Μπορεί η κρίση να είναι «Γέννηση»;

Σε επίπεδο ρητορικής, τα Χριστούγεννα είναι μια «παραμελημένη» γιορτή. Καθώς τα προσπερνάμε και προχωρούμε προς την ακόμα πιο γιορτινή πρωτοχρονιά, τα Χριστούγεννα δεν εμπνέουν τους πολιτικούς και τις τηλεοράσεις με τον ίδιο τρόπο που εμπνέει η αηδιαστική κοινοτυπία της «ανάστασης μετά τον Γολγοθά», της «υπομονής και επιμονής» ή του «δίκαιου αγώνα». Το πολύ-πολύ να ακούσουμε κατιτίς για ήθη και έθιμα και παραδόσεις όταν θα ξημερώσουν (πουλουστρίνα) τα Φώτα.

Κάπως γλυτώνουμε τον εμετό με τον οποίο μας βομβαρδίζουν οι ηγέτες (πολιτικοί και θρησκευτικοί) κάθε Πάσχα. Τα Χριστούγεννα είναι, εξάλλου, γιορτή δώρων, καταναλωτικής πίστης και δέκατου τρίτου μισθού. Είναι όμως, μια σοβαρή υπόθεση. Ίσως από το Πάσχα –πέρασμα με Άη Βασίληδες και χαρές των μωρών μας να είναι φυσιολογικό πως καταγράφηκε με τον πιο συγκλονιστικό τρόπο από ένα σπουδαίο ποιητή. Ο Τ.Σ. Έλιοτ είχε, εξάλλου, ψαχτεί πολύ όταν έγραφε το «Ταξίδι των Μάγων» (Journey of the Magi), λίγο καιρό μετά που άλλαξε θρησκεία και βαφτίστηκε εκ νέου.

Ήταν ένα ταξίδι δύσκολο. Παγωνιά, με καμήλες και καμηλάρηδες εκνευρισμένους και ατίθασους, μακριά από τα «μεταξωτά κορίτσια» και τα καλοκαιρινά παλάτια της Ανατολής. Μέσα σε εχθρικές πολιτείες κι αφιλόξενες πόλεις και βρώμικα χωριά που χρεώνουν πολλά. Η σκηνή που όλοι μας φανταζόμαστε ως «μαγική», ιερή και κορυφαία, ήταν απλά satisfactory. Τίποτε παραπάνω (έστω κι αν το λογοπαίγνιο υπονοεί και άφεση αμαρτιών).

Εκεί αρχίζει η μελαγχολία των Μάγων. Η Γέννηση, λέει, είναι κι ένας θάνατος, μετά τον οποίο, επιστρέφουν οι Μάγοι στα ηδονικά παλάτια με τις μεταξένιες κόρες που σερβίρουν παγωμένα φρούτα στα παλιά βασίλεια.

Δεν μπορούν όμως να απολαύσουν τις απολαύσεις μετά από την εμπειρία που είχαν. Η ώρα εκείνη που έχουμε σήμερα για δικαιολογία για τα δώρα («εκεί αρχίζει η παράδοση»), η οποία ήταν «satisfactory», άλλαξε τα πάντα. Μέσα στις παλαιές τους απολαύσεις είναι πλέον ξένοι ανάμεσα σε ξένους που κρατιούνται «στους θεούς τους». Οι ανέσεις τους είναι πολύ άβολες.

Ο «θάνατος» της παλαιάς τάξης πραγμάτων που βίωσαν οι μάγοι του Έλιοτ είναι μια συγκλονιστική περιγραφή. Μαθημένοι αλλιώς, συνηθισμένοι με άλλους τρόπους, με άλλες αρχές και με διαφορετικές απολαύσεις, δεν μπορούν να συνηθίσουν αυτό που τόσα χρόνια έκαναν.

Θυμίζει, αν το παρατραβήξει κανείς, το ζόρικο ξύπνημα του Γκρέγκορ Σάμσα, που ανακάλυψε πως ήταν, ξαφνικά, απαίσιο έντομο αντί για καθώς πρέπει μπουρζουά νεαρός.
Ίσως να είναι μια καλή ώρα για να σκεφτούμε λίγο, μεταξύ βασιλόπιτας, ζιβάνας και δώρων, την άβολη αυτή στροφή. Η κρίση είναι μια τέτοια ευκαιρία, και με τον κίνδυνο να συγκρίνει κανείς μια οικονομική κρίση με το νόημα των Χριστουγέννων, ή έστω με ένα αριστούργημα του Έλιοτ, ίσως αυτός ο «θάνατος» να πρέπει να μας αφήσει κάπως πιο προβληματισμένους.

Το 2015 θα είναι μια δύσκολη χρονιά. Η ανάπτυξη θα έρχεται με το σταγονόμετρο, η ανεργία θα εδραιώνεται σε τρομακτικά επίπεδα, οι μισθοί θα είναι παγωμένοι και θα αναζητούμε δάνεια, μείωση επιτοκίων και δουλειές. Η «επιστροφή στην ανάπτυξη» θα είναι μια άβολη κατάσταση, όπου θα είμαστε, κι εμείς, περιτριγυρισμένοι από τις παλιές μας συνήθειες που δεν μπορούμε να συνηθίσουμε ξανά. Γύρω μας θα είναι όλοι οι παλιοί συνέταιροι, συνεργάτες, εμπορικοί εταίροι που θα μοιάζουν να κρατιούνται από μια θεολογία η οποία (θα ξέρουμε, σιγά-σιγά) έχει ξεπεραστεί.

imagesΟ θάνατος του παλιού μας κόσμου, που ήρθε το 2013 και ολοκληρώθηκε στο έτος που φεύγει, πρέπει να φέρει μια νέα οικονομική θεολογία στην οποία δεν θα υπάρχει χώρος για τον τρόπο «που μάθαμε». Καθώς τα σκάνδαλα αποκαλύπτονται το ένα μετά το άλλο, καθώς καταρρέει ο μύθος της κυπριακής «επιχειρηματικότητας» και της ταχείας προσαρμογής στις δυσκολίες, θα πρέπει να γίνει αντιληπτό πως, ό,τι είναι ανήθικο δεν μπορεί να είναι ούτε βιώσιμο.

Ο κόσμος μας αλλάζει –άλλαζε από καιρό αλλά η ευκολία και η άνεση του άφθονου και φτηνού χρήματος, των συμβολαίων και της πλήρους απασχόλησης, έκρυβε τη ζόρικη αλήθεια. Η προσαρμογή στη νέα οικονομική θεολογία απαιτεί νέο τρόπο λειτουργίας. Δεν αρκεί να «κανονίζεις» τη δουλειά και να μοιράζεις υπεργολαβίες για να είναι όλοι ικανοποιημένοι. Δεν αρκεί ούτε να δίνεις δάνεια με κριτήριο την ικανοποίηση πολιτικών και κοινωνικών αναγκών. Πλέον, οι εργαζόμενοι θα εργάζονται πιο σκληρά και οι εργοδότες θα πρέπει να είναι πιο δίκαιοι. Οι επιχειρήσεις θα πρέπει να είναι πιο σωστές με τους πελάτες τους, μετά από την εμετική συμπεριφορά καταστημάτων, παρόχων υπηρεσιών, τραπεζών και ασφαλιστών. Και, οι κλίκες πρέπει να κλείσουν τον κύκλο τους και τα «τζάκια» να κάνουν στην μπάντα, είτε τους αρέσει είτε όχι.

Ο νέος κόσμος που μας προκύπτει, μετά την αποκάλυψη της βρωμιάς που μπορεί να έχει μεν ποινικά ένοχους αλλά από την οποία κανένας μας δεν είναι αθώος, θα πρέπει να μας βρει προβληματισμένους.

Μόνο έτσι θα είμαστε έτοιμοι να προχωρήσουμε κάτω από τα φώτα μιας αλήθειας που αποκαλύφθηκε, όχι ήρεμα όπως στους μάγους του Έλιοτ, αλλά με τον άσχημο τρόπο.

Για όλα αυτά, δεν χρειάζεται η απόρριψη των «παραδόσεων» των Χριστουγέννων- της διασκέδασης, των δώρων, της εξόδου, και των διακοσμήσεων. Αυτό όμως που θα ήταν καλό να γίνει, είναι μια δυο στιγμές αναθεώρησης, για όσα έχουν πλέον διαλυθεί μετά την αποκάλυψη μιας νέας αρχής, η οποία θα μπορούσε να είναι ακόμα και σωτήρια για την κοινωνία, την πολιτική και την οικονομία μας. Η αποκάλυψη αυτή φέρνει μαζί της όλα τα «χριστουγεννιάτικα» μηνύματα: Θα πρέπει να σταθούμε μαζί, χωρίς το προσωπικό συμφέρον να υπερέχει του συλλογικού όπως έγινε τόσες φορές στις τράπεζες και στη Βουλή. Με συνεργασία και αλληλοϋποστήριξη, αλλά και με δικαιοσύνη και –αν είναι δυνατόν– με ταπεινότητα.

Επίσης, πρέπει να προχωρήσει ένα σοβαρό ΓεΣΥ και να εκπονηθεί ΜΔΠ. Και τα λεφτά από το γκάζι, μακριά από τους πολιτικούς.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s