγραφή ζημιών– η τράπεζα θα βρεθεί χωρίς άλλη κίνηση, με πιο ικανοποιητικές προβλέψεις και με λιγότερο ρίσκο στα βιβλία της.

Πάντως, η τράπεζα δεν έχει διαφύγει του κινδύνου, ούτε έχουν μειωθεί τα προβλήματα. Ωστόσο, σημειώνεται πως η είσοδος των μεγάλων επενδυτών και δη της Renova και της Invesco, αποτελούν ισχυρότατη ένδειξη πως η τράπεζα δεν θα αφεθεί στο έλεος των παλαιότερων λαθών της. Σημειώνεται επίσης και η παρουσία της ΕΒRD, η οποία όπως είχε γραφτεί και στο παρελθόν, έθεσε ως προϋπόθεση την βελτίωση της εταιρικής διακυβέρνησης στην τράπεζα. Έτσι, η συμμετοχή ενός «επίσημου» οργάνου στο μετοχολόγιο και στο Δ.Σ. της τράπεζας, ενισχύει την αξία της «εγγύησης» που παραχωρείται μέσα από την αλλαγή προσώπων στη διοίκηση του συγκροτήματος.

Πάντως, ο «πρότερος βίος» των μεγαλομετόχων, και δη του Wilbur Ross, δημιουργεί εκτιμήσεις για τις επόμενες κινήσεις της τράπεζας. Θα πρέπει να αναμένεται πως θα μειωθούν δραματικά τα κόστη προσωπικού και πως θα γίνουν και «δραματικές» κινήσεις ως προς την αλλαγή λειτουργιών της τράπεζας, τόσο εσωτερικά, όσο και σε σχέση με τις συναλλαγές της με πελάτες της. Κάτι τέτοιο αφορά σαφώς και στην αντιμετώπιση των ΜΕΔ και ιδίως των μεγαλύτερων πελατών που καθυστερούν τις αποπληρωμές των υποχρεώσεών τους.

Την ίδια στιγμή, σημειώνεται με ενδιαφέρον και η παραμονή στο νέο Δ.Σ. των Μάριου Καλοχωρίτη και Ιωάννη Ζωγραφάκη, αλλά και η ένταξη σε αυτό του Τζον Χούρικαν, αποφάσεις που δεν περνούν απαρατήρητες μετά το έντονο μπρα ντε φερ που προηγήθηκε μεταξύ της παλαιάς φρουράς και της νέας. Οι αλλαγές προσώπων στα υψηλά στρώματα της διοικητικής πυραμίδας της Τράπεζας Κύπρου αναμένεται πως θα συνεχιστούν αμέσως μετά την Γενική Συνέλευση της 20ής Νοεμβρίου.

«Νέος» ο Συνεργατισμός

Ο Συνεργατισμός, πέρα από την ανακεφαλαιοποίησή του, βίωσε δραματικές αλλαγές, με σταδιακή έξοδο της παλαιάς τάξης πραγμάτων, σπάσιμο του φεουδαρχισμού κι αντικατάστασή του με ένα ισχυρό «κεντρικό κράτος» στη μορφή της νεοσύστατης, ουσιαστικά, Συνεργατικής Κεντρικής Τράπεζας, αλλά και με την ένταξή της υπό την εποπτεία της Κεντρικής Τράπεζας. Η σύμπτυξη των ΣΠΙ σε 18 μονάδες διόρθωσε πολλά από τα προβλήματα, ενώ δεν ήταν λίγοι εκείνοι που εντυπωσιάστηκαν από το αποτέλεσμα του Συνεργατισμού στο στρες τεστ του Οκτώβρη.

Όπως και στα άλλα χρηματοπιστωτικά ιδρύματα, ο Συνεργατισμός αντιμετωπίζει πολλά ΜΕΔ και ισχυρές πιέσεις στα βιβλία του. Σε αντίθεση με άλλα ΧΠΙ, όπως την Τράπεζα Κύπρου, το «αμαρτωλό παρελθόν» του Συνεργατισμού δεν περιείχε μεγάλα ανοίγματα προς συγκεκριμένους καταθέτες, ούτε έκθεση σε προβληματικά προϊόντα όπως το ελληνικό κρατικό χρέος. Περιείχε όμως ένα αστρονομικό αριθμό σοβαρών ατασθαλιών που αφορούσαν όμως σε ποσά που, το καθένα μόνο του, δεν μπορούσε να προκαλέσει πρόβλημα. Ο τεράστιος αριθμός των πολλών σχετικά μικρών προβλημάτων αντιμετωπίζεται με μια εντυπωσιακή προσπάθεια «καθαριότητας», αλλά υπάρχει ακόμα αρκετός δρόμος για να διανύσει ο Συνεργατισμός.

Πάντως, μετά από πολλές πιέσεις που προκλήθηκαν στη ρευστότητα του Συνεργατισμού, κυρίως εξαιτίας εσκεμμένων «κουτσομπολιών» για κούρεμα καταθέσεων, που διέρρεαν από ανταγωνιστές με σκοπό την αλίευση πελατών, όλα δείχνουν πως ο Συνεργατισμός έχει πλέον μπει σε μια φάση σταθερότητας.

Όπως και στην περίπτωση της Τράπεζας Κύπρου και της Ελληνικής, η Κεντρική Συνεργατική προχωρεί με νέα δανειστικά προϊόντα, πρώτα προς ΜμΕ και στη συνέχεια, κατά πάσα πιθανότητα σε στεγαστικά.

Πάντως, όπως ισχύει και στις άλλες περιπτώσεις, η ουσία των νέων προϊόντων δεν είναι τόσο πως ο Συνεργατισμός θα αντλήσει κέρδη από νέα δάνεια, αλλά πως στέλνει ένα μήνυμα ότι έχει ξεπεραστεί η «ανώμαλη περίοδος», έχουν ολοκληρωθεί οι δραματικές αλλαγές και πλέον μπαίνει σε φάση ομαλότητας.

Σημαντικό επικοινωνιακό στοιχείο αποτελεί και το γεγονός ότι ο Συνεργατισμός απευθύνεται πλέον ρητά σε ένα νεότερο «ακροατήριο». Αντιμετωπίζει το μακροπρόθεσμο πρόβλημα ότι οι πελάτες του είναι, κατά βάση άτομα των προηγούμενων γενιών, και έχει πλέον γίνει αντιληπτό στην Κεντρική Συνεργατική πως θα πρέπει το πελατολόγιο να περιλαμβάνει πλέον και νεότερους, τόσο αγρότες και άτομα που ζουν στην ύπαιθρο, όσο και αστικούς πελάτες.

Εν τω μεταξύ, έχοντας το μεγαλύτερο δίκτυο καταστημάτων, αλλά και πολλές ευκαιρίες για συνέργιες μέσα από συνεργασίες (π.χ. ταχυδρομεία), ο Συνεργατισμός αλλάζει γενικότερα πρόσωπο. Δεν αποκλείεται, μάλιστα, να γίνουν και κινήσεις για την περαιτέρω αξιοποίηση και του δικτύου των καρτών του Συνεργατισμού. Μπορεί να μιλήσει κανείς, πλέον, για ένα ουσιαστικά και ριζικά «νέο» Συνεργατισμό, ο οποίος μπορεί μεν να έχει κληρονομήσει σοβαρότατες ανισορροπίες, αλλά την ίδια στιγμή καταργεί ένα σημαντικό κομμάτι του παρελθόντος του. Η επιστροφή του στην αγορά, αλλά και οι συνεχιζόμενες αλλαγές προσώπων και καταστάσεων, δείχνουν πως και ο Συνεργατισμός είναι σε θέση να ανταγωνιστεί με τις άλλες δύο μεγάλες τράπεζες της Κύπρου για μερίδια αγοράς και οικονομική επιρροή.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s